Ons Daaglikse Brood

Daar is 'n intrigerende gebruik van 'n Griekse woord in die Onse Vader wat nêrens anders in bestaande Griekse literatuur gevind word nie. Dit is die byvoeglike naamwoord, ‘epiousis'; tradisioneel vertaal as 'daagliks'’ in die frase, ‘ons daaglikse brood.’

Natuurlik, Jesus het nie sy dissipels in Grieks aangespreek nie. Hy sou byna seker in Aramees gepraat het, die inheemse dialek van Israel destyds. Dus ‘epiousis‘ is self 'n vertaling: maar van wat? St Jerome, toe die Latynse Vulgaat-vertaling in die laat 4de eeu geskep is, het dit as 'daagliks' weergegee’ in Luke 11:3: maar as 'supersubstantieel’ in Matthew 6:11. Geleerdes het deur die eeue heen geredeneer oor die werklike betekenis daarvan: maar die meeste verwerp die vertaling van ‘daagliks’ as beide onnodig (want die woorde, 'hierdie dag’ is ook teenwoordig) en onwaarskynlik (siende dat daar baie minder obskure woorde is wat gebruik kon word).

Maar, die voorgestelde weergawes was baie en verskeie. Dit blyk 'n samestelling te wees van ‘epi‘ en 'n vorm van óf ‘eimi‘ ('om te bestaan') of ‘heimi‘ ('om te gaan'). sedert ‘epi‘ het 'n wye verskeidenheid betekenisse, oor die algemeen volgens die lyn van bo of verby wees in terme van tyd, posisie, ens., voorstelle sluit konsepte soos 'noodsaaklik vir bestaan' in,’ 'vir die toekoms’ of 'vir die komende dag', 'in oorvloed,’ 'dit raak nie op nie,’ ens. Baie van hierdie weergawes word beide praktiese en geestelike of eskatologiese betekenisse toegeskryf. Maar die meeste van hulle ly ook aan die probleem dat, as dit die bedoeling was, hoekom het die skrywer nie 'n gewone mens gebruik nie, makliker verstaanbare woord?

Wanneer jy tussen tale vertaal, woordbetekenisse oorvleuel dikwels; sodat 'n woord in een taal 'n reeks betekenisse en assosiasies het wat dalk nie altyd behoorlik in die doeltaal en -kultuur verstaan ​​word nie. Ek sou voorstel dat dit heel waarskynlik is wat hier gebeur het: die woord wat Jesus gebruik het, het veelvuldige betekenisse en assosiasies gehad wat die vertaler sou gedwing het om baie woorde te gebruik om 'n volle sin van die betekenis daarvan oor te dra. Maar Jesus’ gebed is gegee as 'n model van eenvoud en bondigheid: so die vertaler wou dit nie doen nie. Sy volgende beste keuse was om twee woorde saam te stel om 'n gevoel van die diepte van betekenis in wat Jesus gesê het te probeer oordra.. In effek, wat ek sê is dat daar waarskynlik waarheid in die meeste is, indien nie almal nie, van die ooglopende afleidings wat gemaak kan word uit 'n letterlike uiteensetting van die samestelling, ‘epi-ousis.’

Maar wat was die oorspronklike woord wat Jesus gebruik het wat die vertaler so 'n probleem veroorsaak het? Ek dink dat die voorstel wat deur Kenneth Bailey in 'Jesus Through Middle-Eastern Eyes' gemaak is’¹ is die mees aanneemlike. Hy verwys ons na die 2de-eeuse ‘Ou Siriese’ vertaling van die Grieks; wat beide die vroegste bekende vertaling van die Nuwe Testament is en in 'n taal is wat uiters na aan die Aramees is wat deur Jesus gepraat word. Dit gebruik die woord ‘ameno,’ wat in Siries beteken ‘blywend, nooit ophou nie, nimmereindigend of ewigdurend.’ Dit kom van dieselfde wortel as die Hebreeuse woord ‘Amen,‘ wat beteken 'om ferm te wees, bevestig, betroubaar, getrou, glo, glo.’ Dit is dikwels deur Jesus gebruik om sy eie woorde bekend te stel: 'Waarlik (‘amen') Ek sê vir jou…’ (dikwels verdubbel vir bykomende klem volgens Johannes se evangelie). Die algemene gebruik daarvan was as 'n bevestiging aan die einde van 'n gebed, in die sin van, 'Dit is afgehandel.’ Op hierdie maniere gebruik is dit eenvoudig in Grieks getranslitereer, waar dit talle kere in die evangelies voorkom; en word selfs gebruik om hierdie gebed af te sluit in Matthew 6:13.

