Rialtas & Aireacht san Eaglais Luath

1. FORBAIRT Ó Fréamhacha Giúdacha

1.1 An Patrún Giúdach

Ba í an Sanhedrin an chomhairle a bhí ag rialú na nGiúdach ag am Chríost (συνεδριον – sunedrion). Bhí sé seo comhdhéanta de phríomh-sagairt (αρχιερευς – archereus), sinsir (πρεσβυτερος – Preispitéirigh) agus scríobhaithe (γραμματευς – grammateus) (Lk 22:66, Mt 26:3, 57-9, Mk 14:43, 53, 15:1, Acts 4:5(cf. Acts 4:23)). Mk 15:1 tá sé le tuiscint go bhféadfadh sé go raibh cinn eile san áireamh sa Sanhedrin iomlán freisin. Léiríonn an cleachtas coitianta tagairt a dhéanamh do na trí ghrúpa go léir go sainráite agus cruinnithe den cheannaireacht Ghiúdach á labhairt nach raibh na téarmaí coibhéiseach ar chor ar bith.: ach bhí ról suntasach ag sin go léir sa rialtas.

An téarma ‘rialóirí’ dealraitheach go bhfuil sé comhionann le príomhsagairt ach éagsúil ó sinsir i Acts 4. I roinnt tagairtí eile ní léigh muid ach do shagairt agus do sheanóirí: ach is léir ó chomparáid le sleachta eile go bhfuil tátal sna cásanna seo go gcuimsítear na scríobhaithe (Mt 26:47(cf. Mk 14:43), Mt 27:1(Mk 15:1)). Tugann sé seo le tuiscint go bhfuil ‘elder’ go pointe áirithe a bhí ina théarma uileghabhálach a d’fhéadfadh iad siúd a ainmnítear de ghnáth mar scríobhaithe a áireamh. Gamaliel, ball suntasach den Sanhedrin, cuirtear síos air mar ‘múinteoir dlí’ (νομοδιδασκαλος – nomodidaskalos) i Acts 5:34) – tá an téarma beagúsáide seo le feiceáil i freisin Lk 5:17-21, áit a ndealraíonn sé a chur i bhfeidhm ar na scríobhaithe.

I bprionsabal, chuimsigh an córas rialtais seo tréadach, riaracháin, aireachtaí doctrinal agus fiú prophetic (an dara ceann i bpearsa an ardsagairt (Jn 11:49-52). Bhí a laige marfach sna fir féin. Ghlaoigh siad le haitheantas poiblí agus scoir siad de bheith ina seirbhísigh (Lk 11:43 & 46); chuir siad an traidisiún daonna roimh bhriathar Dé (Mk 7:6-13) agus go raibh aon léargas fíor doctrinal nó prophetic caillte (Mk 12:24-7, Jn 3:10-12 & 5:37-44).

1.2 Modhnú ar Struchtúir Ghiúdacha

Ní raibh ach grúpa amháin as na trí ghrúpa thuas, 'seanóirí', thug sé a theideal ar aghaidh isteach i struchtúir na heaglaise; cé go fiú sa chás seo chuaigh an teideal i léig ar feadh tamaill.

Mioncheisteanna a bhí ag scríobhaithe Íosa’ chuir an lá ina ábhar magaidh iad don eaglais luath (1 Cor 1:20), agus iad siúd atá ag iarraidh a bheith ina ‘múinteoirí ar an dlí’’ (νομοδιδασκαλος – nomodidaskalos – 1 Tim 1:7) were frowned upon. Ní raibh sé seo i bhfad ó bheith ag diúltú do mhinistreacht an mhúinteora, ach. Na scríobhaithe’ bhí an teagasc caite, amhantrach agus nit-piocadh: ach sainmharc Íosa’ teagasc, agus orthu siúd a lean é, go raibh sé úr, údarásach agus baint aige leis an spiorad seachas le litir an dlí (Mt 13:52, 7:28-9, 23:23, Jn 3:10-11, 1 Pet 4:11 (ní chlúdaíonn an tagairt dheireanach seo teagasc amháin)). Dá bhrí sin, cé gur thit an téarma, leanadh le feidhm na múinteoireachta agus ba mhór an onóir í faoin teideal simplí ‘múinteoir’ (διδασκαλος – didaskalos).

Sáraíodh an sagartacht mar institiúid go hiomlán trí aitheantas a thabhairt do Íosa mar ár nArd-Shagart amháin (Heb 7:11-28), agus sagartacht na gcreidmheach uile (1 Pet 2:9). Ní raibh a ról idirghabhálaí iomarcach agus rinneadh a bhfeidhmeanna eile a chineachadh ar dhaoine eile. Is dócha gurbh iad na haspail an N.T. comhionann.

