Το καθημερινό μας ψωμί

Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα χρήση μιας ελληνικής λέξης στην Προσευχή του Κυρίου που δεν συναντάται πουθενά αλλού στη σωζόμενη ελληνική λογοτεχνία. Είναι το επίθετο, ‘epiousis''; παραδοσιακά μεταφράζεται ως «καθημερινός».’ στη φράση, «το καθημερινό μας ψωμί.’

Φυσικά, Ο Ιησούς δεν απευθύνθηκε στους μαθητές του στα ελληνικά. Σχεδόν σίγουρα θα μιλούσε στα αραμαϊκά, η μητρική διάλεκτος του Ισραήλ εκείνη την εποχή. Ετσι ‘epiousis‘ είναι η ίδια μετάφραση: αλλά από τι? Άγιος Ιερώνυμος, κατά τη δημιουργία της λατινικής μετάφρασης Vulgate στα τέλη του 4ου αιώνα, το απέδωσε ως «καθημερινό’ σε Luke 11:3: αλλά ως «υπερουσιώδης’ σε Matthew 6:11. Οι μελετητές ανά τους αιώνες έχουν υποστηρίξει ως προς το πραγματικό νόημα του: αλλά οι περισσότεροι απορρίπτουν τη μετάφραση του «καθημερινού».’ καθώς και τα δύο είναι περιττά (γιατί οι λέξεις, «αυτή τη μέρα’ είναι επίσης παρόντες) και απίθανο (βλέποντας ότι υπάρχουν πολύ λιγότερο σκοτεινές λέξεις που θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί).

Ωστόσο, οι προτεινόμενες αποδόσεις ήταν πολλές και διάφορες. Φαίνεται να είναι μια ένωση του ‘epi‘ και μια μορφή είτε ‘eimi‘ («να υπάρχει») ή ‘heimi‘ ("να παω"). Από ‘epi‘ έχει ένα ευρύ φάσμα σημασιών, γενικά σύμφωνα με τις γραμμές του να είσαι πάνω ή πέρα ​​από την άποψη του χρόνου, θέση, και τα λοιπά., Οι προτάσεις περιλαμβάνουν έννοιες όπως «απαραίτητες για την ύπαρξη».,’ «για το μέλλον’ ή "για την επόμενη μέρα", 'σε αφθονία,’ «αυτό δεν τελειώνει,’ και τα λοιπά. Πολλές από αυτές τις αποδόσεις αποδίδονται τόσο πρακτικές όσο και πνευματικές ή εσχατολογικές. Αλλά οι περισσότεροι από αυτούς υποφέρουν και από το πρόβλημα που, αν αυτό ήταν το επιδιωκόμενο νόημα, γιατί ο συγγραφέας δεν χρησιμοποίησε ένα κοινό, πιο εύκολα κατανοητή λέξη?

Κατά τη μετάφραση μεταξύ γλωσσών, οι έννοιες των λέξεων συχνά επικαλύπτονται; έτσι ώστε μια λέξη σε μια γλώσσα να έχει μια σειρά σημασιών και συσχετισμών που μπορεί να μην είναι πάντα κατανοητές σωστά στη γλώσσα και τον πολιτισμό-στόχο. Θα πρότεινα ότι αυτό είναι πιθανότατα αυτό που συνέβη εδώ: η λέξη που χρησιμοποίησε ο Ιησούς είχε πολλαπλές σημασίες και συνειρμούς που θα ανάγκαζαν τον μεταφραστή να χρησιμοποιήσει πολλές λέξεις για να αποδώσει μια πλήρη αίσθηση της σημασίας της. Αλλά ο Ιησούς’ Η προσευχή δόθηκε ως πρότυπο απλότητας και συντομίας: οπότε ο μεταφραστής δεν ήθελε να το κάνει αυτό. Η επόμενη καλύτερη επιλογή του ήταν να συνδυάσει δύο λέξεις για να προσπαθήσει να μεταφέρει μια αίσθηση του βάθους του νοήματος σε αυτό που είχε πει ο Ιησούς. Σε ισχύ, αυτό που λέω είναι ότι μάλλον υπάρχει αλήθεια στα περισσότερα, αν όχι όλα, από τα προφανή συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν από μια κυριολεκτική ανάλυση της ένωσης, ‘epi-ousis.’

