רעדעפינירן אידישע עסטשאטאלאגיע

ווי דיסקאַסט אין די יו פריערדיקן אָפּטיילונג, ווען יאָשקע אנגעהויבן זיין מיניסטעריום די פאלגענדע קאַנסעפּס זענען שוין געגרינדעט אין ייִדיש געדאַנק; כאָטש זייער אמת נאַטור און אַפֿילו זייער עקזיסטענץ, װײטע ר אי ז געװע ן א גרוים ע מחלוקת:

• [רענטגענ]שאול[/רענטגענ] – דער אָרט פון די מתים.
• אברהם 'ס בוזעם - אַ אָרט ווו צדיקים אידן קען דערוואַרטן זייער עווענטואַל המתים.
• [רענטגענ]געהן[/רענטגענ] – אַ אָרט פון געטלעך גמול, צו זיין נאכגעגאנגען אָדער דורך עווענטואַל המתים, אָדער
• דער צווייטער טויט - צעשטערונג אָדער אַ שטאַט פון שטענדיק טויט.

די טערמינען זענען געניצט אין די לערנונגען פון יאָשקע און די שליחים, און אריבערגעטראגן אין די גריכיש ניו טעסטאַמענט: אָבער דער לייענער זאָל טאָן אַז זייער נט מינינגז זענען די דיפיינד דורך יאָשקע; און געוויסע אַספּעקטן שיידן זיך באַטייטיק אונטער פֿון זייערע ייִדישע אַנטקעגענער. עטלעכע עלטערע ענגליש איבערזעצונגען, אַזאַ ווי די 'אַוטהאָריזעד’ (אָדער 'מלך יעקב') ווערסיע, preferred not to preserve the Jewish names of ‘[רענטגענ]שאול[/רענטגענ]’ און '[רענטגענ]געהן[/רענטגענ]’ – אַנשטאָט ניצן די זעלבע וואָרט, 'גיהנום,’ פֿאַר ביידע - כאָטש רובֿ מאָדערן ענגליש איבערזעצונגען האַלטן די ייִדיש נעמען. ביידע אַפּראָוטשיז האָבן זייער פראבלעמען, ווי די לייענער טענד צו אויסטײַטשן די דאָזיקע טערמינען אין ליכט פֿון ייִדיש, גריכיש און אנדערע קולטור טראדיציעס וואָס קען זיין זייער אַנדערש פון די לערנען פון יאָשקע זיך.

אַזוי מיר וועלן אָנהייבן צו קוקן אין יאָשקע’ באַהאַנדלונג פון די סאַבדזשעקץ…

[רענטגענ]שאול[/רענטגענ] און אברהם'ס בוזעם

אין דער משל פון דעם עשירים און אלעזר, יאָשקע איז גערעדט וועגן [רענטגענ]שאול[/רענטגענ] (גריכיש: '[רענטגענ]האַדעס[/רענטגענ]').

ע ס אי ז געשען , א ז דע ר בעטלע ר אי ז געשטארב ן, און אַז ער איז אַוועקגעטראָגן דורך די מלאכים צו אברהם 'ס בוזעם. דע ר רײכע ר אי ז אוי ך געשטארבן, און מען האָט באַגראָבן. אין האַדעס, ער האט אויפגעהויבן די אויגן, זייַענדיק אין מאַטערן (G931), אוּן הָאט גִיזָאגְט אַבְרָהָם וָוייט, און אלעזר ביי זיין בוזעם. ער האט געשריגן און געזאגט, 'פאטער אברהם, האב רחמנות אויף מיר, און שלח אלעזר, כּדי ער זאָל טונקען דעם שפּיץ פֿון זײַן פֿינגער אין װאַסער, און קיל מיין צונג! װאָרום איך בין אין פּײַן (G3600) אין דעם פלאַם (G5395).’ “אבער אברהם האט געזאגט, 'זון, געדענק אַז איר, אין דיין לעבן, באקומען אייערע גוטע זאכן, און אלעזר, אין אַזאַ שטייגער, שלעכטע זאכן. אבער יעצט דא איז ער געטרייסט און דו ביסט אין אנגסט (G3600). אַחוץ אַלע דעם, צווישן אונדז און דיר איז פאַרפעסטיקט אַ גרויס גאַל, אז די וואס ווילן גיין פון דאנען צו דיר קענען נישט, און אַז קיינער זאָל פֿון דאָרטן ניט אַריבערגײן צו אונדז.’ “ער האט געזאגט, 'איך פרעגן איר דעריבער, פאטער, אַז דו װעסט אים שיקן אין מײַן פֿאָטערס הױז; װאָרום איך האָב פֿינף ברידער, אַז ער זאָל עדות זאָגן צו זיי, אַזוי זיי וועלן אויך ניט קומען אין דעם אָרט פון מאַטערן (G931).’ “האָט אבֿרהם צו אים געזאָגט, 'זיי האָבן משה און די נביאים. לאָזן זיי הערן צו זיי.’ “ער האט געזאגט, 'ניין, פאטער אברהם, אבער אויב מען גייט צו זיי פון די מתים, זיי וועלן תשובה טאן.’ “האָט ער צו אים געזאָגט, 'אויב זיי הערן נישט צו משה און די נביאים, און זיי וועלן נישט איבערצייגט ווערן אויב איינער וועט אויפשטיין פון די מתים.’ ” ([רענטגענ]לק 16:22-31[/רענטגענ])

