Yahudiy esxatologiyasini qayta aniqlash

da muhokama qilinganidek oldingi bo'lim, Iso o'z xizmatini boshlaganida, yahudiylarning tafakkurida quyidagi tushunchalar allaqachon o'rnatilgan edi; garchi ularning asl tabiati va hatto mavjudligi, jiddiy bahs mavzusi bo'lib qolaverdi:

• Sheol - O'liklar joyi.
• Ibrohimning bag'ri - solih yahudiylar o'zlarining tirilishini kutishlari mumkin bo'lgan joy.
• Gehenna - ilohiy jazo joyi, keyin tirilish keladi, yoki
• Ikkinchi o'lim - halokat yoki doimiy o'lim holati.

Bu atamalar Iso va havoriylarning ta'limotlarida ishlatilgan, va Yunon Yangi Ahdga o'tkazildi: lekin o'quvchi ularning NT ma'nolari Iso tomonidan belgilangan ekanligini ta'kidlash kerak; va ayrim jihatlari yahudiy hamkasblaridan sezilarli darajada farq qiladi. Ba'zi eski ingliz tarjimalari, "Vakolatli" kabi’ (yoki "Qirol Jeyms") Versiya, ning yahudiy nomlarini saqlamaslikni afzal ko'rdi ‘Sheol‘ va ‘Gehenna‘ - o'rniga bir xil so'zni ishlating, 'jahannam,’ ikkalasi uchun - holbuki ko'pgina zamonaviy inglizcha tarjimalarda yahudiy nomlari saqlanib qolgan. Ikkala yondashuvning ham o'z muammolari bor, chunki o'quvchilar bu atamalarni yahudiy nuqtai nazaridan talqin qilishadi, Yunon va boshqa madaniy an'analar Isoning ta'limotidan juda farq qilishi mumkin.

Shunday qilib, biz Isoga qarashdan boshlaymiz’ ushbu mavzularni davolash…

Sheol va Ibrohimning bag'ri

Boy odam va Lazar haqidagi masalda, Iso gapiryapti Sheol (Yunon: ‘Hades').

Shunday bo'ldiki, tilanchi vafot etdi, va farishtalar uni Ibrohimning bag'riga olib ketishdi. Boy ham vafot etdi, va dafn qilindi. Hadesda, u ko'zlarini ko'tardi, azobda bo'lish (G931), va uzoqdan Ibrohimni ko‘rdi, va Lazar uning bag'rida. U yig'lab aytdi, "Ota Ibrohim, menga rahm qil, va Lazarni yuboring, barmog'ining uchini suvga botirsin, va tilimni sovut! Chunki men qayg'udaman (G3600) bu olovda (G5395).’ “Lekin Ibrohim aytdi, ‘O‘g‘lim, esingizdami siz, hayotingizda, yaxshi narsalaringizni qabul qildi, va Lazar, xuddi shunday tarzda, yomon narsalar. Ammo hozir u taskin topdi, siz esa g'am-g'ussadasiz (G3600). Bularning barchasidan tashqari, biz bilan sizlar oramizda katta bo'shliq bor, Bu yerdan sizga o'tmoqchi bo'lganlar qodir emas, U yerdan bizga hech kim o'tib ketmasligi uchun.’ “U aytdi, 'Shuning uchun sizdan so'rayman, ota, Siz uni otamning uyiga yuborasiz; Chunki mening beshta ukam bor, Ularga guvohlik bersin, shuning uchun ular ham bu azob joyiga kirmaydilar (G931).’ “Lekin Ibrohim unga dedi, "Ularda Muso va payg'ambarlar bor. Ularni tinglashlariga ruxsat bering.’ “U aytdi, ‘Yo‘q, otasi Ibrohim, Lekin o'liklardan biri ularning oldiga borsa, tavba qiladilar.’ “- dedi unga, "Agar Muso va payg'ambarlarga quloq solmasalar, Agar birortasi o'likdan tirilsa, ular ham ishonmaydilar.’ ” (Lk 16:22-31)

