O le vaavaai atu i le avanoa o nisi o Iesu’ o faamatalaga atonu na soona soona fai mo le faamamafa e mafai ai ona tatou iloa o nisi o faamatalaga sili ona mataʻutia ua tatou faalogo i ai e uiga i le olaga pe a mavae atu atonu o se taunuuga o le le malamalama.. Ae, ae o lesi foi itu, e lē tatau lava ona tatou lē amanaʻia le mea moni e faapea, o loo iai i inā na fuaitau faapitoa e faamamafa ai le tāua o manatu o loo taʻua e Iesu.. O lea, a o leʻi agaʻi atu e iloilo le aʻoaʻoga i lenei mataupu i se isi vaega o le Feagaiga Fou, e aogā le aoteleina o mea e mautinoa e mafai ona tatou fai atu ai e faavae iā Iesu’ lava aoaoga.

O nisi o nei aoaoga o le a masani mai i talanoaga na muamua atu ma e mafai ona aoteleina puupuu: ae o isi e lei faailoaina mai, auā e to‘aitiiti, pe afai ei ai, mafuaaga mo le matua luitauina o le mea moni na fetalai ai Iesu pe uiga.

O le a toe tauia i tatou mo a tatou galuega — Lelei pe Leaga

O faataoto i mamoe ma 'oti (Mat 25:31-46) ma le Mauoa ma Lasalo (Luke 16:19-31) o lo'o fa'ailoa uma mai e fa'amasinoina i tatou, e le gata i le faavae o le lelei po o le leaga ua tatou faia, ae e faavae foi i le lelei na tatou le faia. Ua ta'u mai foi ia i tatou o le a faamasinoina i tatou i le ala tatou te faamasinoina ai isi (Mat 7: 1-2) ma pe tatou te alolofa atu i ē agaleaga mai (Mat 6:14-15).

E toʻatele ua faauigaina e faapea, e iai le auala a le Atua e faapaleni ai a tatou amioga leaga ma mea lelei na tatou faia.; e faapea, afai e sili atu a tatou amio lelei nai lo a tatou amio leaga, o le a talia i tatou i le lagi. O le toʻatele o i tatou e manatu ia i tatou lava o ni 'tagata lelei,’ — ‘o le tele o taimi’ — ma i le taimi lava e tasi tatou te vaai atu ai o Iesu e alofa ma onosai i tagata o ē na faia mea e sili atu ona leaga nai lo o i tatou. O lea e masani ona tatou manatu i ai, pe afai e iai le Atua, e tatau ona tatou o ese ma le mama.

O le Tulaga Fa'ata'atia e Va'aia E Le'i Maualuluga

Ae o loʻo i ai se faʻalavelave. Ua uma ona tatou matauina lena mea, a'o fa'aalia e Iesu le alofa mutimutivale tele i ē fai mea sese, ma le le amanaiaina lautele o tulafono ma tulafono faatonutonu e faavae i luga o foliga vaaia o le tausisia i fafo, na ia siitia maualuga, nai lo le maualalo, le tulaga faatonuina o le amio i totonu e manaomia mai ia i tatou. Na ia faamamafaina lenei mea i lona faapea mai, ‘vagana la outou amiotonu sili atu o le au tusiupu ma le au faresaio, e leai se auala e te ulu atu i le Malo o le Lagi” (Mat 5:20). Ua oo lava ina alu mamao atu o ia ma taʻu atu i ona soo e finagalo o ia latou te faia, ‘Ia atoatoa‘ (Mat 5:48).

O le Toʻatele o le a ‘Faaumatia’?

“ulu atu i totonu i le faitotoa va apiapi; auā e vatele le faitotoʻa, e lautele foʻi le ala e tau atu i le malaia, e toatele foi i latou o e ulu atu ai. E maeu le vaapiapi o le faitotoa, e tapu foi le ala e tau atu i le ola! E toaitiiti i latou e mauaina.” (Mat 7:13-14)

E matua faate'ia lava lenei mea! Matou te fia alalaga atu, “Leai! E mautinoa lava e leai!” Ae e le o se faamatalaga le manino lea, fa'amauina i se fa'amatalaga avanoa. O se vaega o le otootoga sili ona taʻutaʻua ma sili ona viia o Iesu’ Aoao atu; o le ‘Lauga i luga o le Mauga.’ E le na o le tala lelei a Mataio e maua ai; o se fa'apuupuu fa'amatalaga, ‘Taumafai e ulu atu i totonu i le faitotoa vaapiapi, mo le toatele, Ou te fai atu ia te outou, o le a saili e ulu atu i totonu, ma o le a le mafai,’ e maua foi i Luke 13:24. O le a la le uiga o lenei upu ua faaliliuina o le ‘faaumatiaga’ uiga? E maua mai i le upu Eleni, 'fa'aumatia'; uiga ‘fa'aumatia e ala i se faatinoga o le faatafunaga.’ O le mea lava lea e tasi na faaaogā e faamatala ai le iʻuga o Iuta le Sekara, tagata pepelo, tagata amioletonu ma amioleaga lautele ma le manufeʻai mai le to e lē gata i le tusi o Faaaliga. E i ai se uiga e itiiti ifo le mamafa? E le tele. I fafo mai 20 mea tutupu i le NT e na o 2 isi mea e mafai: i totonu Mat 26:8 and Mark 14:4 na fa’aaoga e le au matamata fa’ate’ia le upu lea e fa’amatala ai le ‘leaga’ o le ipu tāua o le suāu‘u na ta‘ei ma sasa‘a i luga o Iesu’ ulu. E mafai e lenei mea ona tuua ai le faamoemoe atonu, e ui lava i le ‘faamaumau’ o se olaga faaletagata, se mea lelei e mafai ona faasaoina; pe o le a, pei o le manogi, e iu ina mou atu?

E i ai nisi fa'alavelave e mafai i lenei fa'amatalaga? Masalo. O loʻo i ai le tele o faʻamatalaga OT (e.g. Isa 10:20-21) ua faailoa mai ai ua na o se ‘toe vaega’ o Isaraelu e faaolaina. Mata o Iesu’ faamatalaga o le ‘tele’ ma le ‘to‘aitiiti’ e faatatau tonu atu i ana ʻaufaalogologo Iutaia i lenā taimi o le talafaasolopito? Atonu e moni lenei mea i se taimi pupuu: ae le o se taimi umi, aua o loo i ai le tele o mau o loo folafola mai o le faataapeapeina o Isaraelu o le a iu lava ina mulimulitaia e le atunuu atoa le salamo ma le toefuataiga..¹ E toʻatele Kerisiano o loo tulimataʻia le faamoemoe o se seleselega mulimuli i le lalolagi aoao a o leʻi toe afio mai Iesu; ma, talu ai o le faitau aofaʻi o le lalolagi i le taimi nei ua sili atu nai lo le aofaʻi o augatupulaga ua mavae, e le gata ea i le tele o le faaolaina nai lo le faaumatiaina? Masalo: ae e tatau ona manatu i ai o se taumatematega, manatua le uiga manino o le fuaitau.