Αλλά ποια ήταν η αρχική λέξη που χρησιμοποίησε ο Ιησούς που προκάλεσε στον μεταφραστή ένα τέτοιο πρόβλημα? Νομίζω ότι η πρόταση που προτάθηκε από τον Kenneth Bailey στο «Jesus Through Middle-Eastern Eyes’¹ είναι το πιο εύλογο. Μας παραπέμπει στο «Παλαιό Συριακό» του 2ου αιώνα’ μετάφραση της ελληνικής; που είναι και η παλαιότερη γνωστή μετάφραση της Καινής Διαθήκης και είναι σε μια γλώσσα που είναι εξαιρετικά κοντά στην αραμαϊκή που μιλούσε ο Ιησούς. Αυτό χρησιμοποιεί τη λέξη ‘ameno,’ που στα συριακά σημαίνει «διαρκής, ασταμάτητα, ατελείωτο ή αέναο.’ Προέρχεται από την ίδια ρίζα με την εβραϊκή λέξη ‘Amen,‘ που σημαίνει «να είσαι σταθερός»., επιβεβαιωμένος, αξιόπιστος, πιστός, έχε πίστη, πιστεύω.’ Συχνά χρησιμοποιήθηκε από τον Ιησού για να εισαγάγει τα δικά του λόγια: 'Οντως (‘amen'') σου λέω…’ (συχνά διπλασιάζεται για πρόσθετη έμφαση σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Ιωάννη). Η κοινή χρήση του ήταν ως επιβεβαίωση στο τέλος μιας προσευχής, με την έννοια του, «Είναι διευθετημένο.’ Χρησιμοποιήθηκε με αυτούς τους τρόπους απλώς μεταγραφόταν στα ελληνικά, όπου εμφανίζεται πολλές φορές στα ευαγγέλια; και χρησιμοποιείται ακόμη και για την ολοκλήρωση αυτής της προσευχής στο Matthew 6:13.

Αν όμως ο Ιησούς χρησιμοποίησε αυτή τη λέξη ως επίθετο, να περιγράψω το ψωμί, θα έβγαζε ξεκάθαρα κάτι περισσότερο από το απλό γεγονός ότι ζητούσε «πραγματικό».’ ψωμί: που σημαίνει ότι πρέπει να εξετάσουμε ολόκληρο το εύρος και το πολιτισμικό πλαίσιο των λέξεων για να εκτιμήσουμε το πλήρες νόημά τους για τον Ιησού και τους μαθητές του.

Το νόημα που υπονοείται από την παλαιά συριακή μετάφραση είναι ξεκάθαρα μέρος της. Η προσευχή επιβεβαιώνει την απόλυτη αξιοπιστία της προσφοράς του Θεού, ακριβώς όπως ο Ιησούς δίδαξε τους μαθητές του:

Επομένως, σου λέω, μην αγχώνεσαι για τη ζωή σου: τι θα φας, ή τι θα πιεις; ούτε ακόμα για το σώμα σου, τι θα φορέσεις. Δεν είναι η ζωή κάτι περισσότερο από το φαγητό, και το σώμα περισσότερο από τα ρούχα? Δείτε τα πουλιά του ουρανού, ότι δεν σπέρνουν, ούτε θερίζουν, ούτε να μαζεύονται σε αχυρώνες. Ο ουράνιος Πατέρας σας τους ταΐζει. Δεν έχετε πολύ μεγαλύτερη αξία από αυτούς? (Mat 6:25-26)

Αλλά υπάρχουν περισσότερα. Εξετάστε τη συζήτηση που καταγράφεται στον Ιωάννη, κεφάλαιο 6, όταν οι άνθρωποι ήρθαν στον Ιησού αμέσως μετά το τάισμα του 5,000, θέλοντας να τον κάνει βασιλιά:

Ο Ιησούς τους απάντησε, “Σίγουρα σου λέω, με αναζητάς, όχι επειδή είδες σημάδια, αλλά επειδή έφαγες από τα ψωμιά, και γεμίστηκαν. Μην εργάζεστε για το φαγητό που χάνεται, αλλά για την τροφή που μένει στην αιώνια ζωή, που θα σας δώσει ο Υιός του Ανθρώπου. Διότι ο Θεός Πατέρας τον σφράγισε.”