2. APOSTLE(αποστολος – na haspail)

2.1 jesus’ Glaoch ar an Dáréag

2.1.1 Cérbh iad?

• Simon agus Andrew Barjona (‘mac Iona’ c.f. John 1:42, 21:15, Mt 16:17). Síomón ('a giolcach') athainmníodh Cephas (Aramaic) nó Peadar (Gréigis – ciallóidh an dá rud 'cloch'). Iascairí ó Bhethsaida ab ea iad, ag an taobh thuaidh de Mhuir na Gailíle (Lk 5:10, Jn 1:44).
• Séamas agus Eoin, clann mhac Zebedee, freisin iascairí ó Bhethsaida (Lk 5:10, Jn 1:44). B'fhéidir gur ceannaithe éisc rathúla a muintir, mar bhí seirbhísigh fhostaigh acu (Mk 1:20), teagmhálacha cumhachtacha in Iarúsailéim (Jn 18:15-6) agus máthair uaillmhianach (Mt 20:20-1)! Boanerges a tugadh orthu (‘sons of thunder’) ag Íosa (Mk 3:17).
• Philip, arbh as Bethsaida iad uile (Jn 1:44).
• Bartholomew (Aramaic, ‘Mac Tholmai’). Tagraíonn soiscéal Eoin dó mar Nathanael ina ionad sin ('bronntanas Dé'), arbh é a chéad ainm is dócha. Bhí sé ina chara Philip, ó Cana (Jn 1:45-51 & 21:2), thart ar 12 míle (3 uair’ siúl) W. de Mhuir na Gailíle agus 8 míle N. Nazarat.
• Tomás (Aramaic) nó Didimus (Gréigis – ciallaíonn an dá ainm ‘an cúpla’). Bhí sé ina amhrasach, ach dílis (Jn 11:16 & 20:24-9).
• Matha (‘bronntanas Iehova’), dá ngairtear Levi freisin ('ceangailte'), mac Alphaeus. (c.f. Mt 9:9 (Matha) le Mk 2:14 & Lk 5:27 (Léiví). Ba bhailitheoir cánacha é (AG 'poblach') do na Rómhánaigh – post an-dúil! Ba as Capernáum é (áit ar fhan Íosa freisin c.f. Mt 4:13, 9:1, Mk 2:1). Bhí sé seo cois Muir na Gailíle, 3½ míle S.W. de Bethsaida.
• Séamas mac Alphaeus. Ní thugann aon cheann de na tagairtí le tuiscint go bhfuil aon bhaint teaghlaigh le Matha, a raibh an t-ainm céanna ar a athair.
• Lebbaeus, ar tugadh Thadaeus mar ainm air (c.f. Mt 10:3 & Mark 3:18) ach tagraítear dó freisin mar ‘Judas of James’ i Luke 6:16 agus John 14:22. Bhí beirt leathdheartháir ag Íosa darbh ainm Iúdás agus Séamas (c.f. Mt 13:55): ach deirtear linn nár chreid siad ann le linn a mhinistreacht ar domhan (Jn 7:5 & Mk 3:21-32), mar sin is dóichí gurbh é Séamas ainm a athar.
• Síomón Zelotes (Gréigis) nó Kananites (Aramaic) – dá bhrí ‘Zalot’. Réabhlóidithe frith-Rómhánacha Giúdacha a bhí sna Zealots. Ciallaíonn Kananites freisin 'áitritheoir Chanán’ (téarma a chlúdaíonn cuid mhór d’iarthar Iosrael).
• Iúdás Iscariot, jesus’ fealltóir. Thug sé aire don airgead; ach go mímhacánta (Jn 12:6).

2.1.2 Céad Teagmhálaithe

Jn 1:35 – 2:25. jesus’ chéad chruinnithe le Seán (an deisceabal gan ainm), Aindriú, Síomón, Philip agus Natanael, díreach tar éis a theampall san fhásach, tabhair roinnt léargais luachmhara dúinn ar an gcaoi ar fheidhmigh sé a cheannaireacht.

• Sula glaoch ar ghealltanas, Thug Íosa cuireadh dóibh breathnú (Jn 1:39).
• Bhí sé ag iarraidh deisceabail a bhí tar éis an costas a chomhaireamh (c.f. Lk 14:25-33). (Of the 11, all but John would be martyred!)
• Chlúdaigh an bhreathnóireacht seo gach cuid dá shaol – ní hamháin a mhinistreacht phoiblí. I bhfad ró-mhinic, dírímid ar bhronntanais mhinistreachta daoine agus déanaimid faillí ina saol pearsanta.
• Caithfidh Íosa fiú am a chaitheamh lena theaghlach; rud nach féidir a bheith éasca, mar níor chreid a bhráithre ann (Jn 2:12 & 7:5). Smaoinigh air sin – cén éifeacht a bheadh ​​aige ort é seo go léir a fheiceáil?
• Ní raibh doicheall ar Íosa amhras (Jn 1:45-51).
• Thug sé ainm nua agus fís nua (Jn 1:42 & 50-1). Má táimid le bheith i gceannas go héifeachtach, caithfimid daoine a thabhairt thar a dteorainneacha sa chaoi a bhfeiceann siad iad féin agus a dtodhchaí. Ní mór dúinn a n-acmhainneacht i nDia a thaispeáint dóibh.
• Thóg sé an trioblóid aithne a chur orthu go pearsanta (Jn 1:39 am, Jn 1:42 tuiscint intreach, Jn 1:43 ag lorg amach, Jn 1:48 paidir). Mura bhfuil tú á dhéanamh seo dóibh siúd atá freagrach go díreach duit, cé eile a bheidh?
• Léirigh sé réaltacht an méid a mhúin Sé i gcumhacht agus i dtiomantas pearsanta araon (Jn 2:11 & 17).
• Sheachain sé gealltanais ró-ghasta a dhéanamh (Jn 2:23-5). Caithfidh go raibh cuid de na tiontuithe seo fíor: ach, seachas é féin a dhearbhú, agus an iomarca a lorg nó a thairiscint, ró-luath, Bhí sé sásta muinín agus fanacht.

