Aiseā ua Saua ai le Atua?
O nei aso, e tele naua tala e uiga i le alofa ma le faamagaloga o Iesu lea e masani ona tatou maua ai le manatu e sili atu ona agalelei o Ia i le agasala nai lo le Atua i aso ua mavae.. Ae, ae o le mea moni, e matua faigata lava ona tulaga faatonuina.
Kiliki iinei e toe foi atu i Seoli e Manumalo po o le Lagi e Totogi, po'o so'o se mataupu o lo'o i lalo:
Afai o le su'esu'eina o le gagana a Iesu’ a'oa'oga e matele ina fa'amaonia, nai lo le faafiti, e moni lava na lapataʻia i tatou e Iesu i le mataʻutia o le iʻuga e sili atu ona leaga nai lo le oti, ona tatau lea ona tatou fesili, “Aisea?” Aisea e tatau ai ona avea le Atua ma se tagata atoatoa? Ae aiseā na lē mafai ai e se Atua e ona le malosi uma lava ona faia se lalolagi e alolofa ai tagata uma i isi tagata uma? Aisea e le mafai ai ona ia aveesea le leaga e aunoa ma le aveesea o i latou e faia amioga leaga? Atonu tatou te ioe o nisi e matua leaga lava e tatau ona aveesea: ae mautinoa o le toatele o tagata e leai lena leaga? Ma i soo se tulaga, e le mafai ona aveesea ma le le tiga ia mea leaga? E le sili atu ea le faasalaga nai lo le solitulafono lava ia?
E iai Iesu’ a'oa'oga i lenei mataupu ua soona ta'ua, pe ua tatou matua le malamalama i le matuia o le tulaga? Ina ia amata ona malamalama i tali i nei fesili, e tatau ona tatou vaai totoʻa iā Iesu’ aoaoga…
Le Manaomia o le Salamo
Iesu’ e amata le galuega i le savali a Ioane le Papatiso, ta'u atu i tagata e tatau ona latou salamo, auā o le a afio mai le Mesia. E amata le Tala Lelei i le Tala Leaga: Ua afio mai le Atua ma ua tatou le oo i se tulaga talafeagai e feiloai ai ma ia.
Ona fetalai atu lea o ia i le motu o tagata na o atu ia papatisoina e ia, “O ‘outou le fānau a gata fe‘ai, o lē na fa‘atonuina ‘outou ‘ia ‘outou sōsōla i le to‘asā o le a o‘o mai? Ia outou fua mai i fua e tatau ma le salamo, ma ‘aua ne‘i amata ‘ona fai ifo ‘iā te ‘outou lava, ‘Ua fai Aperaamo mo lo matou tamā;’ auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, e mafaia lava e le Atua ‘ona fa‘atupuina mai i ia ma‘a ni fānau ma Aperaamo! E oo lava i le taimi nei ua taoto foi le to'i i a'a o laau. O lea la, o la‘au uma e lē fua mai i fua lelei, e tāina i lalo, ma lafo i le afi.”(Luk 3:7-9.)
Ua faailoa mai e Mataio lena mea, muamua, Na ioe i le feʻau a Ioane le ʻau Faresaio ma le ʻau Satukaio e sili ona tapuaʻi (Mat 3:7). Ae na amata ona ia osofaʻia a latou agasala; ma sa amata ona latou mafaufau faalua (Jn 1:19-25).
Ina ua uma ona pueina Ioane, Na maliu atu Iesu i Kalilaia ma folafola atu le tala lelei e uiga i le Malo o le Atua, ma faasaʻoloto tagata (Lk 4:18-19). Ae, e pei lava o Ioane, sa faaauau pea ona ia faamamafaina le manaomia o le salamo (Mk 1:14-15).
Siitia le Tulaga
Ae o iinei e tatau ona tatou feagai ma se faamamafa ia Iesu’ galuega e feteenai tonu ma le tele o ata faaonaponei o ana aoaoga. O nei aso, e tele tala e uiga ia Iesu’ faamagaloga, alofa ma le naunau e fa'alēaogāina fa'aletonu ua mavae a tagata. O le lagona na tupu mai e sili atu le agalelei o Iesu i le agasala nai lo le Atua i aso ua mavae: ae e matua le moni lenei mea.
“‘Aua ne‘i ‘outou manatu ‘ua ‘ou sau e soli le tulafono po o le ‘au perofeta. Ou te lei sau e faaumatia, ae ia faataunuuina. E mautinoa lava, Ou te fai atu ia te outou, se‘ia mavae atu le lagi ma le lalolagi, e leai se mata'itusi e tasi po o se fasi peni itiiti e tasi e le mavae atu i le tulafono, seia taunuu mea uma. O ai lava, o lea, e solia se tasi o poloaiga aupito itiiti nei, ma aoao isi ia faia faapea, e ta'ua e aupito itiiti i le Malo o le Lagi; a o sē na te faia ma a‘oa‘o atu, e ta‘ua o ia e sili i le Mālō o le Lagi. Auā ‘ou te fai atu ‘iā te ‘outou, se‘i vaganā la ‘outou amiotonu sili atu o le au tusiupu ma le au faresaio, e leai se auala e te ulu atu ai i le Malo o le Lagi.” (Mat 5:17-20)
Iesu’ e sili atu ona faigata tulaga faatonuina. Moni, e fa'alēaogāina pe 'ino'ino fo'i i fa'aaliga ma foliga i fafo (vaai, faataitaiga, Mat 15:1-20; Mk 2:23-28). Ma ua ia faaalia le matuā nofo sauni e faamagalo e oo lava i agasala e sili ona matuiā (Jn 8:3-11; Lk 19:2-10; Lk 23:39-43). Ae a oo i uiga i totonu o le loto, e sili mamao atu fo'i lona mana'o.