Maar as Jesus hierdie woord as 'n byvoeglike naamwoord gebruik het, om brood te beskryf, hy sou duidelik iets meer aflei as die eenvoudige feit dat hy vir 'werklik' gevra het’ brood: wat beteken dat ons die hele omvang en kulturele konteks van die woorde moet oorweeg om die volle betekenis daarvan vir Jesus en sy dissipels te waardeer.

Die betekenis wat deur die Ou Siriese vertaling geïmpliseer word, is duidelik deel daarvan. Die gebed bevestig die absolute betroubaarheid van God se voorsiening, net soos Jesus sy dissipels geleer het:

Daarom, Ek sê jou, moenie angstig wees vir jou lewe nie: wat jy sal eet, of wat jy sal drink; ook nie vir jou liggaam nie, wat jy sal dra. Is die lewe nie meer as kos nie, en die liggaam meer as klere? Sien die voëls van die hemel, dat hulle nie saai nie, hulle maai ook nie, ook nie in skure bymekaarkom nie. Jou hemelse Vader voed hulle. Is jy nie van veel meer waarde as hulle nie? (Mat 6:25-26)

Maar daar is meer. Beskou die bespreking wat in Johannes opgeteken is, hoofstuk 6, toe die mense na Jesus gekom het net na die voeding van die 5,000, wil hom koning maak:

Jesus het hulle geantwoord, “Sekerlik sê ek vir jou, jy soek my, nie omdat jy tekens gesien het nie, maar omdat julle van die brode geëet het, en was gevul. Moenie werk vir die kos wat vergaan nie, maar vir die voedsel wat oorbly tot die ewige lewe, wat die Seun van die mens aan julle sal gee. Want God die Vader het hom verseël.”

Daarom sê hulle vir hom, “Wat moet ons doen, sodat ons die werke van God kan doen?”

Jesus het hulle geantwoord, “Dit is die werk van God, dat julle in Hom glo wat Hy gestuur het.”

Daarom sê hulle vir hom, “Wat doen jy dan vir 'n teken, dat ons kan sien, en glo jou? Watse werk doen jy? Ons vaders het die manna in die woestyn geëet. Soos dit geskryf is, ‘Hy het vir hulle brood uit die hemel gegee om te eet.’ “

Jesus sê toe vir hulle, “Sekerlik, Ek sê jou, dit was nie Moses wat vir jou die brood uit die hemel gegee het nie, maar my Vader gee vir julle die ware brood uit die hemel. Want die brood van God is dit wat uit die hemel neerdaal, en gee lewe aan die wêreld.”

Daarom sê hulle vir hom, “Here, gee ons altyd hierdie brood.”

Sê Jesus vir hulle, “Ek is die brood van die lewe. Hy wat na My toe kom, sal nie honger ly nie, en wie in My glo, sal nooit weer dors kry nie. (John 6:26-35)

Die mense het 'n betroubare voorraad kos kom soek, soos die manna wat die Israeliete gehad het tydens hulle reise saam met Moses in die woestyn. Maar Jesus’ antwoord was dat dit nie die ware brood is nie. Hy is; en die mense moes hulle geloof in Hom stel. Let op hoe die wortelbetekenis van 'Amen’ dra die konsep van beide waarheid en geloof.

Die konsep van manna uit die hemel was diep ingeburger in die Joodse kultuur, beide in sy historiese konsep en as 'n toekomstige hoop op die koms van die Messias. Kenneth Bailey noem dat St Jerome verwys na 'n kopie van 'n 'Evangelie van die Hebreërs’ wat hierdie frase vertaal as 'Gee ons ons brood van môre.’

