Ісус’ Чытанне Ісаі 61v.1

Інцыдэнт у Назарэце, як апісаў Лука

Евангелле ад Лукі паказвае на гэта, вельмі рана ў сваім служэнні, Езус наведаў свой родны горад Назарэт і быў запрошаны прачытаць Пісанне ў сінагозе ў суботу. Нічога асабліва дзіўнага ў гэтым не было — пакуль Езус не шакаваў сходу чытаннем Isaiah 61:1 і фактычна сцвярджаючы, што ён быў яе выкананнем. Але тое, што з тых часоў здзіўляе многіх людзей, гэта відавочнае неадпаведнасць паміж версіяй прароцтва, якую цытуе Лука ў Lk 4:18 і сапраўдны іўрыт тэкст Ісаі.

Што робіць гэта яшчэ больш заблытаным, так гэта тое, што, здаецца, ёсць дзве версіі Luke 4:18 — і ні тое, ні другое не адпавядае яўрэйскаму, які чытае:

Дух Госпада Бога на Мне; таму што Гасподзь мае (а) памазаў мяне абвяшчаць добрую вестку лагодным; (б) ён паслаў мяне звязаць зламаных сэрцам, (в) абвяшчаць свабоду палонным, і (d) адкрыццё вязніцы для зняволеных; (е) Каб абвясціць год годны Гасподні … (Isa 61:1-2 KJV, і большасць іншых іўрыт-ангельскіх перакладаў.)

У тэксце вышэй, Я пазначыў кожны з ключавых момантаў літарай у дужках. Цяпер чытаецца адпаведны верш у версіі Лукі:

Дух Гасподні на мне, таму што ён мае (а) памазаў мяне абвяшчаць Евангелле бедным; (б) ён паслаў мяне вылечыць зламаных сэрцам, (в) прапаведаваць збавенне палонным, і (d1) аднаўленне зроку сляпым, (d2) адпускаць на свабоду тых, хто мае сінякі, (е) Каб прапаведаваць годны год Госпада. (Lk 4:18-19 KJV)

Гэта блізкі матч, акрамя гэтага (d) быў заменены на (d1) і (d2), так што ў нас ёсць адзін дадатковы момант. Але многія сучасныя пераклады чытаюць прыкладна так:

“Дух Гасподні на мне, таму што ў яго ёсць (а) памазаў мяне абвяшчаць добрую навіну бедным. Ён паслаў мяне (в) абвяшчаць свабоду вязням і (d1) аднаўленне зроку для сляпых, (d2) каб вызваліць прыгнечаных, (е) каб абвясціць год ласкі Госпада.” (Lk 4:18-19 NIV)

Гэтыя версіі маюць такую ​​ж колькасць ключавых момантаў, што і Ісая: але гэта было дасягнута шляхам падзення (б). Дык што ж нам з гэтага рабіць? Ісус зразумеў гэта няправільна, ці Люк няправільна цытаваў яго?

Ісус зразумеў гэта няправільна?

Карацей, няма. Езус чытаў непасрэдна з копіі скрутка Ісаі, які захоўваўся ў сінагозе ў Назарэце. Слухачы былі яўрэямі, якія звычайна размаўлялі па-арамейску, мова, цесна звязаная з іўрытам Старога Запавету. Таму скрутак, хутчэй за ўсё, быў на іўрыце; хоць за чытаннем габрэйскіх пісанняў часам ішла тлумачальная перафраза на арамейскай, вядомы як Таргум. Але няма згадкі пра чытанне Таргума з гэтай канкрэтнай нагоды.

Так Лука няправільна цытаваў Ісуса?

Ізноў, верагодна, не: хоць тлумачэнне больш складанае. Даведкі Новага Запавету паказваюць, што Лука быў грэкамоўным яўрэем. Габрэі, якія жывуць у іншых месцах грэкамоўнага свету, звычайна выкарыстоўвалі грэчаскую «Септуагінту».’ пераклады габрэйскіх пісанняў¹. І ў Isaiah 61:1 грэцкае чытае:

Дух Гасподні на мне, таму што ў яго ёсць (а) памазаў мяне; ён паслаў мяне абвяшчаць радасную вестку бедным, (б) каб вылечыць зламаных сэрцам, (в) абвяшчаць свабоду палонным, і (d1) аднаўленне зроку сляпым; (е) каб абвясціць годны год Госпада … (Isa 61:1-2 Brenton)

Якая розніца?

Як бачна, версія Септуагінты мае ўсе тыя ж моманты, што і іўрыт; акрамя гэтага (d) «адкрыццё вязніцы для зняволеных’ на іўрыце быў перакладзены як (d1) ‘аднаўленне зроку сляпым.’