“‘Ua ‘outou fa‘alogo na fai atu i ē anamua, ‘Aua e te fasioti tagata;’ ma ‘Ai se fasioti tagata e nofo sala o ia i le faamasinoga.’ Ae ou te fai atu ia te outou, o le ita fua i lona uso, e nofo sala o ia i le faamasinoga; ai se fai atu foi i lona uso, 'Fata!’ o le a lamatia i le fono; ma soo se tasi e fai mai, ‘Oe vale!’ o le a lamatia i le afi o Kena. (Mat 5:21-22. Vaai foi Mt 5:23-48.)
Fai auala uma e tau atu i le Atua?
O se upu masani lea; ma o i tatou uma sei vagana ai i tatou e sili ona le lotofaamagalo e mananao e manatu e moni. Matou te fia talitonu i lena mea, e tusa lava po o le a le lelei pe leaga tatou te faia, o le a iu uma i tatou i le lagi. Ae, soo se taimi ua talanoaina lea manatu, Ua matuā faafitia e Iesu.
“E le o tagata uma e fai mai ia te au, ‘Le Alii e, Alii e,’ o le a ulu atu i le malo o le lagi, a o lē na te faia le finagalo o lo‘u Tamā o i le lagi. E toatele o le a fai mai ia te au i lena aso, ‘Le Alii e, Alii e, matou te leʻi vavalo atu ea i lou suafa ma lou igoa foʻi na tulia ai temoni ma faia vavega e tele i lou suafa?’ Ona ou taʻu saʻo atu lea iā i latou, ‘Ou te le‘i iloa lava oe. Alu ese mai ia te au, outou o tagata amio leaga!''” (Mat 7:21-23).
“Ulufale atu i le faitotoʻa vaapiapi. Auā e vatele le faitotoʻa, e lautele foʻi le ala e tau atu i le malaia, e toatele foi e ui atu ai. Ae e va apiapi le faitotoa ma lauitiiti le ala e tau atu i le ola, ma e toaitiiti foi latou te maua.” (Mat 7:13-14)
Sa fesili atu se tasi ia te ia, “Alii e, ua na o ni nai tagata o le a faaolaina?” Sa ia fai atu ia i latou, “Fai taumafaiga uma e ulu atu i le faitotoa vaapiapi, aua e toatele, Ou te fai atu ia te outou, o le a taumafai e ulufale ma o le a le mafai. O le taimi lava e tu ai i luga lē e ona le fale ma tapuni le faitotoʻa, o le a outou tutu i fafo ma tuitui ma aioi atu, ‘Alii, tatala le faitotoa mo i matou.’ Ae o le a ia tali mai, ‘Ou te lē iloa oe po o fea fo‘i e te sau ai.’ Ona e fai mai lea, ‘Ua matou ‘a‘ai ma feinu fa‘atasi ma oe, ma ‘ua e a‘oa‘o mai i o matou ala.’ Ae o le a ia tali mai, ‘Ou te lē iloa oe po o fea fo‘i e te sau ai. Alu ese mai ia te au, outou uma o e amio leaga!’ E i ai le fetagisi iina, ma le lilivau o nifo, pe a outou iloa atu Aperaamo, Isaako ma Iakopo ma perofeta uma i le malo o le Atua, a o outou lava e tulia i fafo. E ō mai tagata mai sasa‘e ma sisifo ma mātū ma saute, ma latou nonofo i le tausamiga i le malo o le Atua. E moni e iai i latou o ē mulimuli o le a muamua, ma muamua o ai e mulimuli.” (Luk 13:23-30)
Na tali atu Iesu, “O aʻu o le ala ma le upu moni ma le ola. E leai se tasi e alu atu i le Tamā pe a lē ui mai iā te aʻu.” (Joh 14:6)
Ae peitai, i le taim lava lena, Ua faaalia pea e Iesu lona Tamā e lē finagalo e fano se tasi (e.g. Mt 18:10-14). O lea, pe afai e pule aoao le Atua, aisea e le mafai ai ona ia taofia?