Ae o loʻo i ai se isi avanoa taua: Iesu’ upu moni e tutusa ma: ‘ua to‘atele i latou o ē ulufale i totonu e [le auala lena ta'ita'i i le faatafunaga]’ ma ‘E toaitiiti i latou o e maua [le auala lena ta'ita'i i le ola].’ E lē faalaa mai ea le Atua e ala i le aveesea o ē ua leiloloa mai le ala i le malaia ma tuu atu i latou i le ala i le ola? Faatusatusa lenei mea ma Mat 19:24-26 ma fai se faitauga mafaufau loloto i le tusi atoa Mat 7:1-14: ae ia manatua lena mea, afai o Iesu lea’ uiga moni, se a le mea ua le fai mai ai o ia?

Ae ua Valaaulia Tagata Uma

‘Ua tu‘uina mai mea uma ‘iā te a‘u e lo‘u Tamā. E leai se tasi na te iloa le Alo, vagana ai le Tamā; e le iloa foi e se tasi le Tama, vagana ai le Alo, ma le ua finagalo le Atalii e faaali atu i ai. Sau ia te au, o outou uma o e tigaina ma mafatia i avega, ou te avatu foi ia te outou le malologa. Ia outou amoina la’u amo, ma aoao mai ia te au, aua o a'u le agamalu ma le loto maulalo; ona maua lea e outou o le malologa mo outou agaga. Auā e avegofie la‘u amo, ma e mama la’u avega. (Mat 11:27-30)

O i latou uma o ē e foa‘iina mai e le Tamā ‘iā te a‘u, e ō mai i latou ‘iā te a‘u. O lē e sau ‘iā te a‘u, ‘ou te lē tuli‘esea lava. (John 6:37)

Ua fetalai Iesu i nei upu o se valaaulia lautele ma, fa'atatau ile fa'ailoga faigofie lava, ofo atu se fa'amaoniga atoatoa. O i latou e o mai e tatau ona iloa lelei o latou manaoga ma e tatau ona latou o mai patino ia Iesu. Matau le tutusa ma Faaamuia (Mat 5:3-6).

E Toatele e Valaau, Ae Toalaiti ua Filifilia

Na muamua faaaogā e Iesu lenei faaupuga ina ua ia faamatalaina le tuliesea o se tagata tuʻi faitotoʻa, e foliga mai na faalogo i le valaaulia saoloto a le tupu i se tausamaaga, fa'atosina i totonu e aunoa ma le taliaina o le ofo fa'ale-aganu'u o se ofu fa'afiafia fua (Mat 22:14). Ae o loo maua foʻi i le tele o uluaʻi manusikulipi pe a faamatalaina se gaoioiga i le itula mulimuli o le agalelei faifua mo se vaega o tagata faigaluega e leai ni galuega. (Mat 20:13-16).² O nei mea uma e lua e foliga mai o se auala e faamamafa atu ai le taliaina e le Matai o se meaalofa e leʻi mauaina.. O lona uiga e toatele i latou ua faaleaogaina i latou lava e ala i le mumusu e talia lenei mataupu faavae. (Matau pe na fa'apefea ona mana'o le tagata fai faitoto'a e alu i le pati: ae sa ia aloese mai le tupu; ma ua fai atu i le au faigaluega lotoleaga, ‘Ave lou totogi ma alu.’)

O Iesu le Ala e Toatasi

Ina ua maea lana talanoaga ma le alii mauoa (Mat 19:16-27), Na fetalai Iesu e manaʻomia se vavega mo se tagata mauʻoa e ulu atu ai i le malo o le Atua. Ae peitai, i lena talanoaga na te ta'u atu ai ia te ia le auala e mafai ai ona ia atoatoa: ‘… sau, mulimuli mai’ (Mat 19:21).

Ae e le na ona fetalai Iesu e mafai fa'aali le ala; Fai mai o ia avea le ala - le na'o ala.

Na fetalai atu Iesu i [Thomas], “O a'u le ala, le mea moni, ma le ola. E leai se tasi e alu atu i le Tamā, vagana ai e ala mai ia te au.” (Joh 14:6)!

O lenei mea e manaʻomia ai se loto tasi faamaoni ia Iesu (Mat 5:12; 10:37-39; Mark 8:38; Luke 12:8-9; John 1:12-13; 3:18) ma se fa'asinomaga faifaipea ma le satauro (Mark 10:21; Mat 10:38; 16:24; Luke 9:23; 14:27; John 3:14-15). Matau le ala o loo faamamafaina ai e le talalelei taitasi ia manatu.

Ae faapefea i latou e le’i faalogo lava?

Ua talanoaina tuusaʻo e Iesu lenei mataupu i lana faataoto i le Faresaio ma le ao lafoga.

“Na ō a‘e tagata e to‘alua i le malumalu e tatalo; o le tasi o le Faresaio, a o le tasi o le ao lafoga. Ua tu le Faresaio ma tatalo ia te ia lava faapea: 'LE ATUA, Ou te faafetai atu, ou te le pei o isi tagata, tagata faomea, amioletonu, tagata mulilulua, pe pei foi o lenei aolafoga. Ou te anapogi faalua i le vaiaso. Ou te avatu le sefuluai o mea uma ou te maua.’ Ae o le ao lafoga, tu mamao, e lē tepa a‘e fo‘i ona mata i le lagi, ae sasa lona fatafata, fai mai, 'LE ATUA, ia e alofa mai ia te au, o se tagata agasala!’ Ou te fai atu ia te outou, ua alu ifo lenei tagata i lona fale ua ta’uamiotonuina nai lo le isi; auā o i latou uma o ē fa‘aeaina o ia lava, e fa‘amaulaloina lea, a o lē fa‘amaulalo o ia lava, e fa‘amaualugaina lea.” (Luk 18:10-14)

Mātau e leʻi taʻua e Iesu o ia lava; ae ua ia taʻu mai iā i tatou o le aolafoga na ‘⁠taʻuamiotonuina’ (ta'umamaina pe amiotonu) e ala i lana olega mai le loto i le Atua, ma le faailoaina e leai se mea ae na o le alofa mutimutivale o le Atua e mafai ona faasaolotoina ai o ia. E ese mai le Faresaio, e ui lava i lona poto silisili ese, faatinoga o le tuuto ma le agaga faafetai, e lei maua le faamagaloga ona sa ia manatu ua tatau ia te ia ona o lona ‘agalelei lautele.’

Le Agasala e le Mafaamagaloina

O le mea lea ou te fai atu ai ia te outou, e fa‘amāgaloina agasala uma lava ma ‘upu leaga i tagata, a o le upu leaga i le Agaga e le faamagaloina lea tagata. Ai se tasi e tautala i se upu e tetee i le Atalii o le Tagata, e faamagaloina o ia; a o se tasi e tautala i le Agaga Paia, e lē fa‘amāgaloina o ia, e le gata i lenei vaitau, po o le mea o le a oo mai. (Mat 12:31-32)

Ua tuuina mai e Iesu se lapataʻiga faapena i Mat 12:22-32; Mark 3:22-29 ma Luke 12:10. O mea muamua e lua o loo i totonu o le talaaga o se talanoaga e mulimuli i le au tusiupu’ ma le manatu o le Faresaio o loo faaaogā e Iesu le mana faatemoni e tutuli ai temoni. E lē o taʻu manino mai e Iesu ua uma ona latou upuleaga i le Agaga Paia e ala i le fai atu o lenei mea: ae o loo ia lapataia i latou i lena mea, e ala i le faailoaina o le galuega a le Agaga i se mafuaaga leaga, ua latou latalata mai i se tulaga matautia e fai ai. O loʻo faʻatalanoaina atili lenei mea i Fa'aopoopo D.