2.1.3 Luath-Disciplín

Jn 3:22-4 & 4:1-3. Tharla na himeachtaí seo sular gabhadh Eoin Baiste, agus mar sin roimh aon teagmháil leis an dáréag a bhfuil cur síos orthu sna soiscéil eile (féach Mt 4:12 & Mk 1:14). Cé nach bhfuil ach John, Aindriú, Síomón, Tá Pilib agus Natanael luaite de réir ainm, Acts 1:21-2 le fios gur chas an dáréag ar fad ar Íosa le linn na tréimhse seo.

Ach bhí Íosa tosaithe cheana féin ar smacht a chur ar na fir seo, cé go, mar a fheicfimid, ní raibh gealltanas iomlán tugtha acu dó fós. Agus bhí níos mó i gceist leis seo ná éisteacht. Bhí Íosa cheana féin acu ag baisteadh daoine eile (Jn 4:2)!

Tabhair faoi deara gur baisteadh aithrí a bhí anseo, gan aon tiomantas pearsanta d'Íosa (na chéad tagairtí dó sin Mt 28:19 agus Acts 2:38; a mhíníonn cén fáth nár bhaist Íosa aon duine). Ní féidir linn iarraidh ar dhuine duine éigin a bhaisteadh in Íosa’ údarás mura gcuirtear isteach go hiomlán iad féin: ach is féidir le peacach ar bith cabhrú le duine eile a bpeacaí a admháil. Bhí fonn ar Íosa a dheisceabail a thabhairt isteach chomh mór agus ab fhéidir, chomh luath agus is féidir.

2.1.4 Am Cinnidh

Lk 5:1-11 (Mt 4:18-23). Go dtí seo, is deisceabail páirtaimseartha iad an dáréag. Tar éis Íosa’ ghabháil éisc, Feiceann Peadar cé chomh éadomhain is a bhí a aithrí agus a thiomantas. Iarrann Íosa ar na deisceabail anois gach rud a thabhairt suas dó.

Mar an gcéanna, Glaonn Íosa ar Mhatha, a thugann suas go pras a phost mar bhailitheoir cánach Mt 9:9-13, Mk 2:14-7 & Lk 5:27-32. Teagmhasach, cad é an difear ríthábhachtach, dar leat, idir cóisir slán a fhágáil ag Matha agus an deis-dheisceabal a bhí ag iarraidh dul chun slán a fhágáil lena mhuintir sa bhaile (Lk 9:61-2)?)

2.1.5 Roghnú na Dó Dhéag

Lk 6:12-6. Cé go raibh go leor ama caite anois ag Íosa lena dheisceabail, sular chinn sé cé acu a cheapfar ina haspail Chaith sé an oíche ar fad ag guí.

Ba chóir go dtabharfadh sé seo le tuiscint dúinn an tábhacht a bhaineann le bheith an-chúramach cé a cheapaimid chuig aon oifig san eaglais.

Leagann sé béim freisin ar a thábhachtaí atá sé treoir Dé a lorg, seachas a bheith ag brath ar ár dtuiscint féin. Tá sé éasca a bheith amú ag láithrithe (1 Sam 16:6-7).

2.1.6 Fealltóir do chara

Is dócha go raibh a fhios ag Íosa fadó go ndéanfadh Iúdás É a bhrath (Jn 2:25). Ach thug Sé aire dó chomh gan staonadh sin, fiú ar an tráthnóna seo caite, ní raibh aon tuairim ag na deisceabail eile gurbh é an fealltóir é. Mar sin má ligeann daoine eile síos duit, buíochas le Dia as gan insint duit roimh ré agus sin, murab ionann agus Iúdás, tá súil go dtiocfaidh feabhas orthu.

Tabhair faoi deara síolta Iúdás’ scrios i Jn 12:4-8. Is dócha go bhfuil sé ag caitheamh breise air féin nuair nach bhfuil éinne ag féachaint; ach déanann sé iarracht a choinsias a mhaolú trí locht a fháil ar dhaoine eile (sa chás seo, jesus). Bhí sé díreach cad a bhí Satan ag fanacht (c.f. Matthew 26:6-16 & Luke 22:3-6). Sula ndéantar daoine eile a cháineadh, fiafraigh díot féin i gcónaí, “An ndéanaim rudaí mar sin riamh?”