На самой справе, кропка (d) на іўрыце складаецца ўсяго з двух слоў: “aw-sar’ pek-akh-ko’akh”. Першы (Моцны спасылка H631) азначае «прывязаць або зачапіць; па аналогіі замацаваць у любым сэнсе, уступіць у бой: – звязваць, хутка, падперазаць, вупраж, трымаць, трымаць, падрыхтаваць, парадак, падрыхтаваць, турма (-ёсць), пакласці ў аблігацыі, ўсталяваць у масіве, гальштук.’ Другі (Моцны спасылка H6495) з'яўляецца падвойнай формай H6491, (дзе H6491 азначае «адкрываць». (пачуцці, асабліва вочы); у пераносным значэнні быць назіральным: – адкрыты'). Паводле Стронгса, H6495 азначае «адкрыццё (з падзямелля), гэта, дастаўка ў турму (у пераносным сэнсе выратаванне ад граху): – адкрыццё турмы»: але паводле Браўн-Драйвер-Брыгса гэта азначае, «адкрыццё (вачэй), шырокі".

Такім чынам, гэтая канкрэтная фраза мае падвойнае значэнне; і (d), (d1) & (d2) з'яўляюцца усе патэнцыйна сапраўдныя візуалізацыі, у залежнасці ад таго, ці інтэрпрэтуецца шырокае адкрыццё як спасылка на вызваленне ад некаторай формы акалічнасці або візуальнай няволі.² Лука, як высокаадукаваны носьбіт грэцкай мовы і спадарожнік Паўла (які вучыўся ў Гамалііла, адзін з найлепшых іўрытаў таго перыяду), добра ведаў бы пра гэта. Таму лёгка зразумець, чаму, пры апісанні гэтага ўрыўка, Лука хацеў бы спасылацца на абодва асноўныя значэнні гэтай канкрэтнай фразы.

Калі б мы толькі павінны былі ўлічыць адрозненні ў «Карале Джэймсе» і падобных версіях Luke 4:18, мы маглі б лічыць пытанне вырашаным і на гэтым скончыць абмеркаванне: але тады мы маем галаваломку рознага выкладу ў многіх сучасных перакладах.

Рукапісныя варыянты Новага Запавету

Ні ў адным дакуменце старажытных часоў не захавалася столькі рукапісаў, ці ў асноўным поўны, фрагментарна, або захаваны ў перакладах або цытатах іншых аўтараў, як Новы Запавет. На самой справе, ён можа пахваліцца 20 разоў больш, чым у бліжэйшых канкурэнтаў. Але ўсё гэта было зроблена ўручную на хутка псуюцца матэрыялах; так што ўсе копіі копій, і ўключыць тэкставыя памылкі, выпраўленні і ўдакладненні сваіх папярэднікаў.

Багацце копій абавязкова азначае багацце варыянтаў: але перавага гэтага ў тым, што можна выкарыстоўваць гэтыя варыянты для пабудовы «генеалагічнага дрэва».’ гэтых копій і такім чынам дасягнуць значна больш высокага ўзроўню ўпэўненасці адносна дакладнай фармулёўкі арыгінальнага тэксту і верагоднага спосабу, якім гэтыя варыянты адбыліся. Шматвяковыя даследаванні прывялі да прызнання некалькіх ключавых галін гэтага генеалагічнага дрэва: але абмен ведамі паміж навукоўцамі на працягу стагоддзяў таксама ўносіць свае праблемы. Перакрыжаванае апыленне ідэй таксама азначае, што змены ў адной галіны могуць пазней з'явіцца ў іншай галіны, быў прыняты як лепшае або больш верагоднае адлюстраванне тэксту: таму спроба вызначыць самы надзейны тэкст толькі па радаводу не заўсёды лепшы падыход.

Візантыйскі або Александрыйскі?

Калі мы разгледзім грэчаскія тэксты а Luke 4:18, мы знаходзім, што «Кароль Якаў» і падобныя версіі заснаваныя на візантыйскай і «Textus Receptus».’ сямейства рукапісаў. Але большасць сучасных перакладаў заснаваныя на александрыйскай сям'і, якія апускаюць кропку (б), аб аздараўленні зламаных сэрцам. Гэта таму, што, сярод іншых меркаванняў, ёсць больш раннія захаваныя рукапісы, якія належалі александрыйскаму роду, уключаючы самыя раннія поўныя тэксты Новага Запавету. У нашы дні навукоўцы схільныя надаваць большае значэнне дакументальным сведчанням ўзросту і спадчыннасці і не жадаюць «выпраўляць’ тэкст толькі для таго, каб замазаць відавочную тэкставую анамалію. аднак, памылкі могуць узнікнуць у любы час у любой галіны. Візантыйская сям'я тэкстаў у асноўным з Усходу; тады як александрыйскія тэксты ў асноўным з Захаду; і меркавалася, што адсутнасць ранніх візантыйскіх тэкстаў магло быць звязана з тым, што навакольныя ўмовы на ўсходзе былі менш спрыяльнымі для доўгатэрміновага захавання старажытных рукапісаў, што прыводзіць да неабходнасці больш частага капіявання. У наступныя стагоддзі пераважаюць візантыйскія тэксты; таму адсутнасць відавочна больш ранняй копіі, чым александрыйская, калі рэальная колькасць такіх ранейшых тэкстаў адносна невялікая, не выключае яго існавання. Гэта асабліва верагодна, улічваючы, што і сам Ісая, і «Септуагінта’ (які таксама папярэднічае Новаму Запавету), выразна падтрымліваюць візантыйскую версію.