Fa'ailoaina ma Fa'aa'oa'o i le Atua

O lē na te talia le perofeta i le igoa o le perofeta, e maua e ia le taui o le perofeta. O lē na te talia le tagata amiotonu i le igoa o le tagata amiotonu, e maua e ia le taui o le tagata amiotonu.. Po o ai lava na te avatu i se tasi o i latou nei e faatauvaa na o se ipu vai malulu e inu ai i le igoa o se soo, e moni, ou te fai atu ia te outou, e le aveesea lava e ia lona taui.” (Mat 10:41-42)

O le masani o le lē na o le faalogo ae o le faaaʻoaʻo malosi i le olaga o tagata amioatua sa totonugalemu i le malamalama faarapi o le avea ma soo i nei taimi.. O le mea lenā na faia e soo o Iesu a o latou feoaʻi e talaʻi ma faamālōlō ‘i le suafa o Iesu.’ Ae, faanoanoa, i le faatinoga sa faia e le au tusiupu ma le au Faresaio le tuufaafeagai tonu lava (“latou fai mai, ma aua le faia" – Mat 23:2-3). O iinei, peita'i, Ua faaata mai e Iesu se tagata e lē na o le iloaina o le upu moni ma le amio saʻo o se tasi o auauna a le Atua: ae ia faailoa atu o loo ia saili e mulimuli ia latou faataitaiga ma manao ia latou maua le viiga mo lana gaioiga. Na faamālō atu ma le māfana Iesu i lenā tali ma faapea atu o le a maua foʻi e le soo le taui o lē e mulimuli i ai.

Ae o lena ua tuua ai se fesili e lei taliina: pe afai e le lava galuega lelei e laveai ai se tagata mai seoli, e mafai ona tauia se tagata e le faaolaina i lenei olaga? Pe mafai ona maua se taui pe a mavae le oti?

Mafaufau i le mea lenei:

“A le o lea ia lelei le laau, ma ona fua lelei, pe fa'aleagaina le la'au, ma ona fua leaga; aua e iloa le laau i ona fua. O ‘outou le fānau a gata fe‘ai, e mafai faapefea, le leaga, tautala i mea lelei? Auā o le tele o le loto, e tautala le gutu. O le tagata lelei na te aumaia mea lelei mai lana oloa lelei, o le tagata leaga fo‘i ‘ua ‘aumai mea leaga i lona ‘oloa leaga. (Mat 12:33-35)

O le uiga o Iesu’ upu e foliga mai o lena, i le auiliiliga mulimuli, e leai se ‘vaega leaga — vaega lelei’ vaega. Po o le a lava le mea e tafe mai le loto e pulea e le leaga o le a leaga foi, e tusa lava po o le a le lelei e foliga mai. E tatau ona i ai se filifiliga i le va o le tasi po o le isi.

E mafai ona liua e oo lava i le Faitotoa o le Oti

O se tasi o tagata solitulafono na faatautauina na ia faifai ia te ia, fai mai, “Afai o oe o le Keriso, laveai oe ma i matou!” Ae na tali mai le isi, ma aoai atu ia te ia, ua faapea atu, “Aua e te fefe foi i le Atua, auā ‘ua ‘outou i ai i lea lava fa‘asalaga? Ma e moni lava tatou amiotonu, auā tatou te maua le taui e tatau ai ‘iā tatou galuega, a e leai se mea leaga na faia e lenei tagata.” Sa ia fai atu ia Iesu, “Alii e, ia e manatua mai a'u pe a e afio mai i lou Malo.” Ua fetalai atu Iesu ia te ia, “E moni ou te fai atu ia te outou, o le asō o le a e faatasi ai ma aʻu i Parataiso.” (Luk 23:39-43)

E foliga mai e itiiti se masalosalo mai le taʻutinoga a le tagata solitulafono, e oo mai i le taimi nei i luga o le satauro, semanu e faasalaina o ia. Ae mo le mea moni o lenei talanoaga semanu matou te le iloa lava. Ae o iinei tatou te iloa ai se mea e uiga ia Iesu’ O upu ma faaaʻoaʻoga ua faamauina i le loto o le tamāloa ma faaosofia ai le naunau e mulimuli iā Iesu. Atonu sa iai taimi na uunaʻia ai o ia e faaalia le tigā alofa i isi: masalo e leai. Ae o lenei, i le tulaga o le oti, ua ia iloa po o ai Iesu—ua na o Ia lava e mafai ona tuuina mai le faamagaloga o loo ia matua manaomia—ma ua tu mo Iesu., lafo ifo o ia lava i Lona alofa mutimutivale. Ma ua talia o ia e Iesu! E le ona ua tatau ia te ia: ae ona o Iesu’ sa i ai iina le alofa e faafetaiaia ai lona manaoga.

E masani ona ou mafaufau i lenei mea na tupu; e le tatau ona tatou fiu i le faamoemoe mo le faaolataga o tagata, e tusa lava po o le a le maaa i le agasala ma le fouvale i le Atua atonu e foliga mai ia i tatou. Atonu na maliu le tina o le tagata solitulafono ae o loo faavauvau pea i le maliu o lana tama. Maʻeu se fiafiaga e toe feiloaʻi ai ma ia i le Parataiso!

Ae o loʻo i ai foi se lapataiga iinei. E toalua tagata solitulafono, e tutusa foi le manaomia o le alofa mutimutivale. Pe na mafaufau le isi i le avanoa e suia ai ona ala a o leʻi oti? O le a le mea na ia leiloa nei? Ae peitai, i na taimi leaga sa lei faigofie. A o tautau o ia iina, o loo feitai i le tiga ma le fefe, o mafaufauga uma lava o le salamo faamaoni na lofituina e le manao tele e sola ese; ma o le faamoemoe na lofituina e le faitio - ma e oo lava i le ita - ia Iesu’ foliga mai o le toilalo e faatino. O le iloa o le oti ua lata mai e iai se uiga e faʻaalia ai mea sili ona loloto o o tatou loto: ae itiiti lava le avanoa e toe iloilo ai.

Ua alu ese Iesu

Tamaiti laiti, o le a ou faatasi ma outou i sina taimi umi. O le a e sailia au, ma e pei ona ou fai atu i tagata Iutaia, ‘O le mea ou te alu i ai, e le mafai ona e sau,’ o lenei ou te fai atu ia te outou. … Ua fai atu Simona Peteru ia te ia, “Alii e, fea ete alu iai?” Na tali atu Iesu, “Le mea ou te alu i ai, e le mafai ona e mulimuli nei, ae mulimuli ane e te mulimuli ai.” (John 13:33,36)

O le faatalitaliga masani a Iutaia i le Mesia, o le mea lenā, o le taimi lava e sau ai o ia ona amata loa lea o lana nofoaiga i luga o Isaraelu ma faaauau ai ona faamalosia isi atunuu uma e gauaʻi atu i ona soo. (ma tagata Iutaia) pule. Ae sa sili atu ona lavelave le fuafuaga a le Atua, e aofia ai le satauro, Iesu’ toetu, fanau fou, Iesu’ toe foi i le lagi, o le liligiina mai o le Agaga Paia, le faavaeina o le ekalesia, o le faatoilaloina ma le toefuataiga le tumau o Isaraelu ma le tulai mai ma le faatoilaloina o le Anetikeriso. Sa tatau ona faasalalau i se taimi umi atu; o lea e lei oo ina tatou molimauina lona faataunuuina atoatoa.