באַמערקן די פאלגענדע פונקטן:

• די ברידער פון דעם רייַך מענטש זענען נאָך לעבעדיק; אַזוי יאָשקע איז דיסקרייבינג וואָס כאַפּאַנז צו עמעצער באַלד נאָך זיי זענען געשטארבן אלא ווי וואָס כאַפּאַנז אין די לעצט משפט פון די גאנצע וועלט.
• ניט אַלעמען גייט צו האַדעס. מע ן זאג ט אונדז , א ז לאזאר, וואס איז שלעכט באהאנדלט געווארן אין לעבן, ווערט גענומען צום בוזעם פון אברהם,’ װאו מען טרייסט אים.
• אבער די פאַרשידענע טריטמאַנץ פון די צוויי מענטשן, אפילו איידער גאָט 'ס לעצט משפט, ריווילז עפּעס וויכטיק וועגן דעם כאַראַקטער פון גאָט. ער וויל נישט אז די אומרעכט פון דער וועלט זאלן לענגער פארלענגערן ווערן ווי אינגאנצען נויטיק; אַזוי, נאך אײדער זײן לעצטן משפט איז געדינט געװארן, ע ר הא ט אנגעהויב ן צ ו טרייסט ן ד י פארפלאנטערטע , או ן ברענגע ן נקמה , אוי ף ד י שולדיקע.
• מיינט דאס אז יעדער וואס איז שלעכט באהאנדלט געווארן אין לעבן ווערט אויטאמאטיש אנטשולדיג פון הדס? אדער איז אלעזר גענומען געווארן צו אברהם'ס בוזעם מחמת, טראָץ אַלץ, ער איז געבליבן א פרומער איד? קיין קשיא איז קלאר געענטפערט; ווייַל דאָס איז נישט די פאַקטיש פונט פון די משל.
• די קריטיש אַרויסגעבן איז אַז דער רייַך מענטש איז געווען לעבעדיק אין אַ שטאַט פון לאַגזשעריאַס גלייַכגילטיגקייט צו די באדערפענישן פון די אַרום אים. דאָס איז געווען טראָץ דעם פאַקט אַז יעדן איד האט שוין פון קינדהייט געלערנט אז אזא אויפפירונג איז ביי גאט נישט צונעמען.¹ דער רייכער טענה איז געווען, 'אבער שורלי, אויב מענטשן טאַקע געוואוסט אַז וואָס די ביבל געלערנט איז אמת, דעמאָלט זיי וואָלט טאָן די רעכט זאַך.’ אבער יאָשקע דערציילט אונדז די ענטפער איז אַז קיין סומע פון ​​​​זאָגן וועט סאָלווע די פּראָבלעם אויב מענטשן טאָן ניט טאַקע ווילן צו הערן. נעמען אָפּגעהיט טאָן פון דעם פונט. מיר וועלן קומען צוריק צו אים שפּעטער.

אין די דורכפאָר סייטאַד אויבן איר וועט האָבן באמערקט עטלעכע ווערטער זענען נאכגעגאנגען דורך נומערן אין בראַקאַץ וואָס אָנהייבן מיט 'G'. די זענען באקאנט ווי “סטראָנג ס נומערן.”² יענע מיט אַ 'G’ פּרעפיקס זענען געניצט צו ידענטיפיצירן ספּעציפיש ווערטער אין די גריכיש טעקסט, ראַגאַרדלאַס פון ווי זיי זענען פאקטיש איבערגעזעצט. איך ווילן צו ציען דיין ופמערקזאַמקייַט צו 3 באַזונדער ווערטער געניצט אין דעם טעקסט:

• פּײַן (G3600). דאס ווארט געפינט זיך 4 מאל אין די נ.ט. און נאר אין די שריפטן פון לוקא; צוויי מאָל דאָ, פּלוס [רענטגענ]לק 2:48[/רענטגענ] און [רענטגענ]אקטן 20:38[/רענטגענ]. אין די לעצטע צוויי קאַסעס, דער קאָנטעקסט מאכט עס קלאָר אַז לוק איז ניצן דעם וואָרט אין דעם זינען פון גייַסטיק פּייַן, אָדער טרויעריק, אלא ווי גשמיות ווייטיק. דאָס איז באשטעטיקט דורך ונטערזוכן די נוצן פון דעם זעלבן וואָרט אין די גריכיש סעפּטואַגינט איבערזעצונג פון די אַלטע טעסטאַמענט.
• מאַטערן (G931). דאָס איז בלויז געפונען 3 מאל אין די נ.ט.; צוויי מאָל אין דעם משל ([רענטגענ]לק 16:23,28[/רענטגענ]) און אין [רענטגענ]Mt 4:24[/רענטגענ]. די לעצטע אַקערז אין אַ באַשרייַבונג פון פאַרשידן מינים פון מענטש דיסאָרדערס – קרענק, זיין געהאלטן דורך 'יסורים', שעד פאַרמעגן, מעשוגאַס און פּאַראַליז. עס זענען 11 אנדערע ביישפילן פון דעם וואָרט געניצט אין די סעפּטואַגינט אָ.ט.: 4 מאל אין [רענטגענ]1שמואל 6:3-17[/רענטגענ] צו אָפּשיקן צו די 'שולד קרבן’ געמאַכט פֿון די פּלשתּים; אין [רענטגענ]יחזקאל 3:20 & 7:19[/רענטגענ] עס איבערזעצט די העברעיש פֿאַר 'שטאַמלינג-בלאָק'; אין [רענטגענ]יחזקאל 12:18[/רענטגענ] די העברעיש פֿאַר ציטערניש אָדער ציטערניש; און אין [רענטגענ]יחזקאל 16:52,54 & 32:24,30[/רענטגענ] פאר חרפה אדער בושה. אַלע ביישפילן פון די סעפּטואַגינט האַנדלען מיט די געדאַנק פון מענטשן וואָס זענען געבראכט צו אַ פונט פון נקמה וועגן זייער פּערזענלעך שולד און שאַנד. דאָס איז אויך אַ גוטן זינען אין דעם קאָנטעקסט פון דעם משל; און אויך אין [רענטגענ]Mt 4:24[/רענטגענ], װי אומגעלײזטע פארביטערונג, שולד און שאַנד האָבן לאַנג שוין אנערקענט ווי די סיבות פון פילע דיסאָרדערס פון ביידע גייַסט און גוף (ע.ג. [רענטגענ]Pro 17:22[/רענטגענ]). קלאר, קיינער פון די יקספּיריאַנסיז איז געווען אין קיין זינען אָנגענעם און אין עטלעכע קאַסעס קען האָבן ינוואַלווד באַטייַטיק גשמיות ווייטיק: אָבער, װי מיט יסורים, דאָס איז נישט דער ערשטיק זינען פון דעם וואָרט.
• פלאַם (G5395). דאס וואָרט מיטל אַ ליכט פון ליכט. עס קאַמאַנלי רעפערס צו אַ פלאַם פון אַ פייַער; כאָטש ניט דאַווקע אַ ליטעראַל פלאַם. (אין דער סעפּטואַגינט רענדערינג פון [רענטגענ]Judges 3:22[/רענטגענ] עס אפילו איבערזעצט די העברעיש פֿאַר די העכסט פּאַלישט בלייד פון אַ מעסער: כאָטש דאָס איז ויסערגעוויינלעך.) עס איז נאָוטווערדי אַז דאָס וואָרט איז געניצט 7 מאל אין די נ.ט.; און אין אַלע 6 אנדערע קאַסעס עס איז בפירוש קוואַלאַפייד דורך די וואָרט, 'פייַער’ — כאָטש אין 4 פון די ([רענטגענ]Heb 1:7; רעוו 1:14; 2:18 & 19:12[/רענטגענ]) עס מיינט צו זיין פשוט אַ וויזשאַוואַל אָדער מעטאַפאָריקאַל פאַרגלייַך. אבער אין דעם פאַל (אין להכעיס פון וואָס עטלעכע איבערזעצונגען זאָגן) 'פייַער’ איז ניט דערמאנט - בלויז היץ און דאָרשט. אַזוי עס קען זיין לאַדזשיטאַמאַט גראָונדס פֿאַר אַרגיוינג אַז די פלאַם דאָ קען זיין ניט-גשמיות, אַזאַ ווי די בלייזינג היץ און ליכט פון גאָט 'ס קדושה, ויסשטעלן דעם מענטש ס זינד און בושה (זען [רענטגענ]י ן 3:19-20[/רענטגענ]).

אבער געדענקען אַז וואָס מיר זענען דילינג מיט דאָ איז די צייַט איידער גאָט 'ס לעצט משפט. אַזוי וואָס טוט יאָשקע האָבן צו זאָגן וועגן וואָס כאַפּאַנז דערנאָך?