2.2 Ceachtanna Géarchéime sa Cheannaireacht

2.2.1 Nádúr na Ceannaireachta

• Is í an Fhíorcheannaireacht ná Seirbhíseacht. Mt 20:20-9 & Jn 13:1-17. Go hiomlán murab ionann agus na ceannairí Giúdach (Mt 23:2-12).
• Tagann údarás ó bheith faoi údarás. Mt 8:9, Lk 9:1-2, Jn 5:19-23, 15:4-17.

2.2.2 Príomhphrionsabail

• Infhaighteacht. Ní féidir leat a threorú mura n-éistfidh tú! A Dhia, i nguí, agus freisin dóibh siúd faoi tú (Mk 9:33-7).
• Fócas. Seachas iarracht a dhéanamh gach duine a mhúineadh, Íosa disciplín cúpla, agus mhúin sé do dheisceabail daoine eile iad Mt 28:19. Baineann an prionsabal seo freisin le ceannairí eaglaise sa lá atá inniu ann – is é an príomhthasc atá againn ná daoine eile a threalmhú (féach Eph 4:11-2).
• Is mó daoine a dhéanann iarracht agus a dteipeann orthu ná iad siúd nach ndéanann iarracht (e.g. Mt 14:25-32).
• Toscaireacht agus Iontaobhas. Spreag sé na deisceabail chun rudaí a dhéanamh (e.g. Mt 14:16, Lk 10:1-20).

2.2.3 Ceachtanna Cuspóir

• Ní bhraitheann ceannaireacht ar do chuid acmhainní. Lk 10:3-4.
• Caithfidh tú a bheith ar do shuaimhneas chun síocháin a thabhairt. Lk 10:5-6 (tabhair faoi deara gurb í do shíocháin a thugtar). Cuirimid an méid atá againn seachas an méid a deirimid.
• Caithfidh ceannairí a bheith in ann tabhairt agus fáil. Lk 10:7-9. Is pribhléid é a thabhairt: ach nuair a humhal muid sinn féin a ghlacadh, is féidir linn a bheith inár modh beannachta don bhronntóir freisin (e.g. Jn 4:6-15).

2.3 Forbairt Aireacht Aspalda

2.3.1 Iúdás’ Athsholáthar

Acts 1:15-26. Léiríonn critéir na n-aspal le haghaidh ionadaí Iúdás go bhfuil an 12 níorbh iad na daoine sin amháin a lean Íosa ar feadh a mhinistreachta. Níl a fhios againn cé mhéad eile a bhí ann; ach an bheirt is fearr, Joseph Barsabas Bhí Justus agus Matthias chomh cáilithe céanna; agus sa deireadh chuaigh siad i muinín crannchur a chaitheamh go paidiriúil chun rogha a dhéanamh eatarthu.

Tabhair faoi deara na cúinsí eisceachtúla inar úsáideadh an cleachtas seo. Ar dtús, bhreithnigh siad na critéir scrioptúrtha a rialaíonn an rogha, ansin oiriúnacht na n-iarrthóirí, gan amhras lena n-áirítear an méid a bhí ar eolas acu féin faoi charachtar morálta na bhfear seo. Ach ansin, teacht ar aon rud a roghnú eatarthu, d'iarr siad comhartha. Ná iarr comharthaí má tá cúiseanna scripte agus morálta ann ar chóir duit nó nár cheart duit rogha áirithe a dhéanamh.

Mhaígh roinnt scoláirí go ndearna na haspail botún maidir le Mathias a cheapadh, agus gurab é Pól an dara haspol déag. Tá sé seo amhrasach ar dhá phríomhchúis: ar dtús, Ní raibh Pól ina fhinné ar mhinistreacht an domhain Íosa, bás agus aiséirí (Acts 1:21-2) agus, sa dara háit, glacann sé leis nár cheart ach a bheith ann 12 haspail.

Ach cad faoi Joseph, an t-aspal beagnach? Ní féidir linn go léir a bheith ina haspail: ach samhlaigh tú féin ina sheasamh. Ar mhaith leat sulked, bhí fearg ar Dhia mar nár roghnaigh tú thú, nó go raibh éad air le Mathias? Cad é mar a bheidh tú ag freagairt má fhaigheann aireacht dearthár níos mó airde ná mise? Cé aige a bhfuil an ceart a roghnú? Cé air a bhfuil tú ag freastal, agus cén fáth?

2.3.2 Ról Pheadair

Fógra sa thuas go, cé go gcuireann Peadar tús leis an bpróiseas, déantar an cinneadh go corparáideach (cf.. Acts 1:15,23,24,26).

Mt 16:19 spreag sé díospóireacht mhór idir Caitlicigh agus Protastúnaigh, go príomha ar an gceist an gciallaíonn ‘an charraig seo’ Peadar, a admháil chreidimh in Íosa, nó Íosa é féin. Na focail seo a leanas Íosa, ‘Tabharfaidh mé duit eochracha ríocht na bhflaitheas, agus pé rud a cheanglaíonn sibh ar talamh beidh sé ceangailte ar neamh, agus pé rud a scaoilfidh sibh ar talamh, beidh sé fuasgailte ar neamh.” a deirtear chuig Peadar ina aonar, ag dearbhú ról ceannais Pheadair i measc na n-aspal. Ach tá sé contúirteach doctrines a thógáil ar léirmhínithe inargóinte ar véarsa. I Mt 18:18, Déanann Íosa gealltanas cosúil lena dheisceabail go léir; níl an t-údarás seo teoranta do Pheadar nó fiú do na haspail amháin (ach amháin má cheapann tú Mt 18:19 freisin ach amháin maidir leo!).