Quyidagi fikrlarga e'tibor bering:

• Boyning ukalari hali ham tirik; shuning uchun Iso butun dunyoning oxirgi hukmida nima sodir bo'lishini emas, balki o'lganidan keyin ko'p o'tmay odam bilan nima sodir bo'lishini tasvirlamoqda.
• Hamma ham Hadesga boravermaydi. Bizga Lazarga aytiladi, hayotda yomon munosabatda bo'lgan, Ibrohimning bag'riga olib boriladi,’ qayerda unga tasalli beriladi.
• Ammo ikki erkakning muolajalari boshqacha, hatto Xudoning oxirgi hukmidan oldin, Xudoning xarakteri haqida muhim narsani ochib beradi. U bu dunyodagi adolatsizliklar zaruratdan ko'ra uzoqroqqa cho'zilishini xohlamaydi; shunday, hatto oxirgi hukm chiqarilishidan oldin ham, u jabrlanganlarga tasalli berishni va aybdorlarni jazolashni boshladi.
• Bu degani, hayotda yomon munosabatda bo'lgan har bir kishi avtomatik ravishda Hadesdan ozod qilinadi? Yoki Lazar Ibrohimning bag'riga olib ketilganmi, chunki, hamma narsaga qaramay, u dindor yahudiy bo'lib qoldi? Hech bir savolga aniq javob berilmagan; chunki bu masalning asl nuqtasi emas.
• Muhim masala shundaki, boy odam atrofidagilarning ehtiyojlariga befarqlik bilan yashagan.. Bu shunga qaramay edi Har bir yahudiy bolaligidanoq bunday xatti-harakatni Xudo qabul qilmasligini o'rgatgan.¹ Boyning bahsi shunday edi, 'Ammo, albatta, agar odamlar Muqaddas Kitob ta'limotlari haqiqat ekanini bilishsa, keyin ular to'g'ri ish qilishardi.’ Ammo Iso bizga javob shunday bo'lganini aytadi agar odamlar haqiqatan ham tinglashni xohlamasa, hech qanday dalil muammoni hal qilmaydi. Ushbu nuqtaga diqqat bilan e'tibor bering. Biz unga keyinroq qaytamiz.

Yuqorida keltirilgan parchada siz ba'zi so'zlardan keyin "G" harfi bilan boshlanadigan qavs ichida raqamlar qo'yilganligini payqadingiz.. Bular deb nomlanadi “Strong raqamlari.”² "G" belgisiga ega bo'lganlar’ Prefiks yunoncha matndagi aniq so'zlarni aniqlash uchun ishlatiladi, ular aslida qanday tarjima qilinganidan qat'iy nazar. Men sizning e'tiboringizni qaratmoqchiman 3 ushbu matnda ishlatiladigan maxsus so'zlar:

• iztirob (G3600). Bu so'z topilgan 4 marta N.T. va faqat Luqoning yozuvlarida; bu erda ikki marta, ortiqcha Lk 2:48 va Acts 20:38. Oxirgi ikki holatda, kontekst Luqo so'zni ruhiy iztirob ma'nosida ishlatayotganini aniq ko'rsatmoqda, yoki xafa, jismoniy og'riqdan ko'ra. Bu xuddi shu so'zning Eski Ahdning yunoncha Septuaginta tarjimasida ishlatilishini tekshirish orqali tasdiqlanadi..
• azob (G931). Bu faqat topiladi 3 marta N.T.; bu masalda ikki marta (Lk 16:23,28) va ichida Mt 4:24. Ikkinchisi insonning turli xil kasalliklarini tavsiflashda uchraydi – kasallik, "qiynoqqa" duchor bo'lish, jinni egallash, aqldan ozish va falaj. Lar bor 11 Septuagintada ishlatilgan bu so'zning boshqa misollari O.T.: 4 marta ichida 1Samuel 6:3-17 «ayb qurbonligiga» murojaat qilish’ Filistlar tomonidan yaratilgan; ichida Ezekiel 3:20 & 7:19 u ibroniychadan "qoqinadigan to'siq" deb tarjima qilingan; ichida Ezekiel 12:18 ibroniycha qo'rquv yoki titroq uchun; va ichida Ezekiel 16:52,54 & 32:24,30 sharmandalik yoki sharmandalik uchun. Septuagintaning barcha misollari odamlarning shaxsiy ayblari va sharmandaliklari uchun qasos olish nuqtasiga olib kelish g'oyasi bilan bog'liq.. Bu masal kontekstida ham yaxshi ma'noga ega; va shuningdek, ichida Mt 4:24, hal qilinmagan achchiq kabi, aybdorlik va uyat uzoq vaqtdan beri aql va tanadagi ko'plab kasalliklarning sabablari sifatida tan olingan (E.G. Pro 17:22). Aniq, bu tajribalarning hech biri ma'noda yoqimli bo'lmagan va ba'zi hollarda jiddiy jismoniy og'riqni o'z ichiga olgan bo'lishi mumkin: lekin, azob bilan, bu so'zning asosiy ma'nosi emas.
• olov (G5395). Bu so'z yorug'lik alangasini anglatadi. Bu odatda olovdan alangani anglatadi; tom ma'noda alanga bo'lishi shart emas. (Septuaginta ko'rinishida Judges 3:22 u hatto ibroniychadan pichoqning juda sayqallangan pichog'i uchun tarjima qilingan: bu istisno bo'lsa ham.) Shunisi e'tiborga loyiqki, bu so'z ishlatiladi 7 marta N.T.; va umuman 6 boshqa hollarda so'z bilan aniq kvalifikatsiya qilinadi, 'olov’ - ichida bo'lsa ham 4 bulardan (Heb 1:7; Rev 1:14; 2:18 & 19:12) bu shunchaki vizual yoki metaforik taqqoslash kabi ko'rinadi. Ammo bu parchada (ba'zi tarjimalarda nima deyilganiga qaramay) 'olov’ eslatilmaydi - faqat issiqlik va tashnalik. Shunday qilib, bu erda olov jismoniy bo'lmagan bo'lishi mumkinligi haqida bahslashish uchun qonuniy asoslar bo'lishi mumkin, Xudoning muqaddasligining olovli issiqligi va nuri kabi, insonning gunohi va uyatini fosh qilish (ko'rmoq Jn 3:19-20).

Ammo shuni yodda tutingki, biz bu erda Xudoning oxirgi hukmidan oldingi davr bilan shug'ullanamiz. Xo'sh, Iso nima bo'layotgani haqida nima demoqchi keyin?

Jahannam

Bizda allaqachon bor qayd etdi Miloddan avvalgi birinchi asrga kelib, yahudiylarning ibroniy oyatlarini ommaviy o'qish bilan birga oromiy tilida oyatma-oyat tushuntirish iborasi bilan birga o'qish odatiy hol edi.. The ‘Targum Jonatan‘³ ko'pgina bashoratli kitoblar uchun tasdiqlangan tarjimalarni taqdim etadi. Bu Ishayo payg'ambarning so'nggi oyatiga nisbatan ayniqsa muhimdir:

“Ular chiqishadi, Menga qarshi jinoyat qilganlarning jasadlariga qaranglar: chunki ularning qurti o'lmaydi, Ularning olovi ham o'chmaydi; va ular butun insoniyat uchun jirkanch bo'ladi.” (Isa 66:24)

Targum buni shunday ko'rsatadi:

Va ular oldinga chiqadilar, va odamlarning jasadlariga qarang, gunohkorlar, Mening kalomimga qarshi isyon qilganlar: chunki ularning jonlari o'lmaydi, va ularning olovi o'chmaydi; Fosiqlar jahannamda hukm qilinadi, Ular haqida solihlar aytguncha, yetarlicha ko‘rdik.