געהן

מיר האָבן שוין באמערקט אַז אין דעם ערשטן יאָרהונדערט בק, עס איז געווען נאָרמאַל ייִדיש פּראַקטיסיז צו באַגלייטן ציבור לייענען פון די העברעיש שריפטן מיט אַ פסוק-ביי-פסוק יקספּלאַנאַטאָרי פּאַראַפראַז אין אַראַמיש. די ‘תּרגום יונתן‘³ גיט די באוויליקט רענדערינגז פֿאַר פילע פון ​​די פּראַפעטיק ביכער. דאָס איז ספּעציעל וויכטיק מיט רעספּעקט צו די לעצט פסוק פון ישעיה:

“זיי וועלן אַרויסגיין, און קוק אויף די מתים פון די מענטשן וואָס האָבן פאַרברעכן קעגן מיר: װאָרום זײער װאָרעם װעט ניט שטאַרבן, און זײער פֿײַער זאָל ניט פֿאַרלעשן װערן; אוּן זֵיי וֶועט זֵיי זִיךְ מְיַישֵׁב גִיוֶוען.” ([רענטגענ]Isa 66:24[/רענטגענ])

דער תרגום רענדערז דאָס ווי:

און זײ װעלן אַרױסגײן, און קוק אויף די פגרים פֿון די מענטשן, די זינדיקע, וואָס האָבן מרידה קעגן מיין וואָרט: װאָרום זײערע נפֿשות װעלן ניט שטאַרבן, און זײער פֿײַער װעט ניט פֿאַרלעשט װערן; און די רשָעים וועלן געמשפּט ווערן אין גיהנום, ביז די צדיקים וועלן זאָגן וועגן זיי, מיר האָבן געזען גענוג.

די גאַנץ פּאַזלינג וואָרט, 'וואָרעם’ איז ינטערפּראַטאַד ווי 'נשמות,’ דערמיט סאַגדזשעסטינג אַז 'נשמות’ שטארבט נישט; און די הסברדיקע פֿראַזע, ‘ די רשעים װעלן געמשפּט װערן [רענטגענ]געהן[/רענטגענ]’ איז צוגעגעבן. צום סוף, די לעצטע פראַזע איז אַמענדיד צו ימפּלייז אַז די שטראָף איז אַ לימיטעד געדויער. ווי פריער דערמאנט, מאָדערן ייִדיש טראַדיציע נעמט די מיינונג אַז די מאַקסימום צייט פארבראכט אין [רענטגענ]געהן[/רענטגענ] איז ניט מער ווי 12 חדשים.

אָבער, מארק רעקאָרדירט ​​יאָשקע מיט די זעלבע נבואה פון ישעיה:

אויב דיין האַנט מאכט איר שטאָמפּערן, שנייַדן עס אַוועק. עס איז בעסער פֿאַר איר צו קומען אין לעבן אין לעבן, אלא ווי צו האָבן דיין צוויי הענט צו גיין אין גהעננאַ, אין די ונקווענטשאַבאַל (G762) פייַער (G4442), 'וואו זייער וואָרעם (G4663) שטארבט נישט (G5053), און דאָס פֿײַער (G4442) איז נישט אויסגעלאשן (G4570).’ אויב דיין פֿיס מאכט איר שטאָמפּערן, שנייַדן עס אַוועק. עס איז בעסער פֿאַר איר צו אַרייַן אין לעבן לאָם, אלא ווי צו האָבן דיין צוויי פֿיס צו זיין וואַרפן אין גיהנום, ארײן אין פײער (G4442) וואָס וועט קיינמאָל זיין אויסגעשטרעקט (G762) – 'וואו זייער וואָרעם (G4663) שטארבט נישט (G5053), און דאָס פֿײַער (G4442) איז נישט אויסגעלאשן (G4570).’ אויב דיין אויג מאכט איר שטאָמפּערן, וואַרפן עס אויס. עס איז בעסער פֿאַר איר צו אַרייַן די מלכות פון גאָט מיט איין אויג, אלא ווי צו האָבן צוויי אויגן צו וואַרפן אין די גיהנום פון פייַער (G4442), 'וואו זייער וואָרעם (G4663) שטארבט נישט (G5053), און דאָס פֿײַער (G4442) איז נישט אויסגעלאשן (G4570).’ ([רענטגענ]מאר 9:43-48[/רענטגענ])

יאָשקע תלמידים זענען נישט העברעיש געלערנטע ([רענטגענ]אקטן 4:13[/רענטגענ]); און אזוי וואלט אפשר געווען מער באקענט מיט די ווערטער פונעם תרגם ווי די ארגינעלע העברעאיש. אבער, apart from confirming that he is describing ‘[רענטגענ]געהן[/רענטגענ],’ יאָשקע סטיקס צו ישעיה ס אָריגינעל ווערדינג פון, 'זייער וואָרעם שטאַרבט נישט, און דאָס פֿײַער ווערט נישט פֿאַרלוקט.’ ער לאָזט אויך אַרויס דעם סוף פון פּסוק; נישט דיסקוטירן די שטעלונג פון אנדערע: אָבער ניט קיין פּרווון צו פֿאָרשלאָגן אַז עס איז קיין שיעור צו זייַן געדויער.