O le talafaatusa i mina ua amata ona faailoa atu ai i le au soo le iloa o le a avea ma o latou tiute tauave le saunia o le lalolagi e faafeiloaʻia le toe afio mai o Iesu o se Tupu..

A o latou faalogo i nei mea, ‘ua alu atu o ia ma fai atu le tala fa‘atusa, auā sa latalata o ia i Ierusalema, ma sa latou manatu o le a faaalia vave mai le Malo o le Atua. O lea na ia fai mai ai, “‘Ua alu atu le tasi ali‘i i se nu‘u mamao ‘ina ‘ia maua e ia se mālō, ma ia toe foi mai. Sa ia valaauina ana auauna e toasefulu, ma avatu ia te i latou tupe siliva e sefulu, ma ta’u atu ia te i latou, ‘Ia fai pisinisi se‘ia ‘ou sau.’ Ae na inoino ona tagatanuu ia te ia, ‘ua ‘auina atu fo‘i e ia le sāvali e mulimuli atu ‘iā te ia, fai mai, ‘Matou te lē manana‘o e fai lenei tagata ma tupu ia i matou.’” (Luk 19:11-14)

I le taimi lea, ua faaseʻe Iesu i mea uma na tutupu e talanoaina ai le mea e tupu i le toe afio mai o le Tupu. O le a tatou faia foi faapena; pe a uma ona tatou iloiloina puupuu nisi o mea e faatatau tonu i le fesili o le faasalaga ma le taui.

O le a iai sauaga

Ua faamanino mai e Iesu o i latou e mulimuli iā te ia o le a ola siʻomia e ona fili ma oo mai omiga e faafitia Iesu pe faagutugutulua i ana aʻoaʻoga..

“Amuia outou pe a upuleagaina outou e tagata, sauāina outou, ma fai atu pepelo uma ia te oe, mo a'u. Olioli, ma ia matuā fiafia lava, aua o i le lagi lo outou taui e tele. Auā na fa‘apea ‘ona latou fa‘asauā i perofeta na muamua ‘iā te ‘outou. (Mat 5:11-12)

O i latou e lolo atu i lenei omiga e lamatia ai le faamasinoga ia i latou lava; e ui lava, e pei o le tulaga o le faafitia o Peteru, o ia faaletonu e le faapea e le mafai ona toe faaolaina mai (Luke 22:31-34).

Auā o se tasi e mā ‘iā te a‘u ma a‘u ‘upu i lenei tupulaga mulilulua ma le agasala, e mā fo‘i le Atali‘i o le Tagata ‘iā te ia, pe a afio mai o ia i le mamalu o lona Tamā faatasi ma agelu paia.” (Mar 8:38)

O le a toe afio mai Iesu o se Tupu

Na fesiligia e le au Faresaio po o afea e oo mai ai le Malo o le Atua, ‘ua tali atu o ia ‘iā te i latou, “E le oo mai le Malo o le Atua ma le matauina; latou te le fai mai foi, ‘Vaai, iinei!’ pe, ‘Vaai, iina!’ aua faauta, ua i totonu ia te outou le Malo o le Atua.” Sa ia fetalai atu i le au soo, “E oo mai aso, pe a outou fia vaai i se tasi o aso o le Atalii o le tagata, ma o le ae le vaai i ai. O le a latou taʻu atu ia te oe, ‘Vaai, iinei!’ po o le ‘Vaai, iina!’ Aua e te alu ese, ‘aua fo‘i ne‘i mulimuli atu ‘iā te i latou, aua e pei o le uila, pe a emo mai i le tasi vaega i lalo o le lagi, e susulu atu i le isi itu i lalo o le lagi; e faapea foi le Atalii o le tagata i ona aso. Ae muamua, e tatau ona tigaina o ia i mea e tele ma lafoaiina e lenei tupulaga.” (Luk 17:20-25)

I le aluga o seneturi sa taumafai tagata e faatuina malo faalelalolagi ma taʻitaʻiga e faavae i lo latou malamalama i le mea e tatau ona i ai le malo o le Atua.. O nisi ua sili atu ona aoga ma faamanuiaina nai lo isi: ae ua le taulau uma, e iai auala. Ae ua fetalai mai Iesu ia aua neʻi faafenumiaʻia nei mea ma le Malo moni o le Atua; lea e le o iai i fafo i le taimi nei: ae i loto o e alolofa ia te ia.³ Ua ia faamautinoa mai iā i tatou pe a toe afio mai o ia e pule i le lalolagi, o le a matuā lē misia lava lona afio mai.

Le Manaomia o le Sauniuni

Ae ua lapataʻia foʻi i tatou e Iesu, o le taimi o lona toe afio mai o le a faafuaseʻi ma e lē o mautinoa; o lea e tatau ai ona tatou ola i se tulaga tumau tumau ma amio e tusa ai.

Ae o lena aso po o lena itula e leai se tasi na te iloa, e oo lava i agelu i le lagi, po o le Atalii, ae na o le Tamā lava (Mar 13:32; Mat 24:36).

E pei ona tupu i aso o Noa, e faapea foi i ona po o le Atalii o le tagata. Sa latou aai, sa latou feinu, sa latou faaipoipo, sa tuuina atu i laua i le faaipoipoga, seia oo i le aso na ulu atu ai Noa i le vaa, ona oo mai ai lea o le lolo, ma faaumatia i latou uma. E faapena foi, e pei ona faia i ona po o Lota: sa latou aai, sa latou feinu, sa latou faatauina, sa latou faatau atu, sa latou totoina, sa latou fausia; a o le aso na alu ese ai Lota nai Sotoma, sa timu le afi ma le teio mai le lagi, ma faaumatia i latou uma. E fa‘apea fo‘i i le aso e fa‘aalia mai ai le Atali‘i o le Tagata. I lena aso, o lē e i luga o le fale, ma ana oloa i le fale, aua ne‘i alu ifo o ia e ave i latou. O lē o i le fanua, ‘aua ne‘i toe fo‘i mai. Manatua le avā a Lota! O lē e sā‘ili e fa‘asao i lona ola, e maumau ai, a o lē faamaumau i lona ola, e faasaoina e ia. Ou te fai atu ia te outou, i lena po e i ai tagata e toalua i le moega e tasi. E ave le tasi*, ma o le a tuua le isi. E lua saito e olo fa'atasi. E ave le tasi, ma o le a tuua le isi.” E to'alua i le malae: le tasi ua ave, ae alu ese le isi.” (Luke 17:26-36 & Mat 24:37-41)

*O le upu Eleni ua faaliliuina i le ‘aveina’ o lona uiga ‘ia talia latalata, o lena lava, fa'atasi ma oe lava': a o le ‘agavale’ o lona uiga ‘ia lafo ese.’ Ua faauigaina e nisi Kerisiano lenei mea o le aveesea faafuaseʻi o Iesu uma’ soo mai le lalolagi a o lei oo mai le Anetikeriso (e masani ona taʻua o le 'Secret Rapture'), ae manatu isi e faasino i mea na tutupu ina ua toe afio mai Iesu e faaumatia le Anetikeriso ma faatuina Lana lava pulega.. E iai foʻi isi faʻamatalaga: ae, ina ua fa'ailoa manino mai o lenei filifiliga o le a fa'afuase'i ma taua tele, e oo atu ai i le tuueseeseina o uo mamae, E lē o toe faamatala atili mai e Iesu le mataupu.

