يسوع جي مخصوص تعليم ڏانهن وڌڻ کان اڳ, اهو مددگار ٿيندو ته هن مسئلي تي بائبل جي سمجھڻ جي طريقي تي هڪ مختصر جائزو ورتو وڃي.

ترقي پسند وحي

اهو سمجهڻ ضروري آهي ته بائبل انسانيت لاءِ خدا جي مرضي جو هڪ ترقي پسند وحي فراهم ڪري ٿي. شروعات ۾, انسان خدا سان رفاقت جي حالت ۾ رهندو هو ۽ 'زندگي جو وڻ' تائين مستقل رسائي سان’ جيڪو اسان کي مؤثر طور تي امر ڪرڻ جي قابل هو (Gen 3:22). اهڙيء, سوال, ”جڏهن اسان مرنداسين ته ڇا ٿيندو?’ هڪ غير مطابقت هئي; ۽ آدم جي گناهه جي فوري بعد ۾ اهو نه ڏٺو ويو ته گهڻو ڪجهه ٿي چڪو آهي - سواء ان جي ته انسان جي خدا سان رفاقت ڀڄي وئي ۽ هن کي عدن جي باغ مان ڪڍيو ويو. پر هاڻي, جيئن سانپ پاران ٺڳيءَ سان واعدو ڪيو ويو, انسان بڻجي چڪو هو 'خدا وانگر, سٺو ڄاڻڻ ۽ بڇڙو.’ اڳيئي, هن جو تجربو صرف سٺو هو: هاڻي هن کي برائي جو تجربو ڪرڻ لڳو (ٻئي اندروني ۽ بيروني), نئين زندگي جو معجزو, نفرت ۽ موت جي تلخ ۽ خوفناڪ ناڪامي اهو دريافت ڪرڻ ۾ ته اصل ۾ هن سان ڇا ٿيندو جڏهن هو مري ويو. هن موقعي تي, بس هن کي خبر هئي ته هن جو جسم واپس زمين ۾ سڙي وڃڻ جو مقدر هو.

پر هن کي هڪ وڏي تسلي هئي. خدا جنهن جي امانت ۾ هن خيانت ڪئي هئي، تنهن کي اڃا به پرواهه هئي (Gen 3:21) ۽ سانپ جي خلاف اڳڪٿي ڪئي هئي: “مان تنهنجي ۽ عورت جي وچ ۾ دشمني وجهي ڇڏيندس, ۽ توهان جي اولاد ۽ هن جي اولاد جي وچ ۾. هو تنهنجي سر کي زخم ڏيندو, ۽ توهان هن جي کڙي کي ڇڪيندا.” (Gen 3:15) نه ئي آدم ۽ نه ئي سانپ کي خبر هئي ته ان جو مطلب ڇا آهي. سچا, اهو ضروري هو ته سانپ کي خبر نه هئي: ڇاڪاڻ ته اهو خدا جي منصوبي جو هڪ حصو هو ته نانگ پاڻ کي پنهنجي زوال جي باري ۾ آڻڻ ۾ ملوث هجڻ گهرجي..

پر اسين خدا جي حڪمت کي اسرار ۾ ڳالهايون ٿا, حڪمت جيڪا لڪائي وئي آهي, جيڪو خدا اسان جي شان لاءِ دنيا جي اڳيان مقرر ڪيو, جنهن جي دنيا جي ڪنهن به حڪمران کي خبر ناهي. ڇاڪاڻ ته اهي ڄاڻن ها, اهي جلال جي رب کي صليب تي نه چاڙهين ها. (1Co 2:7-8)

صدين کان وٺي جيڪي خدا جي پٺيان لڳا، آهستي آهستي پنهنجي آخري مقصد بابت وڌيڪ نازل ڪيو: پر هميشه طريقن سان جيڪي هن جي آخري حڪمت عملي کي لڪائڻ جاري رکيا آهن جڏهن ته اسان کي خدا جي نيڪي ۽ انصاف جي اصولن بابت وڌيڪ سيکاريندو آهي - ۽ خدا سان ايمان جي رشتي کي وڌائڻ جي نازڪ اهميت..