Juda hayratlanarli so'z, 'qurt’ “jonlar” deb talqin qilinadi,’ shu bilan "jonlar"ni taklif qiladi’ o'lmang; va tushuntirish iborasi, ‘ fosiqlar hukm qilinadi Gehenna‘ qo'shiladi. Nihoyat, oxirgi ibora jazoning cheklangan muddatga ega ekanligini anglatuvchi o'zgartirilgan. Avval aytib o'tilganidek, Zamonaviy yahudiy an'analari maksimal vaqt o'tkazgan deb hisoblaydi Gehenna dan ortiq emas 12 oylar.

ammo, Mark Iso Ishayo payg'ambarning xuddi shu bashoratini keltirganini yozadi:

Agar sizning qo'lingiz sizni qoqintirsa, kesib tashlang. Hayotga mayib bo'lib kirganingiz ma'qul, Jahannamga kirish uchun ikki qo'lingiz bor emas, o'chmas narsaga (G762) olov (G4442), ularning qurti qayerda (G4663) o'lmaydi (G5053), va olov (G4442) so'nmaydi (G4570).’ Agar oyog'ingiz sizni qoqilishingizga olib kelsa, kesib tashlang. Cho'loq hayotga kirganingiz ma'qul, Ikki oyog'ingizni do'zaxga tashlashdan ko'ra, olovga (G4442) bu hech qachon so'nmaydi (G762) – ularning qurti qayerda (G4663) o'lmaydi (G5053), va olov (G4442) so'nmaydi (G4570).’ Agar ko'zing sizni qoqintirishga sabab bo'lsa, tashqariga chiqarib tashlang. Xudoning Shohligiga bir ko'z bilan kirganingiz ma'qul, Olovli do'zaxga tashlash uchun ikkita ko'z bor (G4442), ularning qurti qayerda (G4663) o'lmaydi (G5053), va olov (G4442) so'nmaydi (G4570).’ (Mar 9:43-48)

Isoning shogirdlari ibroniy olimlari emas edilar (Acts 4:13); va shuning uchun, ehtimol, asl ibroniychadan ko'ra Targum so'zlari bilan ko'proq tanish bo'lar edi. Lekin, tasvirlayotganini tasdiqlashdan tashqari ‘Gehenna,’ Iso Ishayoning asl so'zlariga amal qiladi, Ularning qurti o'lmaydi va olov o'chmaydi.’ U baytning oxirini ham o‘tkazib yuboradi; boshqalarning munosabatini muhokama qilmaslik: lekin uning davomiyligi uchun hech qanday cheklov borligini aytishga urinmang.

Belgilangan so'zlarning ma'nolariga qarash, quyidagilarni qayd etishimiz mumkin:

• olov (G4442). Bu deyarli har qanday olov uchun odatiy yunoncha so'zdir, va agar kontekstga qarab o'zgartirilmasa, har doim shunday tushuniladi (E.G. "Osmondan olov’ "chaqmoq" deb talqin qilinishi mumkin).
• o'chmas (G762) va so'ndiriladi(G4570). G762 - fe'ldan yasalgan inkor sifatdosh, G4570 ; shuning uchun ikkala holatda ham Iso olovning tabiati shunday ekanligini ta'kidlamoqdaki, uni o'chira olmaydi va o'chirilmaydi. Bunday takroriy ta'kid, Iso bu olov g'ayritabiiy va abadiy tabiat ekanligini bilishimizni xohlayotganini aniq ko'rsatib turibdi.. (Va juda qo'rqish kerak, Isoning o'zi taklif qilgan keskin qochish choralari ta'kidlaganidek.)
• qurt (G4663). Bu erda va Septuaginta tarjimasida ishlatiladigan yunoncha so'z Is 66:24 "maggot" deb tarjima qilinishi mumkin,’ 'grub’ yoki 'yer qurti:’ hech qachon 'jon.’ Ammo shuni ta'kidlash kerak, asl ibroniycha Is 66:24, grub uchun umumiy so'zni ishlatish o'rniga, qurt yoki qurt (H7415), juda aniq so'zni ishlatadi: “tole’ah” (H8438). Bu grubning o'ziga xos turining nomi sifatida tarjima qilinadi ("qizil gul", Kermes (or coccus) ilicis) yoki undan olingan yorqin qizil yoki qip-qizil bo'yoq. G4663 "grub" uchun umumiy atama bo'lgani uchun’ Bu grubning o'zi ekanligi ayon bo'ladi, shunchaki rangdan ko'ra, bu mo'ljallangan. Ammo o'ziga xos ibroniycha nomi odatda eman daraxtining ma'lum turlari bilan oziqlanadigan hasharotni aniqlaydi., chirigan go'shtdan ko'ra. Urgʻochisi eman poyasi yoki barglariga yopishadi, shishgan qizil o'tga o'xshash narsani hosil qiladi; uning tanasi bolalari uchun tirik qalqon bo'lib, ular tug'ilmaguncha va oxir-oqibat onani iste'mol qiladi. Ona tomonidan chiqarilgan qizil bo'yoq shunchalik kuchliki, barglarni bo'yashadi, yosh novdalar va kurtaklarning o'zlari; ular yig'iladi va quritiladi.
• o'lish (G5053). Boshqa har birida 12 N.T. hodisalar bu biologik o'limni ko'rsatadi: Garchi u bu erda metaforik ma'noda ishlatilishi mumkin; ayniqsa, kechirilmagan gunohning aybini ifodalovchi sifatida talqin qilinsa.