Του είπαν λοιπόν, “Τι πρέπει να κάνουμε, για να μπορέσουμε να εργαστούμε τα έργα του Θεού?”

Ο Ιησούς τους απάντησε, “Αυτό είναι το έργο του Θεού, ότι πιστεύεις σε αυτόν που έστειλε.”

Του είπαν λοιπόν, “Τι κάνεις τότε για ένα σημάδι, που μπορούμε να δούμε, και να σε πιστέψω? Τι δουλειά κάνεις? Οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα στην έρημο. Όπως είναι γραμμένο, «Τους έδωσε ψωμί από τον ουρανό να φάνε.’ “

Τους είπε λοιπόν ο Ιησούς, “Το πιο σίγουρο, σου λέω, δεν ήταν ο Μωυσής που σου έδωσε το ψωμί από τον παράδεισο, αλλά ο Πατέρας μου σας δίνει το αληθινό ψωμί από τον ουρανό. Διότι ο άρτος του Θεού είναι εκείνος που κατεβαίνει από τον ουρανό, και δίνει ζωή στον κόσμο.”

Του είπαν λοιπόν, “Αρχοντας, να μας δίνεις πάντα αυτό το ψωμί.”

Ο Ιησούς τους είπε, “Είμαι το ψωμί της ζωής. Αυτός που έρχεται σε μένα δεν θα πεινάσει, και όποιος πιστεύει σε μένα δεν θα διψάσει ποτέ. (John 6:26-35)

Ο κόσμος ήρθε αναζητώντας μια αξιόπιστη προμήθεια τροφίμων, όπως το μάννα που είχαν οι Ισραηλίτες στα ταξίδια τους με τον Μωυσή στην έρημο. Αλλά ο Ιησούς’ η απάντηση ήταν ότι αυτό δεν είναι το αληθινό ψωμί. Αυτός είναι; και οι άνθρωποι έπρεπε να πιστέψουν σε Αυτόν. Παρατηρήστε πώς η ριζική σημασία του «Αμήν’ φέρει την έννοια και της αλήθειας και της πίστης.

Η έννοια του μάννα από τον ουρανό ήταν βαθιά ριζωμένη στην εβραϊκή κουλτούρα, τόσο στην ιστορική του έννοια όσο και ως μελλοντική ελπίδα στον ερχομό του Μεσσία. Ο Kenneth Bailey αναφέρει ότι ο Άγιος Ιερώνυμος αναφέρεται σε ένα αντίγραφο ενός «Ευαγγελίου των Εβραίων».’ που μεταφράζει αυτή τη φράση ως «Δώσε μας το ψωμί μας του αύριο.’

Και τελευταίο, αλλά σε καμία περίπτωση ασήμαντο, Έχουμε το γεγονός ότι ο Ιησούς είδε τον θάνατό του ως την απόλυτη θυσία του Πάσχα, με το οποίο θα γινόταν η πηγή του αληθινού άρτου της ζωής για τον κόσμο:

Είμαι το ψωμί της ζωής. Οι πατέρες σας έφαγαν το μάννα στην έρημο, και πέθαναν. Αυτό είναι το ψωμί που κατεβαίνει από τον ουρανό, για να φάει κανείς από αυτό και να μην πεθάνει. Είμαι ο ζωντανός άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό. Αν κάποιος φάει από αυτό το ψωμί, θα ζήσει για πάντα. Ναί, το ψωμί που θα δώσω για τη ζωή του κόσμου είναι η σάρκα μου.”

Οι Εβραίοι λοιπόν αντιμάχονταν μεταξύ τους, ρητό, “Πώς μπορεί αυτός ο άνθρωπος να μας δώσει τη σάρκα του να φάμε?”