Pei o se Gaoi i le Po

O lea ia mataala ai, auā tou te lē iloa po o le ā le itula e sau ai lo outou Alii. Ae iloa lenei mea, ana iloa e le matai o le fale le leoleoga o le po e sau ai le gaoi, semanu na te matamata, ma na te le tuu atu lona fale ia talepeina. O le mea lea ia e nofo sauni ai, aua i se itula e te leʻi faʻamoemoeina, e afio mai le Atalii o le Tagata. (Mat 24:43-44. Vaai foi Mark 13:32-37.)

Pe o lona uiga e le mafai ona moe le matai o le fale? E leai! Ae o le a faamoemoeina o ia, o se vaega tumau o ona tiute, ia nafa ma le fa'amautinoaina o faitoto'a uma i totonu o le fale sa puipuia lelei pe fa'aoga, ma ia faaavanoaina o ia lava pe a talafeagai ai.

Suauu i le Lamepa

O le isi faaaʻoaʻoga tāua o le faataoto i taupou e toʻasefulu:

“Ona pei ai lea o le Malo o le Lagi i taupou e toasefulu, na ave a latou lamepa, ona alu atu ai lea e faafetaiai i le faatoafaiava. E faavalevalea le toalima o i latou, e toalima foi e popoto. O i latou sa valea, ina ua latou ave a latou lamepa, e lei aveina foi se suauu ia i latou, a o e popoto ua ave le suauu i a latou ipu ma a latou lamepa. O lenei a o tuai mai le faatoafaiava, ua tulemomoe uma i latou ma momoe. Ae i le tulua o po ma ao sa i ai le tagi, ‘Faauta! Ua sau le faatoafaiava! Sau i fafo e faafetaiai ia te ia!’ Ona tulai uma lea o na taupou, ma teuteu a latou lamepa. Na fai atu le vale i e popoto, ‘Aumai sina vaega o lau suāu‘u, auā e pe a tatou lamepa.’ Ae na tali mai le au popoto, fai mai, ‘Ae a pe a le lava mo i matou ma oe? ‘Ia ‘outou ō atu i ē fa‘atau, ma faatau mai mo outou.’ A o latou o atu e faatau, ua sau le faatoafaiava, ‘ua ō atu fo‘i ma ia i le tausama‘aga o ē ‘ua saunia, ona pupuni ai lea o le faitotoa. Mulimuli ane, ona o mai ai lea o isi taupou, fai mai, ‘Le Alii e, Alii e, tatala mai ia i matou.’ Ae sa ia tali mai, ‘E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, Ou te le iloa oe.’ O lea ia mataala ai, auā tou te le iloa le aso po o le itula e sau ai le Atalii o le tagata. (Mat 25:1-13)

I le tepa muamua, atonu e foliga saua lenei faataoto. Na tuai le pati fa'aipoipo. Na faapefea ona mataala taupou mo se taimi umi pe vave maua ni mea fou i le leva o le po? E leai. Ua vaivai uma i latou e faatalitali ma ua momoe; e leai se mea na sese ai. Ae e toalima i latou, i le iloaina o na faatuai e na o le po o le faaipoipoga e faatalitalia, ma o la latou galuega autū o le saunia lea o le malamalama pe a sau le faatoafaiava, ia mautinoa o loʻo i ai a latou sapalai e tuʻuina atu muamua fa'ato'a moe.

O faaaʻoaʻoga uma e lua o loo taʻua i luga, o loo faailoa mai ai le manatu e faapea, o le faamuamua mo so o se auauna moni a Iesu, o le ola i se tulaga o le nofo sauni e auauna iā te ia., e tusa lava po o le a le le mafaufauina po o le le talafeagai o lenei mea. A leai, e manaʻomia ona suʻesuʻe faanatinati o tatou loto e iloa ai po o fea tonu o loo taoto ai lo tatou faamaoni.

O le a toe foi mai o ia e avea ma Faamasino

O Mina ma Taleni

Toe foʻi i le faataoto i mina, Ua taʻu mai e Iesu iā i tatou le mea e tupu ina ua toe foʻi mai le tupu e pule:

“Na tupu ina ua toe foi mai o ia, ina ua maua le malo, na ia poloaiina ai nei auauna, o lē na ia avatu i ai le tupe, e valaauina ia te ia, ina ia iloa e ia mea na latou maua i le faia o pisinisi. Na muamua mai i ona luma, fai mai, ‘Le Alii e, o lau mina ua maua ai isi mina e sefulu.’ “Sa ia fai atu ia te ia, 'Malo lava, oe auauna lelei! Auā na maua ‘outou fa‘amaoni i mea itiiti, e ia te oe le pule i aai e sefulu.’ “Sa sau le lona lua, fai mai, ‘O lau mina, Alii e, ua faia le lima mina.’ “Ona fai atu lea o ia ia te ia, ‘Ia pule fo‘i oe i ‘a‘ai e lima.’ Na sau le isi, fai mai, ‘Le Alii e, faauta, lau mina, lea na ou teuina i se solosolo, aua na ou fefe ia te oe, auā o oe o le tagata fa‘amalosi. E te tago i mea e te leʻi tuʻuina i lalo, ma selesele le mea e te leʻi lūlūina.’ “Sa ia fai atu ia te ia, ‘Ou te fa‘amasino ‘iā te oe i lou lava gutu, oe le auauna leaga! Na e iloa o aʻu o se tagata faʻamalosi, ave le mea ou te lei tuu i lalo, ma selesele le mea ou te leʻi lūlūina. Aisea la na e le teuina ai la’u tupe i le faletupe, ma i lo'u alu atu, Atonu na ou maua se tului i ai?’ Sa ia fai atu ia i latou sa tutu mai, ‘Ia ‘ave ‘ese le mina ‘iā te ia, ma avatu i lē ua i ai mina e sefulu.’ “Sa latou fai atu ia te ia, ‘Le Alii e, e sefulu ana mina!’ ‘Auā ‘ou te fai atu lenā mea ‘iā te ‘outou uma o ē ‘ua i ai, o le a sili atu ona avatu; a o lē e leai sana mea, e oo lava i mea ua ia te ia e aveeseina ia te ia. Ae aumai na oʻu fili e leʻi mananaʻo e fai aʻu ma tupu iā i latou iinei, ma ia fasiotia i latou i oʻu luma.’ ” (Luk 19:15-27)

O le taulaʻiga autū o le talafaatusa, o le faatalitalia lea o le tupu o le a taulau manuia ana auauna i a latou feutagaʻiga; ma o lona faamoemoe ia tauia i latou e ala i le faatagaina oi latou e teu uma tupe ma siitia i latou i tulaga e sili atu le tiutetauave.. Ae e lua nota oona. O le tasi o le auauna na natia le tupe (sili atu o ia i se taimi) a o le isi o le iʻuga lea o ē na teena lana aiā e pule ai. Mo lenei vaega mulimuli e leai se isi su'esu'ega po'o se fetuunaiga: na'o le ta'usala vave ma le atoatoa.