• Gen 5:24. اينوچ هڪ ڏينهن اهڙين حالتن ۾ غائب ٿي وڃي ٿو جيڪي منطقي وضاحت کي رد ڪن ٿا. ڇا هن جو رستو اوچتو ختم ٿيل لباس سان ختم ٿي ويو ۽ جدوجهد جي ڪا نشاني ناهي, جيئن ايندڙ سالن ۾ ايليا (2Kings 2:11-13)? اسان کي خبر ناهي: پر جيڪي پوئتي رهجي ويا انهن اهو نتيجو ڪيو, ڇاڪاڻ ته هو ڄاڻي ٿو ته هو خدا جي ويجهو پنهنجي پهرين ترجيح آهي, خدا ضرور هن جي خواهش پوري ڪئي.
• Gen 6:5-8:22. برائي ايتري وڌي ٿي جو خدا فيصلو ڪري ٿو ته ان جي پکيڙ کي فوري موت جي سزا سان روڪڻ ضروري آهي. صرف نوح - ھڪڙو ماڻھو جيڪو, Enoch وانگر, خدا سان گڏ هليو, نيڪيءَ سان زندگي گذاريو ۽ خدا جي آواز جي فرمانبرداري ڪئي - ان کان بچيل آهي فوري فيصلي, هن جي خاندان سان گڏ.
• ... ۽ ائين ئي ڪهاڻي جاري آهي, لڳاتار واقعن سان هڪ کي مضبوط ڪرڻ, ٻئي يا ٻئي تصورات ته خدا برائي جو بدلو ڏيندو انهن تي جيڪي برائي ڪندا آهن: پر اهو, ڪنهن به طرح, واضح برائي ۽ موت جي باوجود جيڪي انسانن تي نازل ٿيا هئا, خدا اڃا تائين اسان جي صحبت کي ڳولي رهيو هو ۽ موت جي ضرورت نه آهي انهن لاءِ آخر نه آهي جيڪي هن کي ڳولي رهيا هئا.

ان جو مطلب اهو ناهي ته يسوع جي اچڻ جي طرف اشارو ڪندي ٻيون ٻيون اڳڪٿيون نه هيون. جيئن وقت گذرندو رهيو, اتي وڌيڪ ۽ وڌيڪ هئا.

هن نجات جي باري ۾, نبين کي ڳوليو ۽ ڳولهيو, جنهن ان فضل جي اڳڪٿي ڪئي هئي جيڪا تو وٽ ايندي, مسيح جو روح ڪير يا ڪهڙي وقت جي ڳولا ڪري رهيو آهي, جيڪو انهن ۾ هو, ڏانهن اشارو ڪيو, جڏهن هن مسيح جي مصيبتن جي اڳڪٿي ڪئي, ۽ جلال جيڪي انهن جي پيروي ڪندا. (1Pe 1:10-11)

تنهن هوندي به, جنهن طريقي سان اهي پيشنگوئيون پوريون ٿينديون هيون اهو هڪ راز رهيو; انفرادي مومنن سان ڪڏهن ڪڏهن اميد ۽ نااميدي جي وچ ۾ متبادل. مان خاص مثال لاءِ ٻه وڌيڪ مثال ڏيندس...

نوڪري, هن جي سڀني شڪايتن جي وچ ۾, روحاني بصيرت جي حقيقي جوا سان گڏ نڪرندو آهي:

مون کي خبر آهي ته منهنجو نجات ڏيندڙ زنده آهي, ۽ آخر ۾ هو زمين تي بيٺو. ۽ منهنجي چمڙي کي تباهه ڪرڻ کان پوء, اڃان تائين منهنجي جسم ۾ مان خدا کي ڏسندس; (Job 19:25-26)

جيستائين اسان ٻڌائي سگهون ٿا, ايوب کي ڪڏهن به خدا يا ڪنهن اڳئين نبي طرفان اهو نه ٻڌايو ويو آهي. حقيقت ۾, مان ظاهر ٿئي ٿو Job 7:9 اهو خيال هن کي اڳ ۾ نه آيو هو. اڃان تائين هو ظاهر نٿو ڪري ته روحاني طور تي خدا سان گڏ وقت ۾! هو صرف انسان سان خدا جي اڳوڻي معاملن مان اشارو پڙهي رهيو آهي ۽ خدا جي نيڪي ۽ حتمي انصاف تي يقين رکي ٿو.. تنهنڪري هو اهو نتيجو ڪڍي ٿو ته نجات ضرور اچڻ گهرجي – جيتوڻيڪ هن کي دنيا جي آخر تائين انتظار ڪرڻو پوندو.

