Rabbínskar bókmenntir.

Það er vitað að átök milli gyðinga og kristinna hafa leitt til þess að fjöldi vísana til Jesú sem áður voru til í gyðingabókmenntum hefur glatast.. Þetta tap átti sér stað smám saman á löngum tíma og náði langt fram á annað árþúsund, stundum með þvinguðum eyðileggingu á móðgandi textum og stundum sem afleiðing af hálfgerðri kúgun innblásinn af ótta við kristið bakslag. Á hinn bóginn, eftir því sem tíminn leið, nokkrar skemmtilegri sögur bættust við síðari skjöl. Það eru nokkrir kaflar, þó, sem eru álitnir af meirihluta bæði kristinna og gyðinga fræðimanna sem ósviknar snemma tilvísanir í Jesú. Sumt af þessu er gefið upp hér að neðan.

Hanging Yeshu

Babýlonski talmúdinn er samansafn af eldri hefðum gyðinga sem var sett saman í sína endanlegu mynd á tímabilinu 200 – 500 AD. Sanhedrin 43a inniheldur „baraitha“, athugasemd sem er frá tannatímanum (70 – 200 AD), sem hljóðar svo:

„Það hefur verið kennt: Aðfaranótt páska hengdu þeir Yeshu. Og boðberi fór út, fyrir framan hann, í fjörutíu daga (að segja): “Hann á eftir að verða grýttur, af því að hann stundaði galdra og tældi og leiddi Ísrael afvega. Sá sem veit eitthvað í hans þágu, lát hann koma og biðja fyrir hans hönd.” En, hafa ekki fundið neitt í hans þágu, þeir hengdu hann aðfaranótt páska.’

Athugaðu að 'hengdi’ var hugtak notað til að lýsa bæði hengingu eins og við þekkjum það og krossfestingu. Jesús’ er önnur mynd af nafninu, 'Jesús.’ Margir gyðingafræðimenn hafa neitað því að þetta sé tilvísun í Krist: en fjöldi handrita hefur fundist sem eru frá því um tíma kristinnar ritskoðunar á 13. öld.. Sumt af þessu segir beinlínis, „Yeshu frá Nasaret“: en í öðrum nafnið, (eða jafnvel alla leiðina) hefur verið hulið eða eytt, skilur eftir sig sýnilegar eyður af samsvarandi lengd. Hagnýt samantekt á þessum afbrigðum má finna hér: Jesús í Talmúdinum – Wikipedia. Mun ítarlegri greining, sett fram frá kristnu sjónarhorni en með mynd af ritskoðaða handritsgrein München, má finna hér: “Réttarhöld Jesú frá Nasaret í óritskoðaða Talmúd,” eftir David Instone-Brewer.

Við myndum búast við að gyðingur myndi sýna Jesú í mjög neikvæðu ljósi og gyðingayfirvöld í jákvæðu ljósi: en galdraákæran staðfestir frásagnir Nýja testamentisins, sem segir frá því að fræðimennirnir og farísearnir héldu því fram að hann væri að reka út illa anda með „Beelsebúb“, prins djöflanna. Tilvísun í fyrri boðun gæti átt hljómgrunn í því að fagnaðarerindið minntist á að vitað væri að yfirvöld væru að skipuleggja handtöku hans (Jón 11:57).

Í framhaldi af þessari grein, kennari seint á 3. öld sem heitir 'Ullah, bætir athugasemdinni við:

„Myndir þú trúa því að einhver vörn hefði verið leitað svo ákaft fyrir honum? Hann var svikari, ok segir hinn almiskunnsami: “Þú skalt ekki hlífa honum, eigi skalt þú leyna honum.” Það var öðruvísi með Jesú, því að hann var nálægur konungdómi.’

Villutrú rabbíns Eliezer’

Bæði babýlonska Talmúdinn, Abodah Zarah 165, 17a, og Tosefta, Hullin 2.24, innihalda útgáfur af atviki þegar Rabbi Eliezer var handtekinn fyrir mínúta (Villutrú) og tekin fyrir ríkissaksóknara. Í kjölfar sýknudóms hans, einn af lærisveinum hans bendir á að hann hafi hugsanlega verið beittur þessari ásökun vegna þess að hann hafi einhvern tíma haft ánægju af villutrúarorði, vekur eftirfarandi viðbrögð:

Akiba, þú hefur minnt mig á! Einu sinni gekk ég meðfram efri markaðinum í Sepphoris og fann einn af lærisveinum Jesú frá Nasaret og Jakob frá Kefar Sekanya hét hann.. Hann sagði við mig, Það er ritað í lögmáli þínu, “Þú skalt ekki koma með skækjulaun, o.s.frv.” Hvað átti að gera við það – salerni fyrir æðsta prestinn? En ég svaraði engu. Hann sagði við mig, Svo kenndi Jesús frá Nasaret mér: “Því að af skækjulaun safnaði hún þeim saman, og til skækjulauna skulu þeir snúa aftur”; frá óhreinindum koma þeir, og til óhreinindastaðarins skulu þeir fara. Og orðatiltækið gladdi mig, og vegna þessa var ég handtekinn fyrir Villutrú. Og ég braut það sem skrifað er í lögmálinu: “Haltu leið þinni langt frá henni” – það er Villutrú; “og kom ekki að dyrum húss hennar” – það er borgaraleg stjórnvöld.