Ae o le tulaga mo le auauna le aoga e sili atu le nuanced. Ua matuā aʻoaʻia o ia ona o lona paie ma aveese tupe. Ae pe na o lena lava? I le taimi lea, e tatau ona tatou vaavaai i se isi faataoto—o taleni (Mat 25:14-30) — lea na taʻu atu e Iesu i lona vaiaso mulimuli i Ierusalema, a o faamatala atili atu tiute tauave a ona soo. E talitutusa lava le fuafuaga, vagana ai le tau o le taleni e tasi (o le tupe aupito itiiti lea ua tuuina atu i soo se auauna) o nisi 60 ia 100 taimi e sili atu i le mina. Faatasi ai ma lenei vaega o auauna e le na o se tofotofoga. E tele tupe o lo'o lamatia; ma o le tulaga moni o le matafaioi e tusa ma lo latou gafatia ua uma ona iloa, fa'atasi ai ma le sili ona gafatia le mauaina e o'o i 10 taimi e sili atu nai lo le itiiti. Ua toe iai foi le auauna e toatasi na te nanaina le taleni ae leai se mea na te faia: a o le tulaga lea e le na o le a’oa’iina ma aveese e le auauna ana tupe. Ona fai atu lea o le tupu, ‘Ia tulia le auauna le aoga i le pouliuli i fafo, e i ai le tagiauē ma le lilivau o nifo’ (Mat 25:30).

O le a le mea o tupu iinei? Muamua, e taua le matauina e leai se talafaatusa e i ai se faailoga o se auauna ua faitioina ona o le le manuia nai lo se isi.; e oo lava i le tului itiiti e maua e ala i le tuu o le tupe i luga o le teu semanu e talia. E leʻi popole foʻi Iesu e talanoaina po o le ā se mea e ono tupu pe ana leiloa tupe a le auauna ona o le gaoi po o ni aitalafu leaga. Ae o le ita o le tupu o loo faasino manino atu lava i na auauna o ē e leʻi taumafai e faataunuu ana faatonuga. Afai e le amanaia e se auauna faatonuga ma faalataina le faatuatuaina o le matai, e tatau ona fai le fesili, ‘E moni lava o ia o se auauna?’

O lea, iinei, o loo tatou vaavaai atu ia i latou o loo tautino mai le faamaoni ia Iesu: ae o a latou amio ua matua pa'u'u lava i le tulaga na faamoemoeina mai ia i latou. E faapefea ona faamasinoina tagata faapena? O le auala lea na faamatala ai e Iesu:

Na fetalai mai le Alii, “O ai la le auauna faamaoni ma le poto?, o lē e tofia e lona ali‘i e pule i lona ‘āiga, ‘ia avatu ‘iā te i latou a latou mea e ‘ai i taimi tatau? ‘Amu‘ia lenā ‘au‘auna e maua e lona ali‘i o lo‘o faia fa‘apea pe a sau. E moni ou te fai atu ia te outou, e tofia o ia e pule i ana mea uma. Ae afai e faapea mai lea auauna i lona loto, ‘Ua tuai mai lo‘u ali‘i,’ ma amata ona sasa i auauna tane ma auauna fafine, ma ‘ai ma inu, ma ia onana, ‘ona sau ai lea o le ali‘i o lea ‘au‘auna i le aso na te lē fa‘atalitali ai, ma i se itula na te le iloa, ma o le a vavae ia te ia i lua, ma tuu atu lana vaega faatasi ma e ua le faamaoni. O lena auauna, o lē na iloa le finagalo o lona ali‘i, ma e le’i saunia, pe faia foi le mea na ia manao ai, o le a sasaina i sasa e tele, a o le na le iloa, ma faia mea e tatau ai ona sasa, o le a sasaina i nai sasa. Po o ai lava ua foaiina atu mea e tele, e tele mea e manaomia mai ia te ia; ma ‘ua tu‘uina atu i ai mea e tele, o le a toe fesili mai ia te ia.” (Luke 12:42-48)

Ia manatua nei o faataoto ia, ua fuafuaina e faataʻitaʻia ai mataupu silisili o le a faavae ai faamasinoga a le Atua. E le faapea o le a auina atu ni vaega o agelu ave sasa e feagai ma tagata solitulafono: ae o lona uiga o le a i ai se faitauga mo i latou ua le ausia e a latou amioga le tulaga faatonuina; ma o le a tiga; fa'atasi ai ma le tulaga o fa'alavelave e fa'atatau i le solitulafono. O lona uiga foi o le ai ai nisi o a latou solitulafono o le a faaalialia e matua ogaoga, i le mea moni, e lei avea lava i latou ma auauna moni po o ni soo i le taimi muamua. O nei, e ui lava ina foliga mai sa latou tautino atu le faatuatua ia Iesu, ‘ua o‘o fo‘i ‘ina ‘iā te ia i galuega faavavega na faia i lona suafa, o le a tutusa le iʻuga o i latou o ē na tetee faaaliali iā te ia.

E le o tagata uma e fai mai ia te au, ‘Le Alii e, Alii e,’ o le a ulu atu i le Malo o le Lagi; a o lē na te faia le finagalo o lo‘u Tamā o i le lagi. E toatele o le a ta'u mai ia te au i lena aso, ‘Le Alii e, Alii e, matou te le‘i vavalo ‘ea i lou suafa?, i lou igoa ia tulia ai temoni, ma e faia foi vavega e tele i lou suafa?’ Ona ou taʻu atu lea iā i latou, ‘Ou te le‘i iloa lava oe. Alu ese ia mai ia te au, o outou o e fai amio leaga.’ (Mat 7:21-23)

“Ae a sau le Atalii o le tagata i lona mamalu, ma agelu paia uma faatasi ma ia, ‘ona ti‘eti‘e ai lea o ia i le nofoāli‘i o lona mamalu. E faapotopotoina i ona luma o nuu uma, ma o le a ia tuueseeseina i latou le tasi mai le tasi, e pei ona tuueseeseina e le leoleo mamoe o mamoe ma ʻoti. E tuu e ia mamoe i lona itu taumatau, a o ‘oti i le itu tauagavale. … Ona fetalai atu ai lea o ia ia i latou o i le itu tauagavale, ‘Inā alu ‘ese ia ‘iā te a‘u, ua e fetuu, i le afi e faavavau ua saunia mo le tiapolo ma ana agelu; auā na ‘ou fia ‘ai, ma tou te leʻi aumaia foʻi se meaʻai e ʻai ai; Sa ou fia inu, ‘ua ‘outou le‘i avane fo‘i ‘iā te a‘u e inu; O aʻu o se tagata ese, ma e te leʻi talia aʻu i totonu; le lavalava, ‘ae tou te le‘i fa‘a‘ofuina a‘u; ma'i, ma i le falepuipui, ‘ae tou te le‘i asiasi mai fo‘i ‘iā te a‘u.’ “Ona latou tali mai ai lea, fai mai, ‘Le Alii e, o anafea na matou iloa ai oe ua fia aai, pe fia inu, po o se tagata ese, pe le lavalavā, pe ma'i, pe i le falepuipui, ma sa le fesoasoani ia te oe?’ “Ona ia tali atu lea ia i latou, fai mai, ‘E moni, ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, auā ‘ua ‘outou lē faia i se tasi o ē aupito itiiti o i latou nei, e te lei faia ia te au.’ O i latou ia o le a o atu i le faasalaga e faavavau, a o e amiotonu i le ola e faavavau.” (Mat 25:31-33; 41-46)