Ammo bunga e'tibor bering, xuddi olov tugamaydigan qilib tasvirlanganidek, Bu qon-qizil qurtlarning jirkanch surati ham jinoyatchilarning qoldiqlarini qoplaydi. Yoqilg'i yoki oziq-ovqatsiz qanday yashashi bizga aytilmagan. Biz Muso alayhissalomni bilamiz’ buta iste'mol qilinmasdan yondi. Lekin bu qurtlar nima bilan oziqlanishi kerak?? Bu savolga qaytamiz keyinroq.

To'liqlik uchun, Men quyidagi tegishli parchalarni qisqacha eslatib o'taman:

• Mat 18:6-9 bilan bir xil dialogning qisqartirilgan versiyasi bo'lib ko'rinadi Mark 9:43-48. Bu deyarli bir xil suhbatning mustaqil ko'rsatilishi. Kontekst (bolalarning adashishiga sabab bo'ladi) bir xil, oyat kabi (Isa 66:24) Iso iqtibos keltiradi. Lekin, qayerda Mark 9:43,45 haqida gapiradi, "Hech qachon o'chmaydigan olov,’ Metyu buni "abadiy" deb ataydi (G166) olov'. Bu yunoncha so'z ‘aionios‘ odatda “abadiy” deb tarjima qilinadi’ yoki "abadiy":’ lekin ba'zilar buni ko'rsatish kerak, deb bahslashadi, 'aeoniyalik’ yoki, 'yosh davomiyligi uchun.’ Bu haqda tez orada batafsilroq gaplashamiz.
• Mat 5:29-30 yuqoridagilarning ancha qisqartirilgan versiyasidir: lekin Tog'dagi va'zida topilgan.
• Mat 23:33 Isoni keltiradi’ ulamolar va farziylarga aytilgan so'zlar: "Siz ilonlar, ilonlarning avlodlari, hukmdan qanday qutulasan (G2920) jahannam?’ Bu yunoncha so'z ‘krisis,’ Jahannam adolatni amalga oshirish uchun joy ekanligini ko'rsatadi; va Iso ularning yahudiyligi va yaxshilik kasblari ularni jazodan ozod qila olmasligini aniq aytadi..

Ikkinchi O'lim

“O'ldirganlardan qo'rqmang (G615) tana, lekin o'ldirishga qodir emas (G615) ruh. Ancha, halok qilishga qodir bo'lgandan qo'rqinglar (G622) jahannamda ham ruh, ham tana.” (Mat 10:28)

Garchi Iso bu iborani hech qachon to'g'ridan-to'g'ri ishlatmagan, "ikkinchi o'lim,’ er yuzidagi xizmati paytida, yuqoridagi havola shundan dalolat beradi, uning fikrlashida, Bu jahannam azobi bilan bog'liq edi. G615, ‘apokteino,’ odatda "o'ldirish" degan ma'noni anglatadi’ yoki, tom ma'noda, ‘hayotdan uzish orqali yo‘q qilish;’ qolgan narsalarni yo'q qilish ma'nosida bo'lmasa-da. Ammo G622, ‘apollumi,’ “vayronagarchilik harakati bilan yo'q qilish” degan ma'noni anglatadi.’ Yana, buni keyinroq batafsil muhokama qilamiz.