Bhí Peadar ina cheannaire foriomlán, mar a léirigh Íosa (Lk 22:31-2, Jn 21:15-7). Ach má fhéachaimid ar chleachtais iarbhír na luath-eaglaise feicimid é sin, mar atá thuas, tá cinntí bunaithe ar thuiscint chorparáideach ar thoil Dé. Ní raibh vóta réitigh ag Peadar, nó fiú gá an focal deiridh (féach thíos). Ní raibh sé thuas ach an earráid ná an ceartú (Gal 2:11-4). Ní thugann an cheannaireacht do-infallibility, nó teideal a thabhairt don cheannaire neamhaird a thabhairt ar chomhairle daoine eile a bhfuil tuiscint spioradálta acu.

2.3.3 Séamas

I Acts 8:1 & 14 Is cosúil go bhfuil an cheannaireacht fós i lámha na n-aspal amháin. Mar an gcéanna Acts 9:27, agus cur síos ar an gcéad chuairt a thug Pól ar an eaglais in Iarúsailéim ní luaitear seanóirí ar bith, ach na haspail amháin. Ach deir Pól i Gal 1:15-19 gur thug sé cuairt ar Pheadar ag Iarúsailéim trí bliana tar éis a ghlaoch agus, níos suimiúla, go Íosa’ breathnaíodh ar dheartháir Séamas mar aspal freisin. De réir dealraimh bhí na haspail eile as baile faoin am seo (cf. Gal. 1:19), agus bhí Séamas anois mar chuid de cheannaireacht Iarúsailéim.

(Tá sé deacair go dtí seo Gal 1:15-24&2:1-10, mar chomhghaol le Acts 9:26-30, 11:29-30&12:1-25, 15:1-30 agus fianaise Phóil i Acts 22:17-21 cuireann sé roinnt fadhbanna i láthair. Tá dhá mhíniú féideartha ann. Ar dtús, an Acts 9:27 is cosúil nach raibh sa chruinniú ach éisteacht le socrú an raibh sé sábháilte ligean do Phól caidreamh a dhéanamh leis an eaglais. Ós rud é Gal 1:15 Tosaíonn óna ghlaoch chun seanmóir a dhéanamh i measc na gcéin, B’fhéidir nár bhraith Pól go raibh baint fhoirceadal ag baint leis seo lena mhinistreacht Gentile: sa chás seo Gal 1:18 agus Acts 22:17-21 féadfaidh sé tagairt a dhéanamh dá chuairt i Acts 11:29-30&12:1-25, leis an bhfís a dhéanann sé cur síos roimh na himeachtaí i Acts 13:1-3. Tá cur síos ar an gcuairt i Gal 2:1-10 bheadh ​​ansin an méid a thuairiscítear i Acts 15:1-30, tar éis a chéad turas misinéirí. De rogha air sin, d'fhéadfadh sé a bheith go simplí Gal 1:17-8 déanann sé cur síos ar eatramh trí bliana idir tiontú Phóil agus a ligean isteach san eaglais in Iarúsailéim, i Acts 9:27; rud a chuireann aitheantas ar aspalacht Shéamais tamall roimhe sin. Is fearr liom anois an míniú deiridh sin, mar is dealraitheach go raibh an dara cuairt ag Pól, a bhí chun críche cúnamh faoisimh a sheachadadh do na sinsir amháin (Acts 11:28-30), tharla le linn tréimhse géarleanúna (Acts 12:1-25); nuair a bhí teagmháil theoranta ag na haspail lena chéile fiú (cf.. Acts 12:17). Ní luaitear aon chruinniú díreach idir Pól agus Séamas ná aon duine de na haspail le linn na cuairte seo; a mhíneodh cén fáth nach luann Pól é i Gal 1:15-24&2:1-10.)

Treoir Pheadair don eaglais scéal a éalú a insint do Shéamas agus do na bráithre’ i Acts 12:17 le fios go raibh sé ina cheannaire éifeachtach ar an eaglais nuair a bhí Peadar as láthair. Tá a cheannasacht níos soiléire fós ina ról sa díospóireacht faoin circumcision i Acts 15:13-22, áit ar cosúil go dtugtar an focal deiridh dó ar an gceist.

Nuair a fhilleann Pól ar Iarúsailéim don uair dheireanach, tagann sé os comhair Shéamais, i láthair na sinsir (Acts 21:18). Is é an t-aon duine a luaitear de réir ainm, ag tabhairt le tuiscint gurbh é an ceannaire aitheanta é: cé gur chóir a thabhairt faoi deara go bhfuil an moladh a cuireadh faoi bhráid Phóil léirithe go soiléir mar chomhfhreagairt. Níl aon trácht ar aon cheann de na haspail eile: bíodh a bhféiniúlacht cumasc le haitheantas na seanaoise nó, níos dócha, bhí siad ag feidhmiú i réigiúin níos faide i gcéin.