۾ به اهڙو ئي مثال آهي Psalm 49:1-20. زبور هن کي هڪ 'پائلي' طور بيان ڪري ٿو’ - هڪ سوال جنهن جو ظاهر آهي ڪو به عقلي جواب نه آهي پر اهو احساس پيدا ٿئي ٿو جڏهن آخرڪار صحيح نقطه نظر کان ڏٺو وڃي. هو پڇڻ شروع ڪري ٿو ته اهو ڪيئن آهي ته هو مستقبل کي بغير ڪنهن خوف جي منهن ڏئي سگهي ٿو, جڏهن وقت بڇڙا آهن ۽ هن جي پنهنجي گناهه جي شعور جي باوجود. پوءِ هو ان کي انهن ماڻهن جي مغرور خود اعتمادي سان تشبيهه ڏئي ٿو جن هن دنيا ۾ خوشحالي ۽ مرتبو حاصل ڪيو آهي.; اشارو ڪندي چيو ته اهي پنهنجي جان به بچائي نٿا سگهن ۽ اهو سڀ ڪجهه بيڪار آهي. هو انهن لفظن سان ختم ٿئي ٿو:

اهي شيول لاءِ رڍ طور مقرر ڪيا ويا آهن. موت سندن چرپر هوندو. سڌريل صبح جو مٿن غالب ٿيندا. سندن خوبصورتي پاتال ۾ ختم ٿي ويندي, سندن محل کان پري. پر خدا منهنجي روح کي شيول جي طاقت کان بچائيندو, ڇاڪاڻ ته هو مون کي قبول ڪندو. سيله. نه ڊڄو جڏھن ماڻھو امير ٿي وڃي, جڏهن هن جي گهر جي عزت وڌي وئي آهي. ڇاڪاڻ ته جڏهن هو مري ويندو ته هو ڪجهه به نه کڻندو. سندس شان سندس پٺيان نازل نه ٿيندي. جيتوڻيڪ هو جيئرو رهيو، هن پنهنجي روح کي برڪت ڏني– ۽ ماڻهو توهان جي ساراهه ڪندا آهن جڏهن توهان پنهنجي لاء سٺو ڪندا آهيو– ھو پنھنجي ابن ڏاڏن جي نسل ڏانھن ويندو. اهي ڪڏهن به روشني نه ڏسندا. اُهو ماڻهو جنهن وٽ عقل کان سواءِ دولت هجي, انهن جانورن وانگر آهي جيڪي تباهه ٿي ويندا آهن. (Psa 49:14-20)

شيول

”شيول’ عبراني لفظ آهي 'موت جي جاءِ' لاءِ;’ اهو ڪڏهن ڪڏهن پراڻي عهد نامي ۾ پڻ سڏيو ويندو آهي 'پٽ’ (Ezekiel 31:16). انگريزيءَ ۾, اهو اڪثر ڪري استعاري طور ترجمو ڪيو ويندو آهي 'قبر;’ جيتوڻيڪ جڏهن هڪ جسماني دفن واري سائيٽ جو حوالو ڏنو پيو وڃي, عبراني هڪ مختلف لفظ استعمال ڪري ٿو, عام طور تي 'قبر.’ شيول تقريبن يوناني لفظ سان ملندو آهي, 'پاتال;’ ۽ نئين عهد نامي ۽ Septuagint پراڻي عهد نامي ۾ اهڙي ريت ڏنل آهي. اهو پڻ "شيول" جي طور تي پيش ڪيو ويو آهي’ يا 'پاتال’ اڪثر جديد انگريزي ترجمن ۾.