Tashqi zulmat olovida achchiq pushaymonlik

Matto va Luqo keltirgan Isoning quyidagi so'zlarini ko'rib chiqaylik:

Mat 8:11-12 Men sizlarga aytamanki, sharqdan va g‘arbdan ko‘p keladi, va Ibrohim bilan birga o'tiradi, Ishoq, va Yoqub Osmon Shohligida, ammo Shohlik farzandlari quvib chiqariladi (G1544) tashqi tomonga (G1857) zulmat (G4655). U yerda (G1563) yig'lab, tishlarini g'ijirlatadi.

Luk 13:28 U yerda (G1563) yig'lab, tishlarini g'ichirlatadi, Ibrohimni ko'rganingizda, va Ishoq, va Yoqub, va barcha payg'ambarlar, Xudoning Shohligida, va siz o'zingiz itarib yuborasiz (G1544) tashqariga (G1854).

Iso yahudiylarga murojaat qilmoqda, Ibrohimdan kelib chiqqan, Ishoq va Yoqub; Uning kelajakdagi tasavvuri Masihning kelishi haqida edi, shoh Dovudning avlodi, er yuzida Xudoning Shohligini o'rnatish uchun. Bunaqa, ular o'zlarini "Shohlik farzandlari" deb bilishgan.’ Quyidagi fikrlarga alohida e'tibor bering:

• Birinchidan, Iso ularga haqiqatda ularni majburan rad etish xavfi borligi haqida qattiq ogohlantirmoqda.. G1544 so'zma-so'z "tashlatish ..." degan ma'noni anglatadi.; lekin bu etarli darajada aniq bo'lmasa, Luqo G1854 ni aniq qo'shadi ("uzoqda").
• Ikkinchidan, u bu joyni "tashqi" deb ta'riflaydi (G1857) zulmat (G4655)'. G1857 G1854 ning birikmasidir, yana rad etish va ajratish g'oyasini ta'kidlab. G4655, 'zulmat,’ ba'zan "noaniqlik" ma'nosida ishlatiladi.: lekin N.T.da. u eng ko'p jismoniy yoki axloqiy ma'noda yorug'likning yo'qligi sifatida taqdim etiladi.
• Uchinchidan, u bunday tajriba achchiq oqibatlarga olib kelishini ochiq aytadi, shu tarzda rad etilganlar uchun ongli pushaymonlik, ibora bilan ko'rsatilgandek, "yig'lash va tish g'ichirlash.’ Ularning madaniyatida tishlarini silliqlash haddan tashqari achchiqlikning ifodasi edi (yoki hatto g'azab – Acts 7:54).
• Nihoyat, atama ekanligini unutmang, 'U yerda (G1563)', mavhum yoki tasodifiy so'z emas: ma'lum bir joyni bildiradi, rad etilganlar yuborilgan tashqi mintaqa.

Mattoda Isoning so'zlariga yana to'rtta havola mavjud, bu "yig'lash va tish g'ichirlash" mavzusiga mos keladi.:

Mat 13:40-42 Shuning uchun begona o'tlar yig'ilib, yoqib yuboriladi (G2618) olov bilan (G4442); bu asrning oxirida ham shunday bo'ladi (G165). Inson O'g'li farishtalarini yuboradi, va ular qoqiluvchi hamma narsani Uning Shohligidan yig'ib oladilar, va yomonlik qilganlar, va ularni olovli o'choqqa tashlaydi (G4442). U yerda (G1563) yig'lash va tish g'ichirlash bo'ladi.