2.3.4 Aspail Eile

Níl a fhios againn go beacht cé mhéad fear eile sa Tiomna Nua ar tugadh an teideal ‘aspal’ orthu. Pól, i 1 Cor 15:5-7 deir go bhfaca Íosa Peadar, ansin an dáréag, ansin le 500 bhráithre ar an toirt, ansin le Séamas, ansin ag ‘na haspail go léir’, agus ar deireadh ag Pól féin. An frása ‘na haspail go léir’ b’fhéidir nach bhfuil ann ach tagairt don dáréag móide Séamas; nó d’fhéadfadh sé a thabhairt le fios go raibh daoine eile ann a aithníodh mar haspail fiú roimh thiontú Phóil.

I Acts 14:4 & 14 feicimid Pól agus Barnabus araon aitheanta mar aspal, ag tabhairt líon na n-aspal aitheanta go 15. Déanann Pól cur síos air féin mar sin go rialta ina litreacha.

Andronicus agus Junia (Rom 16:7) uaireanta luaitear freisin: ach tá sé díospóireacht cé acu an abairt, ‘suntasach i measc na n-aspal,’ ciallaíonn sé sin gur aspail iad féin nó go simplí gur cheap na haspail go maith iad.

‘Aspal’ gnáthfhocal Gréigise a bhí ann (bhrí, 'duine a chuirtear amach', nó ‘teachtaire’) a glacadh ansin mar theideal. Ba chóir a thabhairt faoi deara go bhfuil trí thagairtí NT eile ann, ní aistrítear de ghnáth mar ‘aspal’, a úsáideann freisin é: John 13:15, 2 Cor 8:23 (ath. Titus) agus Phil 2:25 (Epaphroditus). I ngach cás díobh seo úsáidtear an focal gan an t-alt cinnte; agus in éagmais tacaíochta comhthéacsúla eile ní féidir linn a bheith cinnte go bhfuil sé i gceist mar theideal seachas mar ‘teachtaire’ go simplí.’ sna cásanna seo. Ag an taobh eile den scála, Cuirtear síos ar Íosa freisin mar, ‘an tAbstol,’ i Heb 3:1.

2.3.5 Ról Neamhbhuan?

An bunriachtanas don dá cheann déag’ go mba dheisceabail iad ó aimsir bhaiste Eoin go dtí an dul suas, ionas go mbeidís ina bhfinnéithe ar Íosa’ aiséirí (Acts 1:21-2). Cé nach mbaineann an critéar seo le Séamas, i bhfad níos lú a Pól, Áitíonn roinnt go 1 Cor 15:5-8, in éineacht le 1 Cor 9:1, tugann sé le fios go raibh sé ina réamhriachtanas don aspalacht chun an t-ardú a chonaic Íosa. As seo adeirtear gur don luath-eaglais amháin na haspail. ach, tá conclúid den sórt sin imthoisc go bunúsach. Cé go bhfuil samplaí de dhaoine ar a dtugtar haspail tar éis dheireadh na ré NT ní bheidh le feiceáil go nádúrtha sa scrioptúr, tugann scrúdú níos dlúithe ar na sleachta seo agus ar shleachta eile cúiseanna maithe le bheith in amhras faoi chonclúid den sórt sin.

Ar dtús, in iúl dúinn breathnú arís ar 1 Cor 15:7-8: ‘Ansin thaispeáin sé do Shéamas, ansin do na haspail go léir, agus ar deireadh bhí sé le feiceáil dom freisin, maidir le duine a rugadh go neamhghnách.’ Nuair a deir Pól, ‘na haspail go léir,’ sé soiléir nach bhfuil i gceist fiú, ‘gach duine atá anois ina haspail,’ gan trácht ar, ‘gach duine a bheidh go deo;’ ós rud é go bhfuil sé soiléir ina chéad fhocail eile nach raibh sé féin san áireamh. Mar sin ní féidir linn an frása seo a chur i bhfeidhm go hiontaofa ach amháin orthu siúd a bhí ina haspail in aimsir Íosa’ cuma. Agus má bhí Pól á eisiamh féin ní féidir linn glacadh leis go raibh sé Barnabas a áireamh, a dtugtar aspal ar dtús san am céanna le Pól (Acts 14:4). Mar sin tá aspal againn i mBarabás nach bhfuil fianaise shoiléir air go bhfaca sé an Críost aiséirithe.

Trácht Phóil i 1 Cor 9:1, ‘Nach bhfuil mé saor? Nach aspal mé? Nach bhfaca mé Íosa Críost ár dTiarna?’ sraith de cheisteanna reitriciúla, tugann gach ceann acu meáchan d’aon bhunphrionsabal amháin; eadhon, ‘Cén ceart atá agat chun breith orm?’ (féach 1 Cor 9:3 ar aghaidh). Níl aon rud anseo a thabharfadh le tuiscint go bhfuil sé ag iarraidh réamhriachtanais na haspail a shainiú. Seachas sin, cad é an tábhacht a bhaineann lena cheist, ‘Nach bhfuil mé saor?'; atá mar chuid lárnach den tsraith chéanna?