קוקן אין די מינינגז פון די אנגעצייכנט ווערטער, מיר קענען טאָן די פאלגענדע:

• פייַער (G4442). דאָס איז דער נאָרמאַל גריכיש וואָרט פֿאַר כּמעט קיין מין פון פייַער, און וואָלט שטענדיק זיין פארשטאנען אין דעם שטייגער סייַדן מאַדאַפייד דורך זייַן קאָנטעקסט (ע.ג. 'פייַער פון הימל’ קען זיין ינטערפּראַטאַד ווי 'בליץ').
• ונקווענטשאַבאַל (G762) און אויסגעלאשן(G4570). G762 איז אַ נעגאַטיוו אַדזשיקטיוו געשאפן פון די ווערב, G4570 ; אַזוי אין ביידע קאַסעס יאָשקע איז עמפאַסייזינג אַז די נאַטור פון די פייַער איז אַזאַ אַז עס קען נישט און וועט ניט זיין אויסגעלאשן. אַזאַ ריפּיטיד טראָפּ מאכט עס זייער קלאָר אַז יאָשקע וויל אונדז צו וויסן אַז דאָס פייַער איז סופּערנאַטוראַל און אייביק אין נאַטור. (און זייער פיל צו זיין דערשראָקן, ווי אַנדערליינד דורך די דראַסטיק ויסמיידן מיטלען וואָס יאָשקע זיך סאַגדזשעסץ.)
• וואָרעם (G4663). די גריכיש וואָרט געניצט דאָ און אין די סעפּטואַגינט איבערזעצונג פון [רענטגענ]איז 66:24[/רענטגענ] קען זיין איבערגעזעצט ווי 'מאַגגאָט,’ 'גרויס’ אָדער 'ערדוואָרם:’ קיינמאָל 'נשמה.’ אבער עס זאָל זיין אנגעוויזן אַז, דער אָריגינעל העברעיש פון [רענטגענ]איז 66:24[/רענטגענ], אנשטאט ניצן דעם אלגעמיינעם ווארט פאר א גראב, מאַגט אָדער וואָרעם (H7415), ניצט אַ זייער ספּעציפיש וואָרט: “[רענטגענ]tole’ah[/רענטגענ]” (H8438). דאָס איז איבערגעזעצט ווי דער נאָמען פון אַ זייער באַזונדער טיפּ פון גרוב (די 'פּאָמסן גרוב', [רענטגענ]Kermes (or coccus) ilicis[/רענטגענ]) אָדער אַנדערש פון די לעבעדיק שאַרלעכ רויט אָדער פּאָמסן פאַרב באקומען פון עס. זינט G4663 איז אַ דזשאַנעריק טערמין פֿאַר 'גרוב’ עס איז קלאָר אַז עס איז די גרוב זיך, אלא ווי נאָר די קאָליר, וואָס איז בדעה. אבער דער ספּעציפיש העברעיש נאָמען יידענאַפייד אַן ינסעקט וואָס נאָרמאַלי פידז אויף זיכער טייפּס פון דעמב בוים, אלא ווי פאַרפוילן פלייש. די ווייַבלעך אַטאַטשיז זיך צו דעמב סטעמס אָדער בלעטער, פאָרמינג וואָס קוקט ווי אַ געשוואָלן רויט גאַל; זיין גוף אַקטינג ווי אַ לעבעדיק שילד פֿאַר זיין יונג ביז זיי לוקע און יווענטשאַוואַלי פאַרנוצן די מוטער. די רויטע פארב וואס די מאמע האט ארויסגעלאזט איז אזוי שטארק אז עס קאלירט די בלעטער, יונגע צווייגלען און די גראבן אליין; וואָס זענען געזאמלט און דאַר.
• שטאַרבן (G5053). אין יעדער אנדערער פון די יו 12 נ.ט. געשעענישן דעם ינדיקייץ בייאַלאַדזשיקאַל טויט: כאט ש ע ם הא ט אפש ר געקענ ט װער ן ד א אי ן מעטאפאריש ן זינען; ספּעציעל אויב ינטערפּראַטאַד ווי רעפּריזענטינג די שולד פון אַנפערגיווען זינד.