Mat 13:49-50 Oxiratda ham shunday bo'ladi (G165). Farishtalar chiqadilar, va fosiqni solihlardan ajrat, va ularni olovli o'choqqa tashlaydi (G4442). U yerda (G1563) yig'lash va tish g'ichirlash bo'ladi.

Mat 22:13 Shunda podshoh xizmatkorlarga dedi, "Uning qo'li va oyog'ini bog'lang, uni olib keting, va tashlang (G1544) uni tashqi tomonga (G1857) zulmat (G4655); U yerda (G1563) bu erda yig'lash va tish g'ichirlash bo'ladi.’

Mat 25:30 Tashqariga tashlang (G1544) foydasiz xizmatkor tashqi tomonga (G1857) zulmat (G4655), u erda (G1563) yig'lab, tishlarini g'ijirlatadi.’

Ulardan biz quyidagi qo'shimcha fikrlarni olishimiz mumkin:

• Bu misralarning barchasi bir joyni nazarda tutayotganga o‘xshaydi, "U erda yig'lash va tish g'ichirlash bo'ladi.’
• Agar ularning barchasi bitta joyga ishora qilsa, keyin bu "olovli pech"’ "tashqi zulmatda"’ oddiy olov bilan quvvatlanmasligi kerak: lekin yorug'lik chiqarmaydigan qandaydir qorong'u olov.
• Darnel begona o'tlar 'yoqilganda (G2618) olov bilan (G4442),’ G2618 "yonib ketgan" degan ma'noni anglatadi,’ (ya'ni. toki kuldan boshqa hech narsa qolmasdi). Shuning uchun "olovli pechga" tashlanayotganlar uchun ham xuddi shunday halokat taklif qilinishi mumkinmi, deb so'rash mantiqsiz emas. (G4442)'. Buni keyinroq batafsil ko'rib chiqamiz.
• Ikkala havola ham Matthew 13:24-50 zamon/dunyo oxiridagi voqealarni tasvirlovchi masallardan. Inglizcha so'z, 'aon,’ dastlab yunoncha "aion" so'zining transliteratsiyasi edi’ (G165)) va ma'no jihatdan unga juda yaqin bo'lib qoladi. Ammo sezilarli farqlar mavjud, bu haqda biz batafsilroq muhokama qilamiz Ilova A.
• Masal ichida Matthew 22:2-14 shuningdek, oxirgi vaqt voqealariga e'tibor qaratilayotgan ko'rinadi, asl mehmonlar rad etilgan nikoh ziyofatini tasvirlash, to'y libosisiz bayramga kirgan kishi bilan birga. (Chunki bu odatda kirish joyida uy egasi tomonidan taqdim etilgan, Bu shuni anglatadiki, u uy egasining saxiyligini rad etgan yoki boshqa yo'l bilan yashirinishga harakat qilgan.)
• Boshqa tarafdan, Mat 25:14-30 dangasa xizmatkor ham tashqi zulmatga qanday topshirilganligini aytadi.
• Garchi bu parchalar xuddi shu joyni nazarda tutayotganga o'xshaydi, oxirgi 2 juda xilma-xil vaziyatlarni tasvirlab bering. Demak, dangasa xizmatkor ham fosiqlar kabi taqdirga duchor bo‘ladi; yoki yakuniy natija boshqacha bo'lishi mumkinmi??

O'qing …

Izohlar

1. Qarang, Masalan, Lev 19:9-10, Deut 16:11-14, Job 31:16-22, Bu 58:4-11[/x].
2. Bu raqamlar Jeyms Strongning "Strong's Exhaustive Concordance" ning yunoncha so'zlar lug'atidagi yozuvlarga mos keladi., S.T.D., LL.D.
3. “Xaldeylarning Ishayo payg‘ambar haqidagi iborasi’ [Muallif: Jonatan b. Uzziel] tr. tomonidan C.W.H. Pauli, London jamiyatining uyi, 1871, pg. 226. Jamoat mulki. dan mavjud Google Kitoblar.