Thairis sin, bhí difríocht shuntasach idir taithí Phóil agus taithí an dáréag agus Shéamuis sa mhéid is go bhfaca sé fís d'Íosa tar éis an ascension. Maíonn daoine fós go bhfuil fís acu d’Íosa inniu; mar sin fiú dá mbeadh a leithéid de thaithí riachtanach le haghaidh apostleachais d'fhéadfadh iarrthóirí ionchasacha a bheith ann fós. Ach conas a dhéanfaí breithiúnas ar bhailíocht éileamh den sórt sin?

Ábhar sách simplí a bhí ann a fháil amach cé a bhí in éineacht le hÍosa, agus is léir ón scrioptúr go ndearnadh fiosrúchán cuí nuair a bhí Mathias á cheapadh. ach, i gcás Phóil agus Barnabas, nach dtugtar ach haspail orthu tar éis iad a chur amach ó Antioch (cf.. Acts 13:1-3 & 14:4), níl aon mholadh le fiosrú ar bith an bhfaca siad Íosa nó nach bhfaca. Fiú do dhuine a shásaigh go hiomlán an Acts 1:21-2 critéar, Ar deireadh thiar ba ábhar rogha Dé é éirí ina haspail (Acts 1:23-6). I gcás Phóil agus Bharnabais bhí an bhéim ar cheapachán ag an Spiorad Naomh do thasc ar leith.

Tá sé suntasach go háirithe go, ach ba é an príomhriachtanas don dáréag ná go gcaithfidís a bheith ina bhfinnéithe ar Íosa’ aiséirí (Acts 1:22), i Acts 13:31 Is léir go seachnaíonn Pól agus Barnabus cur síos a dhéanamh orthu féin sna téarmaí seo; an ról sin a choimeád dóibh siúd a ‘tháinig suas leis ón nGailíl go Iarúsailéim.’ Mar sin tá léiriú soiléir againn gur measadh go raibh difríocht shuntasach idir feidhm na n-aspal níos déanaí agus feidhm an dáréag maidir leis seo..

As seo is cosúil go bhfuil, agus an dáréag (agus go pointe níos lú, Séamas) áitiú in áit uathúil mar fhinnéithe súl Íosa’ beatha agus aiséirí, aithníodh in aimsir an Tiomna Nua go raibh daoine eile ann a raibh a ministreacht agus a bhfeidhmíocht laistigh den eaglais i dteideal go dtugtar ‘aspail orthu.’ D’fhéadfadh go mbeadh fainic orainn an teideal seo a úsáid inniu ar eagla na heagla spioradálta: ach ní hé sin le rá go mb'fhéidir nach bhfuil daoine ann a bhfuil aireachtaí cosúla leo siúd a bhí ag na haspail níos déanaí.

2.3.6 Tréithe Ginearálta Aspal

Breathnaíodh ar na haspail mar bhronntanas aireacht a thug Críost don eaglais (1 Cor 12:28-9 & Eph 4:11-2). Ba thógálaithe eaglaisí iad. I 1 Cor 9:2 Tráchtann Pól, ‘Cé nach féidir liom a bheith i mo aspal do dhaoine eile, cinnte táim chugat! óir is sibhse séala m'aspail sa Tiarna.’ Go soiléir, chonaic sé an eaglais a bhunaigh sé mar chomhartha ar a cháilíocht mar aspal.

Is léir go raibh aireacht osnádúrtha ag an dáréag (cf.. Acts 5:12). Is léir gur mheas Pól gur cruthúnas riachtanach ar an apostleship é seo; le haghaidh in 2 Cor 12:12 a deir sé, ‘Na nithe a chomharthaíonn aspal – comharthaí, iontais agus míorúiltí – a rinneadh in bhur measc go mór le buanseasmhacht.’

ach, ní dhéanann na rudaí seo amháin apostle! Bhí Pilib ina cheannródaí ar an eaglais sa tSamáir agus bhí comharthaí aige tar éis ministreacht (Acts 8:5-13): ach níor tagraíodh dó riamh mar aspal; mar shoiscéalaí amháin (Acts 21:8). Chun a thuiscint cén fáth, ba cheart dúinn dhá thréith eile de chuid na n-aspal a thabhairt faoi deara.

Ar dtús, fir ab ea na haspail le húdarás spioradálta i gcúrsaí rialtais agus fhoirceadal na heaglaise (Acts 2:42, 15:2-6, 16:4, 1 Cor 5:3-5, 2 Cor 10:2-11 & Gal 1:8-9). (Bhí tábhacht ar leith ag baint leis an ról doctrinal sular scríobhadh téacsanna an NT mar mhodh chun íonacht an tsoiscéil a chaomhnú agus chun a chinneadh conas ba cheart é a chur i bhfeidhm ar chásanna núíosacha., amhail tiontú na nGintlithe. Tabhair faoi deara, áfach, ansin, mar anois, Ba é an tástáil aigéadach conas a bhain aon fhoirceadal siar le teagasc sonrach Íosa agus le corp na Scrioptúr a bhí ann cheana féin; agus ina dhiaidh sin go dtí teagasc na n-aspal déag agus na dhiaidh sin (cf.. Mk 8:38, Acts 15:7-21, Gal 1:8, 2:2 & 2:14).)