Ezekiel 32:18-32 شيول جي تصوير هڪ وڏي کڏ وانگر آهي جتي مختلف قومن جا مئل ٽولن ۾ دفن ٿيل آهن; ڪجهه ٻين کان وڌيڪ عزت جي نشانين سان: پر ان جي باوجود مئل. ڪجهه هن حقيقت کان حوصلا افزائي ڪئي ته ايزيڪيل جي هن خواب ۾ اسرائيل جي باري ۾ ڪجهه به نه آهي ۽ انهن سڀني جو ذڪر ڪيو ويو آهي جيڪي اڻ سڌريل آهن.. پر ٻيا, انهن جي پنهنجي گناهن کان واقف, ۽ آخر ۾ جيئرو ٿيڻ جو ڪو به واضح امڪان نه ڏسڻ ۾ اڃا تائين موت کي آخر جي طور تي ڏٺو ۽ هن زندگي جي دوران ممڪن حد تائين خدا جي نعمتن مان لطف اندوز ٿيڻ تي انهن جي اميدن تي ڌيان ڏنو.. جيتوڻيڪ بادشاهه هزيڪيا (يهودين جي سڀ کان وڌيڪ خدائي بادشاهن مان هڪ) شيول ۾ ختم ٿيڻ جي اميد, مستقبل جي زندگي جو ڪو امڪان ناهي, جڏهن هو مري ويو:

مون چيو, “منهنجي زندگيءَ جي وچ ۾ مان شيول جي دروازن ۾ وڃان ٿو. مان پنهنجي سالن جي بقا کان محروم آهيان.” مون چيو, “مان نه ڏسندس ها, جيئرن جي ملڪ ۾. مان انسان کي وڌيڪ دنيا جي رهاڪن سان گڏ نه ڏسندس. منهنجي رهائش ختم ٿي وئي آهي, ۽ رڍن جي خيمي وانگر مون کان پري ٿي ويو. مون کي ڦريو آهي, هڪ ڪاريگر وانگر, منهنجي زندگي. هو مون کي ڍڳي مان ڪٽي ڇڏيندو. ڏينهن کان رات تائين تون مون کي ختم ڪندين. ... ڇو ته شيول توهان جي ساراهه نٿو ڪري سگهي. موت توهان کي جشن نه ٿو ڪري سگهي. جيڪي کڏ ۾ ھيٺ ويندا آھن سي توھان جي سچائي جي اميد نٿا رکي سگھن. (Isa 38:10-12,18)

گيهه

”جهينا’ عبراني نالي جو هڪ يوناني ڪنڪشن آهي, ”هنوم جي پٽ جي درياهه.’ هن واهه, صرف يروشلم کان ٻاهر, خراب شهرت واري جاءِ هئي. جڏهن يهودي ماڻهو خدا کان پري ٿي ويا, انهن هڪ اعلي مقام تعمير ڪيو’ (هڪ قرباني سائيٽ) اتي; جتي ٻارن کي باهه مان گذري ويو’ (يعني. قربان ڪيو) غير قومن جي خدا ڏانهن, مولچ. يرمياه نبيءَ ان جي خلاف هيٺيان لفظ بيان ڪيا:

هنن توفات جا بلند مقام ٺاهيا آهن, جيڪو هنوم جي پٽ جي وادي ۾ آهي, پنھنجن پٽن ۽ ڌيئرن کي باھ ۾ ساڙي ڇڏڻ; جنهن جو مون حڪم نه ڏنو, ۽ نه ئي اهو منهنجي ذهن ۾ آيو. تنهن ڪري, ڏس, ڏينهن اچن ٿا, رب چوي ٿو, ته ان کي وڌيڪ Topheth سڏيو ويندو, ۽ نڪي ھنوم جي پٽ جي وادي, پر ذبح جي وادي: ڇاڪاڻ ته اهي ٽوفٿ ۾ دفن ڪندا, جيستائين دفن ڪرڻ جي جاءِ نه ملي. هن قوم جا لاش آسمان جي پکين لاءِ کاڌو هوندا, ۽ زمين جي جانورن لاء; ۽ ڪو به کين خوفزده نه ڪندو. (Jer 7:31-33)

Jeremiah 19:1-15 هن جڳهه بابت اڃا به وڌيڪ زوردار اعلان ڪري ٿو; زور ڀريو ته اهو انهن جي لاشن سان ڀريو ويندو جن خدا کي ڇڏي ڏنو آهي; ۽ جيتوڻيڪ يروشلم ان جي رهاڪن جي بڇڙائي جي ڪري ان وانگر ڪيو ويندو.