Jakob vitnar í hluta af 5. Mósebók 23:18, sem bannar að peningar sem fást með óviðeigandi hætti séu færðir sem fórn til Guðs, og leggur til að önnur notkun væri að byggja snyrtistofu (dæmigerð gyðingalausn, minnir á þá ákvörðun að nota „blóðpeningana“’ frá Jesú’ svik að kaupa kirkjugarð fyrir útlendinga). Þessu til stuðnings vitnar hann í Jesú, sem greinilega vitnaði í hluta af Micah 1:7 (í raun viðvörun um væntanlegan dóm gegn skurðgoðadýrkun og siðleysi), á eftir fylgja orðin, ‘frá óhreinindum koma þeir, og til óhreinindastaðarins skulu þeir fara.’ En við vitum ekki hvort Jakob á að vera að vitna í Jesú’ orð til að bregðast við einhverjum málefnalegum atburði eða nota þau í óeiginlegri merkingu. Síðarnefnda notkunin villtist oft á einhvern hátt frá bókstaflegri merkingu orðtaks, eins og með eigin notkun rabbíns Elíesers á Orðskviðunum 5:8 í lok leiðarinnar.

Snemma eðli þessarar tilvísunar er gefið til kynna bæði af fullyrðingu Jakobs um að hafa verið kennt af Jesú sjálfum, og að því er virðist vingjarnlegt samtal milli rabbínans og kristins manns. Fræðimenn tímasetja réttarhöldin yfir Elíezer rabbína í u.þ.b 95 AD, og fyrra samtalið frá um 60 AD og áfram.

„Svona-einn’

Til að forðast að vekja reiði kristinna manna, það er vitað að fjöldi tilvísana til Jesú’ nafni var breytt í 'Svona-einn.’ Meðal þeirra eru sumir sem fræðimenn hafa viðurkennt að séu tiltölulega snemma uppruna. Til dæmis, eftirfarandi úr Mishna, Yebamoth 4.13 (einnig babýlonska Talmúd, Yebamoth 49b):

R. sagði Símeon ben 'Azzai: „Ég fann ættfræðiskrá í Jerúsalem þar sem hún var skráð, Slík-manneskja er ræfill af hórkonu; til að staðfesta orð rabbína Jósúa.’

R. Shimeon ben 'Azzai lifði um 100 e.Kr. og var lærisveinn R. Jósúa.

Yeshua ben Pantera

Það eru líka nokkrar tilvísanir í Jesú sem „ben Pantera’ (Sonur Panther).

Til dæmis, nokkur skjöl (þar á meðal Jerúsalem og Babýloníutalmúdurnar og Tosefta, Hullin 2.22.) segja frá sögunni um hvernig, þegar rabbi Elazar ben Dama var bitinn af snáki, maður að nafni Jakob kom til að lækna hann í nafni „Yeshua ben Pantera“, en var synjað um inngöngu af öðrum rabbína, kallaður Ísmael. Rabbí Elazar dó áður en hægt var að leysa deiluna; sem Rabbí Ismael hélt fram að væri betra en að falla í villu með því að leyfa Jakobi að þjóna sér. Þrátt fyrir hörmulega niðurstöðu þessa máls, textinn veitir dýrmæta staðfestingu á því að kristnir menn hafi stundað lækningu í nafni Jesú.

Það eru nokkrar kenningar um uppruna „ben Pantera“. Á hebresku, nafnið þýðir 'Panther', en á grísku er svipað og 'parthenos', þýðir "mey". Sumir telja að þetta hafi verið vísvitandi orðaleikur, hæðst að fullyrðingum um meyfæðinguna. Origen, og aðrir eftir hann, hélt því fram að Jesús hafi tekið nafnið af afa sínum, Faðir Jósefs, sem var sagður hafa verið kallaður Panther.

Nema það er engin sönnun fyrir slíkri framkvæmd – og jafnvel þá hefði það þurft að vera móðurafi hans.

Önnur kenning, andstæðingar kristninnar hafa almennt meiri staðreyndatrú en fræðimenn, hvort sem það er gyðingur eða kristinn, er að hann hafi verið launsonur rómversks hermanns með því nafni. En eins og vitað er að þessi saga hafi verið í umferð meðal Gyðinga strax e.Kr 178, það gæti átt sér fyrri uppruna. Eins og vitað er að nafnið hefur verið algengt í rómverskum hersveitum, það hefði auðveldlega getað verið valið af handahófi, þar sem enginn gat verið viss um hvaða „Pantera’ var verið að vísa til. Eftir allt, ef María hefði getið barn áður en hún var rétt gift Jósef, tungur hefðu verið bundnar við að vagga!

En hvers vegna sögðu sögusagnirnar sérstaklega að faðirinn væri rómverskur herforingi?

Ef við erum að leita að sögulegri staðfestingu frá heimildum gyðinga, hvað er líklegra sönnunargagn en djúsí slúður eins og þetta?

Aftur í aðalgrein.