Τους είπε λοιπόν ο Ιησούς, “Σίγουρα σου λέω, εκτός αν φάτε τη σάρκα του Υιού του Ανθρώπου και δεν πιείτε το αίμα του, δεν έχετε ζωή μέσα σας. Αυτός που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου έχει αιώνια ζωή, και θα τον αναστήσω την τελευταία μέρα. Γιατί η σάρκα μου είναι πράγματι τροφή, και το αίμα μου είναι όντως ποτό. Αυτός που τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου ζει μέσα μου, και εγώ μέσα του. Όπως με έστειλε ο ζωντανός Πατέρας, και ζω λόγω του Πατέρα; άρα αυτός που με τρέφεται, θα ζήσει κι αυτός εξαιτίας μου. Αυτός είναι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό - όχι όπως οι πατέρες μας έφαγαν το μάννα, και πέθανε. Αυτός που τρώει αυτό το ψωμί θα ζήσει για πάντα.” (John 6:48-58)

Ο Ιησούς λαχταρούσε αυτή τη στιγμή να ολοκληρωθεί (άλλη έννοια του ‘amen'') και επιθυμούσαν να μην το ξεχάσουν ποτέ:

Τους είπε, “Ήθελα ένθερμα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν υποφέρω, γιατί σου λέω, Δεν θα φάω πλέον από αυτό μέχρι να εκπληρωθεί στη Βασιλεία του Θεού.” Έλαβε ένα κύπελλο, και όταν είχε ευχαριστήσει, είπε, “Πάρε αυτό, και μοιραστείτε το μεταξύ σας, γιατί σου λέω, Δεν θα ξαναπιώ καθόλου από τον καρπό του αμπελιού, μέχρι να έρθει η Βασιλεία του Θεού.” Πήρε ψωμί, και όταν είχε ευχαριστήσει, το έσπασε, και τους έδωσε, ρητό, “Αυτό είναι το σώμα μου που δίνεται για σένα. Κάντε αυτό στη μνήμη μου.” (Luk 22:15-19)

Στο βιβλίο της Αποκάλυψης, Ο Ιωάννης περιγράφει πώς ο Ιησούς στην πραγματικότητα αποκάλεσε τον εαυτό Του ‘Amen‘ του Θεού:

Στον άγγελο της συνέλευσης στη Λαοδίκεια γράψε: “ο Amen, ο Πιστός και Αληθινός Μάρτυρας, η κεφαλή της δημιουργίας του Θεού, λέει αυτά τα πράγματα: … ” (Rev 3:14)

Όταν ο Ιησούς δίδαξε αυτή την προσευχή, τα ευαγγέλια δείχνουν ότι είχε ήδη μια ξεκάθαρη αίσθηση της τελικής αποστολής του. Έτσι θα είχε όλα τα παραπάνω υπόψη καθώς μιλούσε. Αλλά οι μαθητές του και τα πλήθη που άκουγαν δεν είχαν τη διορατικότητά του: οπότε η αρχική τους σκέψη θα ήταν κυρίως για την τροφή και τη δυνατότητα του ουράνιου μάννα. Ωστόσο, Ο άγνωστος μεταφραστής μας είχε το πλεονέκτημα της εκ των υστέρων – όπως έκανε όλος ο Ιησούς’ οπαδούς στα μετέπειτα χρόνια.

Ετσι, όταν εξετάζουμε όλους τους τόνους που υπονοεί ο Ιησούς’ λόγια, «Δώσε μας αυτή τη μέρα τη δική μας ‘amen‘ ψωμί,’ είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί ένας χριστιανός μεταφραστής που μιλάει αραμαϊκά θα δυσκολευόταν να βρει οποιαδήποτε λέξη στα ελληνικά για να μεταφέρει μια έννοια τόσο έγκυο σε νόημα. Είναι περίεργο αυτό, όταν προσπαθεί να βρει μια λέξη για να περιγράψει αυτό το ψωμί, κατέφυγε στην επινόηση μιας νέας σύνθετης λέξης ικανής να κατανοηθεί ποικιλοτρόπως ως κάτι παρόμοιο, «αληθινή και άφθονη παροχή πέρα ​​από κάθε πραγματικότητα και για πάντα?’

Υποσημειώσεις

1. «Ο Ιησούς μέσα από τα μάτια της Μέσης Ανατολής’ Κένεθ Ε. Μπέιλι, SPCK Publishing (21 Αφανίζω. 2008), σελ. 121. (ISBN 978-0281059751)