ٻئي مندر جو دور

بابل ۾ جلاوطنيءَ مان واپسيءَ ۽ عيسيٰ جي پيدائش جي وچ واري سالن دوران يهودين ۾ ڪافي نظرياتي اختلاف پيدا ٿيا.. دانشور صدوقين جي جماعت ملائڪن جي خيال کي رد ڪري ڇڏيو, روح, موت کان پوءِ جي زندگي ۽ آخري فيصلي کي صرف وهم پرستيءَ جي طور تي; جڏهن ته فريسي انهن جي حقيقت تي اصرار ڪيو. تنهن هوندي به, صحيفن جي صحيح معنيٰ بابت تفسير جيڪي موضوع سان واسطو رکن ٿا، اهي قياس آرا هئا, انفرادي ربيبي جي تشريح تي منحصر آهي - ۽ بلڪل مختلف. پر يسوع جي وقت تائين 'شيول’ عام طور تي مئل جي جاء جي معني سمجهي ويندي هئي; جيتوڻيڪ اهو ظاهر ٿئي ٿو ته فريسي ان نتيجي تي پهتا هئا ته صالح يهودين کي ان جي ناپسنديده کان بچايو ويندو ۽ ان جي بدران مسيحي دور ۾ انهن جي آخري جيئري ٿيڻ جو انتظار ڪرڻ لاء محب وطن جي صحبت ۾ استقبال ڪيو ويندو.. اها هڪ حالت هئي جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن 'ابراهيم جو سينو' سڏيو ويندو هو.’

پهرين صدي ق.م تائين آرامي, عبراني جي بدران, يهودين جي روزمره جي ٻولي بڻجي وئي هئي; ۽ اهو عام رواج هو ته عبراني صحيفن جي عام پڙهڻ سان گڏ آرامي ۾ هڪ آيت جي آيت جي وضاحتي تفسير سان گڏ, تارگم طور سڃاتو وڃي ٿو. شروعات ۾, اهي يادگيري مان پڙهيا ويا: پر پهرين صدي عيسويءَ جي وچ ڌاري اهي لکڻ لاءِ پرعزم ٿي ويا.

Targums اهو ظاهر ڪري ٿو, يسوع جي وقت تائين, ”جهينا’ ان جاءِ لاءِ هڪ لفظي لفظ بڻجي چڪو هو جتي خدا ظالمن تي سزا ڏني هئي - خاص طور تي ڪافر غير قومن لاءِ: پر پڻ يهودي. تنهن هوندي به, اهو سوچيو ويو ته اهڙي سزا جي مدت جي هڪ حد هجڻ گهرجي ۽ هن دور ۾ پيدا ٿيندڙ ربنياتي روايتن جي وڌ ۾ وڌ حد مقرر ڪئي وئي آهي. 12 مهينا. اهو يقين هو ته هن کان پوء هڪ شخص واقعي جي قيامت يا تباهي جي لائق ٿي سگهي ٿو; بعد ۾ بيان ڪيو ويو آهي 'ٻي موت.’ ڪيترن ئي طريقن سان, تنهن ڪري, گيهنا بابت ربن جون روايتون وڌيڪ مشابهت رکندڙ هيون ڪيٿولڪ تصور جي پورگيٽري جي ان کان وڌيڪ جنهن کي اسين دوزخ سڏيون ٿا..

تنهن ڪري جڏهن يسوع پنهنجي وزارت شروع ڪئي ته هيٺيان تصور اڳ ۾ ئي يهودي سوچ ۾ قائم ڪيا ويا, جيتوڻيڪ سندن حقيقي نوعيت بحث جو موضوع بڻيل رهي:

• شيول - مئل جو هنڌ.
• ابراھيم جي بوسم - ھڪڙو جڳھ جتي صالح يھودي پنھنجي آخري قيامت جو انتظار ڪري سگھن ٿا.
• Gehenna - خدائي عذاب جو هڪ هنڌ, يا وري جيئرو ٿيڻ جي پٺيان, يا مان
• ٻيو موت - تباهي يا مستقل موت جي حالت.

تي پڙهڻ …