O se i'uga e sili atu ona leaga nai lo le oti

Ua uma ona tatou vaavaai toto’a i le uiga o le ‘faavavau,’ ma le ‘faasalaga’ i le vaega ua faaulutalaina, ‘Le Upu a Iesu;’ ; ma o loʻo talanoaina atili lenei mea i Fa'aopoopo A. O lenei mea e tu'u lelei ai i tatou 2 mafuaaga autu mo le fesiligia o latou uiga manino. A le o lea

1. matou te le fiafia i uiga, pe,
2. i le ā le uiga e mafai ai ona faaumatia e le afi lē matineia o Kēna (Vaai Mt 25:41,46) be described as eternal?

Ae, so'o se auala, when looking at whether or not Jesus was exaggerating the danger of hell we have seen that he was actually emphasizing his message that hell, or Gehenna, was a place to be avoided at any cost. We will consider this further in ‘‘O le Tauivi ia Malamalama.

Once Saved, Always Saved?

One issue that has raised a lot of argument amongst Christians is whether it is possible for a person to become a ‘born again’ Christian and subsequently to lapse, to the extent of losing their salvation. The teaching and example of Jesus offers fairly clear evidence of three things:

Muamua, there will be people excluded from heaven who not only considered themselves to be Christians; but were even actively involved in Christian ministry, to the extent of prophesying, casting out demons and doing miracles in Jesus’ igoa. Atonu e faigofie ona latou faaseseina i tatou, po o i latou lava: ae le o Iesu. Na te lei iloaina lava pe manatu ia i latou o ni ana uo moni po o ni soo e ui lava ina foliga mai e talitonu i ai, ma le tautinoga i, o ia.

E le o tagata uma e fai mai ia te au, ‘Le Alii e, Alii e,’ o le a ulu atu i le Malo o le Lagi; a o lē na te faia le finagalo o lo‘u Tamā o i le lagi. E toatele o le a ta'u mai ia te au i lena aso, ‘Le Alii e, Alii e, matou te le‘i vavalo ‘ea i lou suafa?, i lou igoa ia tulia ai temoni, ma e faia foi vavega e tele i lou suafa?’ Ona ou taʻu atu lea iā i latou, ‘Ou te le‘i iloa lava oe. Alu ese ia mai ia te au, o outou o e fai amio leaga.’ (Mat 7:21-23)

O se faaaʻoaʻoga manino o Iuta le Sekara, Iesu’ tagata faalataina. (Vaai John 2:23-25; 6:64,70; 13:18; 17:12.)

Tulaga lua, o le avea ma se soo e le mafai ai e se tagata ona le talitonu po o amioga sese.⁴ E leai se utiuti o faataitaiga mai le isi 11 soo! (Vaai Mark 9:33-34; Mat 16:21-23: Mat 20:20-24; Luke 9:51-56; Mat 26:31-45,51-56,69-75. Ma, ina ne‘i manatu se tasi e le‘i toe fanauina moni i latou se‘ia mavae atu Iesu’ toetu, o loo i ai isi faataitaiga e maua mulimuli ane i le Feagaiga Fou.⁵)

Ae, lona tolu ma mulimuli, e i ai se tulaga mautinoa e silafia ai e Iesu o se tagata ua sopoia le laina i le va o le avea ma se tagata ma le le o ia..

E faalogo mai a'u mamoe i lo'u leo, ma ou te iloa i latou, ma ua latou mulimuli mai ia te au. ‘Ou te avatu fo‘i le ola e fa‘avavau ‘iā te i latou. E lē fano lava i latou, e leai fo‘i se tasi e fao ‘iā te i latou ai lo‘u lima.” (John 10:27-28)

O i latou uma o ē e foa‘iina mai e le Tamā ‘iā te a‘u, e ō mai i latou ‘iā te a‘u. O lē e sau ‘iā te a‘u, ‘ou te lē tuli‘esea lava. Aua ua ou alu ifo mai le lagi, aua le faia lo’u lava loto, a o le finagalo o lē na ‘auina mai a‘u. O le finagalo lea o lo‘u Tamā o lē na ‘auina mai a‘u, o mea uma na ia foa‘iina mai ‘iā te a‘u ‘aua ne‘i māumau se mea ‘iā te a‘u, a ‘ia toe fa‘atūina o ia i le aso gata‘aga. (John 6:37-39)

E moni lava ou te fai atu ia te outou, o lē fa‘alogo mai i la‘u ‘upu, ma talitonu i lē na auina mai aʻu, ua i ai le ola e faavavau, ma e le oo mai i le faamasinoga, a ‘ua alu a‘e nai le oti i le ola.(John 5:24)

A o fetalai atu o ia i nei mea, e toatele na talitonu ia te ia. Ona fetalai atu lea o Iesu i tagata Iutaia o e na talitonu ia te ia, “Afai tou te tumau i la’u upu, ona avea moni ai lea o outou o o’u soo. O le a e iloa le mea moni, e tuu sa‘oloto fo‘i outou e le upu moni. (John 8:30-32)

O le a le eseesega i le va o le Kerisiano moni ma le pepelo?

O le fesili e tatau ona tatou popole ai, e faapefea ona ou iloa pe O a'u o se Kerisiano moni?

E oo mai le suiga tāua pe a faalogo se tagata i le feʻau a Iesu, iloa lenei mea o le upumoni a le Atua ma tautino atu i latou lava e mulimuli ia Iesu o lo latou Alii ma le Matai mo le vaega o totoe o lo latou olaga faanatura—ona sosoo ai lea ma le faavavau., i le lagi. O lenei mea e manaʻomia ai se tautinoga e amata ona faia soʻo se suiga e ono manaʻomia e faʻafetaui ai le olaga o lena tagata ma Iesu.’ poloaiga ma faataitaiga. E pei ona fetalai Iesu:

“Aisea e te valaau mai ai ia te au, ‘Le Alii e, Alii e,’ ma aua le faia mea ou te fai atu ai? (Luke 6:46)

Manatua o lenei mea o se amataga. Tatou te le atoatoa i le po ma e masani lava ona i ai se malamalama faatapulaaina i mea atonu e manaomia mulimuli ane ia Iesu. E tele taimi e te masalosalo ai i lou mafaia ona iloa ma usitai ia Iesu’ ta'ita'i: ae Na te silasila mai i le faamaoni o o tatou loto ma e mafai ona faatuatuaina e tuuina mai ia i tatou le malosi atili, naunautaiga ma le malamalama pe a manaʻomia se tulaga loloto o le tautinoga. O lea aua le faamasinoina oe i le lelei, malosi pe gafatia e te lagona. E pei ona faamatala mai e St Paul:

Aua ua e vaai i lou valaauina, uso, ina ia le toatele o e popoto i la le tino, e le toatele ni tagata malolosi, ma e le toatele foi tamalii; a ua filifilia e le Atua mea valea a le lalolagi, ina ia faamāina ai e popoto. Na filifilia e le Atua mea vaivai o le lalolagi, ‘ina ‘ia fa‘alumaina e ia o mea malolosi; ma ua filifilia e le Atua mea faatauvaa o le lalolagi, ma mea e inosia, ma mea e leai, ‘ina ‘ia fa‘aumatia e ia o mea o i ai: ina ia le mitamita se tagata i luma o le Atua. Ae o ia, o outou ia Keriso Iesu, o lē na faia mo i tatou le poto mai le Atua, ma le amiotonu ma le faapaiaina, ma le togiola: lena, e pei ona tusia, “O lē fa'amaualuga, ia mitamita o ia i le Alii.” (1 Corinthians 1:26-31[\x])

Pe a oo i le vaai i isi, e le mafai foi ona tatou matua mautinoa. O le leai o se tuuto ma le usiusitai o se tagata ia Iesu e taʻu mai ai e lē o se Kerisiano: ae o foliga vaaia o le faamaoni e mafai foi ona taufaasese.

“Ia faaeteete i perofeta pepelo, o ē ō mai ‘iā te ‘outou i ‘ofu mamoe, a o totonu o luko feai. O latou fua tou te iloa ai i latou. E te tauina ea vine mai laau tuitui, po o mati mai laau talatala? E ui lava i lea, o laau lelei uma e fua mai i fua lelei; a o le laau leaga e fua mai i fua leaga. E le mafai e le laau lelei ona fua mai ni fua leaga, e le mafai foi e le laau leaga ona fua mai i fua lelei. O la‘au uma lava e lē fua mai i fua lelei, e tātuu i lalo, ma lafo i le afi. O lea la, o latou fua tou te iloa ai i latou. (Mataio 7:15-20)

O le mea e uiga i fualaau aina e umi se taimi e ola ai ma matua; e mafai la ona taufaavalea le vave ona aliali mai. Sa feoai solo Iuta ma faia vavega faatasi ma isi aposetolo e toasefulu ma le lua. Ae e silasila atu Iesu i loto o tagata ma silafia ai pea le mea o le a faia e Iuta. E ui i lea, sa ia tausia pea Iuta i le manatu tutusa ma le mamalu e pei o isi uma. O lea, e oo lava i le talisuaga mulimuli ina ua alu ese Iuta i lana misiona matautia, e leai se isi o isi – e oo lava ia Ioane – na iloa le mea o le a ia faia (Jn 13:21-29). Ae o lesi foi itu, e lei umi mulimuli ane, Atonu o Ioane le ‘isi soo’ sa iai ina ua faafitia e Peteru Iesu (Jn 18:15-27). Sa iai se māfuaaga lelei a Ioane i lenā taimi e fesiligia ai le faamaoni o Peteru: ae e ese le silafia e Iesu (Lk 22:31-34).

E te valaau mai, ‘Faia‘oga’ ma le ‘Alii.’ E sa'o lau tala, auā o a‘u lava lea. Afai ou te, le Alii ma le Faiaoga, have washed your feet, you also ought to wash one another’s feet. For I have given you an example, that you also should do as I have done to you. E moni lava ou te fai atu ia te outou, a servant is not greater than his lord, neither one who is sent greater than he who sent him. If you know these things, blessed are you if you do them. I don’t speak concerning all of you. I know whom I have chosen. But that the Scripture may be fulfilled, ‘He who eats bread with me has lifted up his heel against me.’ Mai le taimi nei, I tell you before it happens, that when it happens, you may believe that I am he. (John 13:13-19)

Following someone isn’t about always being close and never making mistakes or taking a wrong turning: it’s about being determined to keep on after that person in spite of such things. Some people are better at following people’s tracks than others, some learn to recognize God’s voice more quickly than others and some accomplish more than others. But it’s an attitude of heart. E pei o Peteru, we all mess up at times: but a true follower simply keeps on following (Mat 24:13).

O lea, if you are genuinely seeking to hear what Jesus is telling you to do and obey him as your Lord and Master, then no matter how weak you may feel, how often you may fail, or whatever others may think about you, these promises of Jesus are for you…

E faalogo mai a'u mamoe i lo'u leo, ma ou te iloa i latou, ma ua latou mulimuli mai ia te au. ‘Ou te avatu fo‘i le ola e fa‘avavau ‘iā te i latou. E lē fano lava i latou, e leai fo‘i se tasi e fao ‘iā te i latou ai lo‘u lima.” (John 10:27-28)

O i latou uma o ē e foa‘iina mai e le Tamā ‘iā te a‘u, e ō mai i latou ‘iā te a‘u. O lē e sau ‘iā te a‘u, ‘ou te lē tuli‘esea lava. Aua ua ou alu ifo mai le lagi, aua le faia lo’u lava loto, a o le finagalo o lē na ‘auina mai a‘u. O le finagalo lea o lo‘u Tamā o lē na ‘auina mai a‘u, o mea uma na ia foa‘iina mai ‘iā te a‘u ‘aua ne‘i māumau se mea ‘iā te a‘u, a ‘ia toe fa‘atūina o ia i le aso gata‘aga. (John 6:37-39)

Faitau pea …

vaefaamatalaga

1. Promises of Israel’s future restoration include: Isa 11:11-16; 45:17; 54:6-10; Jer 3:17-23; 30:17-22; 31:31-37; 32:36-41; 33:16-26; Eze 37:21-28 Hos 3:5; Joe 3:16-21; Zep 3:12-20; Zec 10:6-12.
2. The expression ʻmany are called but few are chosenʼ typically appears in Byzantine manuscripts of Mat 20:13-16: but is absent from manuscripts of Alexandrian origin. Traditional English translations, pei o le Authorised Version, sa masani ona faavae i tusitusiga a Byzantine: ae o le au faaliliu o aso nei e masani ona fiafia i tusitusiga Alesania. Mo se talanoaga puupuu o le lelei ma le le lelei o auala taitasi, e pei ona faatatau ia Luka 4:18, tagai “O le Mea na tupu i Nasareta, e pei ona faamatalaina e Luka” i https://life.liegeman.org/jesus-reading-of-isaiah-61v-1
3. E eseese manatu o Kerisiano e faatatau i le tulaga e tatau ona latou aafia ai i faiga faapolotiki po o faiga faapolotiki. Ua faasaina e Iesu le faaaogaina o le malosi e avea o se auala e puipuia pe faamaonia ai Lana tautinoga i o tatou olaga (John 18:36). Ae o ana aʻoaʻoga e faagaeeina pea i tatou e tauivi ina ia faia le finagalo o le Atua iinei, ‘I le lalolagi, e pei ona faia i le lagi.’ (Mat 6:10)
4. Mo se talanoaga loloto atili i lenei mataupu, va'ai le su'esu'ega, “E Le Mafai Ona Tatou Faia se Le sese?” lea e mafai ona maua i https://life.liegeman.org/can-we-do-no-wrong/.
5. Va'ai mo se fa'ata'ita'iga le vaega laiti o le “E Le Mafai Ona Tatou Faia se Le sese?” su'esu'e, agavaa “Agasala ma le Ekalesia“.