אָבער באַמערקן אַז, אזוי ווי דאס פייער ווערט געשילדערט אלס אן קיין סוף, אַזוי אויך איז דאָס אָפּשטויסנדיקע בילד פון די בלוט-רויטע גראָבן וואָס באַדעקן אַלץ וואָס איז געבליבן פון די פושעים. און מיר זענען נישט דערציילט ווי יעדער ענדורד אָן ווייַטער סאַפּלייז פון ברענוואַרג אָדער עסנוואַרג. מיר וויסן אַז משה’ קוסט האָט געברענט אָן פאַרברענט. אבער וואָס זענען די גרובז געמיינט צו זיין פידינג אויף? מיר וועלן צוריקקומען צו דעם קשיא שפּעטער.

פֿאַר די צוליב פון פולשטענדיק, איך וועל בעקיצער דערמאנען די פאלגענדע פארבינדונגען:

• [רענטגענ]מאַט 18:6-9[/רענטגענ] אויס צו זיין אַ אַבריוויייטיד ווערסיע פון ​​דער זעלביקער דיאַלאָג ווי [רענטגענ]מארק 9:43-48[/רענטגענ]. דאָס איז כּמעט זיכער אַ פרייַ רענדערינג פון דער זעלביקער שמועס. דער קאָנטעקסט (זארגנדיק קינדער צו פארבלאנדזשען) איז די זעלבע, אזוי ווי דער פסוק ([רענטגענ]Isa 66:24[/רענטגענ]) אַז יאָשקע ציטירט. אבער, ווו [רענטגענ]מארק 9:43,45[/רענטגענ] רעדט פון, 'די פייַער וואָס וועט קיינמאָל זיין קווענטשעד,’ מתיא רופט עס 'אייביג (G166) פייער'. This Greek word ‘[רענטגענ]aionios[/רענטגענ]’ איז יוזשאַוואַלי איבערגעזעצט 'אייביק’ אָדער 'אייביק:’ אָבער עטלעכע טענהן אַז עס זאָל זיין רענדערד, 'אַעאָניאַן’ אָדער, 'פֿאַר דער געדויער פון דער עלטער.’ מיר וועלן דיסקוטירן דעם אין מער דעטאַל באַלד.
• [רענטגענ]מאַט 5:29-30[/רענטגענ] איז אַ פיל-אַבריוויייטיד ווערסיע פון ​​די אויבן: אבער געפונען אין די דרשה אויפן הר.
• [רענטגענ]מאַט 23:33[/רענטגענ] ציטירט יאָשקע’ ווערטער צו די סופרים און פרושים: 'איר שלאַנג, דו זאָמען פֿון צפעערן, ווי וועסטו אנטלאפן דעם דין (G2920) פון געהן?’ This Greek word ‘[רענטגענ]krisis[/רענטגענ],’ ינדיקייץ אַז גהעננאַ איז אַ פּלאַץ פֿאַר די אַדמיניסטראַציע פון ​​יושר; און יאָשקע מאכט עס קלאָר אַז זייער ייִדישקייט און פּראַפעשאַנז פון גוטסקייט זענען נישט מסתּמא צו געבן זיי אַ באַפרייַונג פון זייַן שטראָף.

דער צווייטער טויט

“דו זאלסט נישט זיין דערשראָקן פון די וואס טייטן (G615) דער גוף, אָבער זענען נישט ביכולת צו טייטן (G615) די נשמה. אלא, מורא פאר אים, וואס איז ביכולת צו צעשטערן (G622) ביידע נשמה און גוף אין גהעננאַ.” ([רענטגענ]מאַט 10:28[/רענטגענ])

כאָטש יאָשקע קיינמאָל גלייך געוויינט דעם אויסדרוק, 'דער צווייטער טויט,’ בעשאַס זיין ערדישע מיניסטעריום, די אויבן דערמאָנען ינדיקייץ אַז, אין זיין טראכטן, דאָס איז געווען פֿאַרבונדן מיט די שטראָף פון גהעננאַ. G615, '[רענטגענ]apokteino[/רענטגענ],’ קאַמאַנלי מיטל 'טייטן’ אָדער, מער ממש, 'צו טאָן אַוועק דורך קאַטינג אַוועק פון לעבן;’ כאָטש ניט אין דעם זינען פון צעשטערן אַלץ וואָס בלייבט. אָבער G622, '[רענטגענ]apollumi[/רענטגענ],’ מיטל 'צו טאָן אַוועק מיט אַן אַקט פון צעשטערונג.’ ווידער, מיר וועלן דיסקוטירן דעם אין מער דעטאַל שפּעטער.