Пропуск або дапаўненне?

Пытанне цяпер такое, «Была кропка (б) адсутнічае ў арыгінальным тэксце Лукі, і пасля «выпраўлены?’ Або ён быў першапачаткова прысутны і апушчаны? Няма відавочнай прычыны, чаму хто-небудзь хацеў бы выдаліць гэты пункт, асабліва, як гэта прысутнічае ў Ісаі: таму мы павінны меркаваць, што любое пропуск было выпадковым.

Канешне, меў Лука (або любы наступны перапісчык) выпадкова прапушчаны пункт (б); тады не выключана, што назіральны перапісчык можа ўзяць на сябе абавязак выправіць памылку; хоць большасць перапісчыкаў з вялікай асцярогай ставіліся б да любых прамых змяненняў у свяшчэнны тэкст. аднак, мы ўжо адзначалі, што дубляванне пункта (d) лёгка тлумачыцца як свядомае рашэнне Лукі, з-за падвойнага значэння гэтага словазлучэння. Але гэта робіць гэта вельмі малаверагодным, добра знаёмы з абодвума варыянтамі тэксту, Лука б у той жа час як наўмысна ўзмацняючы пункт (d) наўмысна або выпадкова прапушчаны пункт (б).

Але цяпер разгледзім сітуацыю ранняга перапісчыка; які, калі б непасрэдна быў знаёмы з тэкстам Ісаі, хутчэй за ўсё, быў бы знаёмы толькі з адной версіяй. Габрэй робіць 5 ачкоў (а,б,в,d,е) і грэцкі таксама робіць 5 ачкоў (а,б,в,d1, e): але Лука робіць 6 ачкоў (а,б,в,d1,d2,e). Пісар, натуральна, чакаў 5 ачкоў: так што, калі б яго погляд на імгненне праскочыў ад (а) каб (в), прапускаючы кропку (б), ён мог лёгка не заўважыць сваю памылку.

Заключэнне

Улічваючы тэкставыя сведчанні раней існуючых тэкстаў на іўрыце і Септуагінце Isaiah 61:1 і вядомая неадназначнасць пункту (d), няма важкіх падстаў для аспрэчвання сапраўднасці візантыйскага перадачы Luke 4:18. Яго фармулёўка цалкам адпавядае наўмыснаму, інфармаваны каментар таго, хто быў знаёмы з абодвума малюнкамі Ісаі. З другога боку, александрыйскае адлюстраванне відавочна супярэчыць тэксту Ісаі; аднак не ўяўляе ніякай відавочнай прычыны для пропуску пункта (б) акрамя простай памылкі перапісчыка. Больш за тое, Наўмыснае дубляванне Лукі (d) эфектыўна павышае рызыку менавіта такой памылкі ў наступныя гады. Адзіным аргументам на карысць александрыйскага перакладу з'яўляецца адсутнасць захаванага прыкладу візантыйскага тэксту, які папярэднічаў некалькім александрыйскім тэкстам гэтага перыяду. Такім чынам, прынамсі ў дадзеным канкрэтным выпадку, Доказы моцна паказваюць на тое, што «Textus Receptus» / візантыйская версія з'яўляецца арыгінальным адлюстраваннем Ісуса Лукай’ тэкст.

Зноскі

1. Уласна кажучы, тэрмін «Септуагінта’ (сэнс 70) адносіцца да грэчаскага перакладу Торы (першы 5 кнігі Старога Запавету), які, як вядома, быў зроблены камандай 70 (або 72) вучоныя ў 3 стагоддзі да н.э, па просьбе Пталамея II Егіпецкага. Астатнія кнігі Старога Запавету, магчыма, былі перакладзены на стагоддзе пазней: але цяпер гэта назва звычайна ўжываецца для ўсяго перакладу.
2. Сапраўды, Таргум Джонатан на Ісаі прапануе яшчэ адно адлюстраванне: “Прарок сказаў, дух прароцтва перад абліччам Госпада Бога на мне; таму што Гасподзь памазаў мяне абвяшчаць добрую вестку лагодным; Ён паслаў мяне ўмацаваць зламаных сэрцам, абвяшчаць свабоду палонным, і да палонных! З'яўляюцца ў святле! Каб абвясціць годны год Госпада …” (З «Халдзейскі парафраз пра прарока Ісаю’ Тр. Рэв. C.W.H. Паўлі. Дом Лонданскага таварыства, 1871, стар 206; https://www.google.co.uk/books/edition/The_Chaldee_paraphrase_on_the_prophet_Is/_boCAAAAQAAJ )