En laaste, maar geensins die minste nie, ons het die feit dat Jesus sy eie dood as die uiteindelike Pasga-offer gesien het, waardeur hy die bron van die ware brood van die lewe vir die wêreld sou word:

Ek is die brood van die lewe. Julle vaders het die manna in die woestyn geëet, en hulle het gesterf. Dit is die brood wat uit die hemel neerdaal, sodat iemand daarvan kan eet en nie sterf nie. Ek is die lewende brood wat uit die hemel neergedaal het. As iemand van hierdie brood eet, hy sal vir ewig lewe. Ja, die brood wat Ek vir die lewe van die wêreld sal gee, is my vlees.”

Die Jode het dus met mekaar getwis, sê, “Hoe kan hierdie man vir ons sy vleis gee om te eet?”

Jesus sê toe vir hulle, “Sekerlik sê ek vir jou, tensy julle die vlees van die Seun van die mens eet en sy bloed drink, jy het nie lewe in jouself nie. Hy wat my vlees eet en my bloed drink, het die ewige lewe, en Ek sal hom opwek in die laaste dag. Want my vlees is waarlik voedsel, en my bloed is waarlik drank. Hy wat my vlees eet en my bloed drink, leef in my, en ek in hom. Soos die lewende Vader my gestuur het, en ek lewe ter wille van die Vader; so hy wat my voed, hy sal ook deur my lewe. Dit is die brood wat uit die hemel neergedaal het, nie soos ons vaders die manna geëet het nie, en gesterf het. Wie hierdie brood eet, sal vir ewig lewe.” (John 6:48-58)

Jesus het verlang dat hierdie oomblik volbring moet word ('n ander betekenis van ‘amen') en begeer dat hulle dit nooit sou vergeet nie:

Hy het vir hulle gesê, “Ek het ernstig begeer om hierdie Pasga saam met julle te eet voordat ek ly, want Ek sê vir jou, Ek sal geensins meer daarvan eet totdat dit in die Koninkryk van God vervul is nie.” Hy het 'n beker ontvang, en toe hy gedank het, hy het gesê, “Neem hierdie, en deel dit onder julle, want Ek sê vir jou, Ek sal glad nie weer van die vrug van die wingerdstok drink nie, totdat die Koninkryk van God kom.” Hy het brood geneem, en toe hy gedank het, hy het dit gebreek, en aan hulle gegee, sê, “Dit is my liggaam wat vir jou gegee word. Doen dit ter nagedagtenis aan my.” (Luk 22:15-19)

In die boek Openbaring, Johannes beskryf hoe Jesus Homself eintlik die ‘Amen‘ van God:

Skryf aan die engel van die vergadering in Laodisea: “Die Amen, die Getroue en Ware Getuie, die Hoof van God se skepping, sê hierdie dinge: … ” (Rev 3:14)

Toe Jesus hierdie gebed geleer het, die evangelies dui aan dat hy reeds 'n duidelike sin van sy uiteindelike missie gehad het. Hy sou dus al die bogenoemde in die oog gehad het terwyl hy gepraat het. Maar sy dissipels en die luisterende skare het nie sy versiendheid gehad nie: dus sou hulle aanvanklike denke hoofsaaklik oor kos en die moontlikheid van hemelse manna gegaan het. Maar, ons onbekende vertaler het wel die voordeel van terugskouing gehad – soos die hele Jesus gedoen het’ volgelinge in later jare.

Dus, wanneer ons al die ondertone oorweeg wat deur Jesus geïmpliseer word’ woorde, ‘Gee ons vandag ons ‘amen‘ brood,’ dit is maklik om te sien waarom 'n Aramees-sprekende Christelike vertaler sou sukkel om enige woord in Grieks te vind om 'n konsep wat so swanger met betekenis oor te dra. Is dit enige wonder dat, wanneer jy 'n woord probeer vind om hierdie brood te beskryf, hy het 'n nuwe saamgestelde woord uitgedink wat op verskillende maniere verstaan ​​kan word as iets soos, 'ware en oorvloedige voorsiening bo alle werklikheid en vir alle tye?’

voetnote

1. 'Jesus Deur Midde-Oosterse Oë’ Kenneth E. Bailey, SPCK Publishing (21 Mar. 2008), bl. 121. (ISBN 978-0281059751)