ביטער חרטה אין די פייער פון ויסווייניקסט פינצטערניש

באַטראַכטן די פאלגענדע רייד פון יאָשקע סייטאַד דורך ביידע מתיא און לוק:

[רענטגענ]מאַט 8:11-12[/רענטגענ] איך זאָג אייך אַז אַ סך וועלן קומען פון מזרח און מערב, און וועט זיצן מיט אברהם, יצחק, און יעקב אין די מלכות פון הימל, אָבער די קינדער פֿון דעם מלכות וועלן אַרויסגעוואָרפן ווערן (G1544) אין די ויסווייניקסט (G1857) פינצטערניש (G4655). דאָרט (G1563) וועט זיין געוויין און קריצן פון ציין.

[רענטגענ]לוק 13:28[/רענטגענ] דאָרט (G1563) וועט געוויין און קריצן פון ציין, ווען איר וועט זען אברהם, און יצחק, און יעקב, און אַלע נביאים, אין דעם מלכות פון גאָט, און איר אליין שטויס (G1544) אויס (G1854).

יאָשקע איז גערעדט צו ייִדיש מענטשן, שטאמט פון אברהם, יצחק און יעקב; וועמענס צוקונפֿט זעאונג איז געווען פֿאַר די עווענטואַל קומען פון משיח, אַ קינד פֿון זייער אייגענעם דוד המלך, צו שטעלן די מלכות פון גאָט אויף ערד. ווי אַזאַ, זיי געזען זיך ווי די 'קינדער פון די מלכות.’ באַמערקונג ספּעציעל די פאלגענדע פונקטן:

• פירסטלי, יאָשקע איז געבן זיי אַ שטרענג ווארענונג אַז אין פאַקט זיי זענען אין אַ ערנסט ריזיקירן פון פאָרסאַבלי פארווארפן. G1544 ממש מיטל 'וואַרפן ... אויס'; אָבער אויב דאָס איז נישט גענוג קלאָר, לוק מוסיף בפירוש G1854 ('אַוועק פון').
• צווייטנס, ער באשרייבט דעם אָרט ווי 'ויסווייניקסט (G1857) פינצטערניש (G4655)'. G1857 איז אַ קאַמפּאַונד פון G1854, ווידער אונטערשטרייכן דעם געדאַנק פון רידזשעקשאַן און צעשיידונג. G4655, 'פינצטערניש,’ איז מאל געניצט אין דעם זינען פון 'פאַרשטענדעניש': אָבער אין די נ.ט. עס איז מערסט קאַמאַנלי דערלאנגט ווי דער אַוועק פון ליכט אין אַ גשמיות אָדער מאָראַליש זינען.
• דריטנס, ער מאכט קלאָר אַז אַזאַ דערפאַרונג וועט רעזולטאַט אין ביטער, באוואוסטזיניק חרטה אויף די פארווארפן אויף דעם וועג, ווי אנגעוויזן דורך די פראַזע, 'געוויינען און קריצן פון ציין.’ דאָס מאָלן די ציין אין זייער קולטור איז געווען אַן אויסדרוק פון עקסטרעם ביטערקייט (אָדער אפילו כּעס – [רענטגענ]אקטן 7:54[/רענטגענ]).
• צום סוף, טאָן אַז דער טערמין, 'דאָרט (G1563)', איז נישט אַן אַבסטראַקט אָדער צופאַל וואָרט: עס ינדיקייץ אַ ספּעציפיש אָרט, ד י דרויסנדיק ע ראיאן , צ ו װעלכ ן ד י פארװארפענ ע זײנע ן פארשיק ט געװארן.

עס זענען פיר ווייַטער רעפערענצן אין מתיא צו רייד פון יאָשקע וואָס ווידערקאָל דעם טעמע פון ​​'געוויינען און קריצן פון ציין':

[רענטגענ]מאַט 13:40-42[/רענטגענ] ווי דעריבער די דאַרנעל ווידז זענען אלנגעזאמלט און פארברענט (G2618) מיט פייער (G4442); אזוי וועט עס זיין אין די סוף פון דעם עלטער (G165). דער זון פון מענטש וועט שיקן זיינע מלאכים, און זײ װעלן אײַנזאַמלען פֿון זײַן מלוכה אַלע זאַכן װאָס פֿאַרשטראָפֿן, און די וואס טוען רשעות, און וועט זיי וואַרפן אין דעם אויוון פון פייער (G4442). דאָרט (G1563) וועט זיין געוויין און די קריצן פון ציין.

[רענטגענ]מאַט 13:49-50[/רענטגענ] אזוי וועט עס זיין אין די סוף פון דער וועלט (G165). די מלאכים וועלן קומען אַרויס, אוּן הָאבִּין דִי רָשָׁע מִיט דִי צַדִיקִים, און וועט זיי וואַרפן אין דעם אויוון פון פייער (G4442). דאָרט (G1563) וועט זיין די געוויין און די קריצן פון ציין.