I gcás Philip thug sé an soiscéal do na daoine: ach bhí bac ar an mbóthar nuair a tháinig sé chun iad a thabhairt isteach in áit a bhféadfadh siad cumhacht an Spioraid Naoimh a fháil. Níor baineadh é seo go dtí gur tháinig an eaglais Samárach faoi mhinistreacht na n-aspal (Acts 8:14-25).

Mar a luadh níos luaithe, ciallaíonn Apostle 'teachtaire,’ nó, ‘an té a chuirtear.’ Cé nach bhfuil aon cheist go raibh an Spiorad Naomh le Philip, ní bhfuair sé aon údarás sonrach ón eaglais chun an soiscéal a shearmonú sa tSamáir. Mar sin, bhí ungadh aige; ach ní hé an t-údarás atá ag teastáil chun an eaglais a bhunú.

Is cosúil gurb é an dara heochair shainiúil idir ceann a phlandálann séipéal agus aspal ach coimisiúnú sonrach ón Spiorad Naomh chun an fheidhm seo a chomhlíonadh. Cosúil le Philip, iad siúd a chuir an séipéal in Antioch (Acts 11:19-21) ní thugtar na haspail orthu in áit ar bith. Cé gur tugadh an eaglais faoi údarás na n-aspal trí Barnabus a chur ina ionadaí (Acts 11:22-4), ní chuireann Lúcás síos anseo ná roimhe seo ar Bharnabus mar aspal; go simplí mar ‘fear maith, lán den Spiorad Naomh agus creideamh'. Fiú amháin chomh déanach le Acts 13:1 ní dhéanann sé ach é a rangú i measc na bhfáithe agus na múinteoirí.’ Ach tar éis Pól agus Barnabus a chur amach ag eaglais Antioch ag tairiscint an Spioraid Naoimh tosaíonn sé ar an dá aspal a ghlaoch orthu. (Acts 14:4).

Tabhair faoi deara nach ceist é do na haspail in Iarúsailéim a bheith ordaithe don eaglais in Antioch dul i dteagmháil mar seo; ná níl aon fhianaise ann go bhfuil aon duine i láthair a aithníodh mar aspal cheana féin. Tionscnamh de chuid an Spioraid Naoimh a bhí anseo (Acts 13:2 & 4) d’aithin agus d’fhormhuinigh an eaglais áitiúil é sin (Acts 13:3 & 14:26-7). Cé go mbraitheann údarás spioradálta go páirteach ar a laghad ar chaidreamh cearta a bheith ann le húdaráis eile laistigh den eaglais a ordaítear le Dia: go bunúsach is glaoch Dé í an ghlaoch aspalda, mar a chuireann Pól féin béim air in Gal 1:1.

Is féidir a thabhairt faoi deara freisin go raibh aireachtaí tras-áitiúla ag na haspail go léir; baint acu le bunú nó maoirsiú níos mó ná eaglais amháin. Níor ghá gur thaistil siad mórán: deirtear linn gurbh iad na gnáthchreidmhigh a bhí ann, ní na haspail, a bhí freagrach as an pléascadh tosaigh amach ar an eaglais ó Iarúsailéim (Acts 8:1-4). Is cosúil gur chaith Séamas an chuid is mó dá chuid ama in Iarúsailéim: ach léiríonn a eipistil an imní atá air maidir le sciathán Giúdach iomlán na heaglaise (Jas 1:1).

Trácht Phóil i 1 Cor 9:2 , ‘Cé nach féidir liom a bheith i mo aspal do dhaoine eile, cinnte táim chugat!’ suimiúil, mar a thugann le fios gur fhéach Pól ar apostleship i dtéarmaí coibhneasta. B’fhéidir nach mbreathnódh an eaglais ar an iomlán ar fhear mar aspal; ach mar sin féin a bheith i do aspal ar chuid de. Feicimid an smaoineamh seo freisin i Gal 2:6-9 áit a bhfeiceann Pól, ‘Ar son Dé, a bhí i mbun oibre i ministreacht Pheadair mar aspal do na Giúdaigh, bhí sé ag obair freisin i mo mhinistreacht mar aspal do na Gentiles.’ Is cosúil go bhfuil céimeanna na haspail ann, ag réimsiú ón eaglais áitiúil go dtí an eaglais dhomhanda. Más é sin an cás, an gá dúinn a bheith chomh fainiciúil faoin téarma a úsáid inniu, chomh fada agus go mbeimid cúramach teorainneacha na n-aireachta sin a shainiú agus gan ligean don teideal a bheith ina mhodh féinmhéadaithe pearsanta?

(Fill ar na th ' / Leanúint ar aghaidh ag léamh)