[רענטגענ]מאַט 22:13[/רענטגענ] האָט דער מלך געזאָגט צו די קנעכט, 'בינדן אים האַנט און פֿיס, נעם אים אַוועק, און וואַרפן (G1544) אים אין די דרויסנדיקע (G1857) פינצטערניש (G4655); דאָרטן (G1563) איז װאו עס װעט זײן דאם געװײן און צײנער.’

[רענטגענ]מאַט 25:30[/רענטגענ] וואַרפן אויס (G1544) דער אומניצלעכער קנעכט אין דרויסנדיקן (G1857) פינצטערניש (G4655), ווו דאָרט (G1563) וועט געוויין און קריצן פון ציין.’

פון די מיר קענען קלייַבן די פאלגענדע נאָך פונקטן:

• אַלע פון ​​די ווערסעס ויסקומען צו זיין ריפערינג צו די זעלבע אָרט, 'וואו עס וועט זיין געוויין און קריצן פון ציין.’
• אויב זיי טאָן אַלע אָפּשיקן צו דער זעלביקער אָרט, דעמאָלט דעם 'אויוון פון פייַער’ אין 'ויסווייניקסט פינצטערניש’ מוז נישט אנטריבן ווערן פון קיין פשוטן פייער: אבע ר עפע ס א פינצטערע ר פײע ר לאז ט קײ ן ליכט.
• ווען די דאַרנעל ווידז זענען 'פארברענט (G2618) מיט פייער (G4442),’ G2618 סיגנאַפייז 'ברענט אַראָפּ,’ (ד.ה. כּדי עס זאָל בלײַבן גאָרנישט אַחוץ אַש). עס איז דעריבער נישט קרום צו פרעגן צי אַ ענלעך צעשטערונג קען זיין סאַגדזשעסטיד פֿאַר די וואס זענען וואַרפן אין די 'אויוון פון פייער (G4442)'. מיר וועלן באַטראַכטן דעם אין מער דעטאַל שפּעטער.
• ביידע רעפערענצן אין [רענטגענ]מתיא 13:24-50[/רענטגענ] זענען פון משלים וואָס דיסקרייבינג געשעענישן אין די סוף פון די עלטער / וועלט. די ענגליש וואָרט, 'עאָן,’ איז ערידזשנאַלי אַ טראַנסליטעראַטיאָן פון די גריכיש וואָרט 'אַיאָן’ (G165)) און בלייבט זייער נאָענט צו אים אין טייַטש. אבער עס זענען באַטייַטיק דיפעראַנסיז, וואָס מיר וועלן דיסקוטירן אין מער דעטאַל אין ביילאגע א.
• דער משל אין [רענטגענ]מתיא 22:2-14[/רענטגענ] אויך סימז צו זיין פאָוקיסט אויף סוף-צייט געשעענישן, דיסקרייבינג אַ חתונה באַנקעט ווו די אָריגינעל געסט זענען פארווארפן, צוזאמען מיט עמעצן, װאם איז ארײנגעקומען אין דער סעודה אן א חתונה־בגד. (זינט דעם איז געווען קאַסטאַמערי צוגעשטעלט דורך דער באַלעבאָס בייַ די אַרייַנגאַנג, עס ימפּלייז אַז ער האט פארווארפן די ברייטהאַרציקייט פון דער באַלעבאָס אָדער געפרוווט צו סניק אין עטלעכע אנדערע וועג.)
• אויף די אנדערע האַנט, [רענטגענ]מאַט 25:14-30[/רענטגענ] דערצײלט װיא א פוילער משרת װערט אויך פארשיקט אין דער דרויסנדיקער פינצטערניש.
• כאָטש די פּאַסידזשיז זענען ריפערד צו דער זעלביקער אָרט, די לעצטע 2 באַשרייַבן זייער פאַרשידענע צושטאנדן. הייסט דאס אז דער פויל דינער ליידט דעם זעלבן גורל ווי די רשעים; אָדער איז עס מעגלעך אַז די לעצט רעזולטאַט איז אַנדערש?

לייענען אויף …

פאָאָטנאָטעס

1. זען, פֿאַר בייַשפּיל, [רענטגענ]לעוו 19:9-10[/רענטגענ], [רענטגענ]דעוט 16:11-14[/רענטגענ], [רענטגענ]אַרבעט 31:16-22[/רענטגענ], איז 58:4-11[/רענטגענ].
2. די נומערן שטימען צו איינסן אין דעם ווערטערבוך פון גריכיש ווערטער פֿון Strong's Exhaustive Concordance דורך James Strong, S.T.D., LL.D.
3. 'די טשאַלדעע פּאַראַפראַז אויף דעם נביא ישעיה’ [דורך Jonathan b. עוזיאל] tr. דורך C.W.H. פאולי, לאָנדאָן געזעלשאפט הויז, 1871, pg. 226. ציבור פעלד. בנימצא פון גוגל ספר.