O le ‘Salu Lautele’ o le Tusi Paia
Mai lava i le amataga o lana faiva, Na taʻu atu e Iesu i ona soo e toʻatele perofeta ma aʻoaʻo pepelo o le a ō mai ma saʻili e faasese ana aʻoaʻoga ma taʻitaʻisesēina isi. (e.g. Mk 13:22-23, Mt 7:15, Lk:21:8). Na ia lapataʻia faapitoa lava i latou e faatatau i le faatagaina o i latou e faafilemuina i le fefe po o le manatu lē tatau i manatu faaletagata:
Auā o se tasi e mā ‘iā te a‘u ma a‘u ‘upu i lenei tupulaga mulilulua ma le agasala, e mā fo‘i le Atali‘i o le Tagata ‘iā te ia, pe a afio mai o ia i le mamalu o lona Tamā faatasi ma agelu paia.” (Mar 8:38)
Faanoanoa, o nai aoaoga faavae o tusitusiga paia ua oo atu i le tele o faamatalaga sese, nai lo Iesu’ aoaoga i le alofa ma le faamasinoga. O le i'uga, ua tele ina vaevaeina le ekalesia Kerisiano i ni tolauapiga se lua – o i latou o loo matuā leo tele i lo latou maumauaʻi i le faamasinoga a le Atua ma o le toʻatele o tagata e lē o ni Kerisiano e latou te taumamao mai iā i latou pe a mafai.: ma i latou e le mafai ona fautua mai o le a faalaa mai le Atua e faasala le leaga. O le mea e sili ona leaga o le manatu o vaega uma e lua o loʻo latou faʻaogaina mea latou te faʻamatalaina o 'le lautele o tusitusiga paia.;’ ae o loo taulaʻi atu le tasi i le tasi itu po o le isi ua lē mafai ai e le toʻalua ona iloa mau o loo faaalia ai le isi itu o le ata..1
Faamasinoga ma le Alofa Mutimutivale
O le moni ‘lautele o tusitusiga paia’ o le Atua o le puna sili ma le puipuiga o le alofa uma e lua ma faamasinoga tonu. E le mafai ona tuueseeseina ia mea e lua; o lo'o ola fa'atasi i se tulaga faifaipea o le vevesi tauofo, faatumauina le paleni i le va o o tatou manaoga patino ma manaoga o isi. Lea, matua'i, o le uiga o le alofa; tuu tutusa, pe sili atu foi, faataua manaoga ma lagona o isi e pei ona e faia na o oe.
O lenei, o mea uma tou te loto i ai ia faia e tagata ia te outou, tou te faia foi ia te i latou; aua o le tulafono lea ma le au perofeta. (Mat 7:12[\x])
Na aoao atu ma faaalia e Iesu nei mataupu faavae lava ia; fa'amuamua pea o tatou mana'oga nai lo o ia; ua naunau e tuuina atu lona lava ola, e tusa lava po o le a le tau, ina ia faasaoina ai i tatou mai le faasalaga ua tatau ai. Ae i le taimi lava e tasi, o lo tatou puipuiga, e oo mai se taimi e tatau ai ona ia faalaa mai e puipuia i tatou mai amioga a i latou o le a faatiga ia i tatou. Ae o se filifiliga faigata tele lenei, A o tatou vaai…
Taimi o le Seleselega
O se tasi o le alii ‘salu lautele’ autu o loo i totonu ia Iesu’ o le a'oa'o atu o le seleselega ma le fua tele mai.
‘Ua ia tu‘u atu fo‘i i o latou luma le isi fa‘ata‘oto, fai mai, “E tusa le Malo o le Lagi i se tagata na lūlūina fatu lelei i lona fanua, ae a o momoe tagata, ‘ua sau fo‘i lona fili, ‘ua lūlū fo‘i le titania i le saito, ma alu ese. Ae ina ua tupu ae le lau ma fua mai, ‘ona iloa ai lea o le vao leaga. Ua o mai auauna a le matai o le aiga ma fai mai ia te ia, ‘Alii, e te leʻi lūlūina ea saito lelei i lou fanua? O fea na sau ai lenei vao leaga?’ “Sa ia fai atu ia i latou, ‘Ua faia e se fili lenei mea.’ “Na fesili mai auauna ia te ia, ‘E te mana‘o matou te ō e fa‘apotopoto i latou?’ “Ae na ia fai mai, 'Leai, ne'i pe a outou vele ese le titania, tou te lia'iina le saito faatasi ma i latou. Ia tutupu faatasi ia mea uma seia oo i le seleselega, a o‘o i ona po e selesele ai ‘ou te ta‘u atu ai i ē selesele, “Tulaga tasi, ao le vao leaga, ma fusifusia i fusi e susunu ai; a ‘ia fa‘apotopotoina le saito i lo‘u fale saito.” ‘ ” (Mata 13:24-30)
‘Ona ‘auina atu lea e Iesu o le motu o tagata e ō, ma ulu atu i le fale. Na o mai ona soo ia te ia, fai mai, “Faamatala mai ia i tatou le faataoto i vao leaga o le fanua.” Sa ia tali atu ia i latou, “O lē luluina le fatu lelei o le Atalii lea o le Tagata, o le fanua o le lalolagi lea; ma le fatu lelei, o fanau ia o le Malo; o le vao leaga o fanau ia a lē ua leaga. O le fili na lūlūina ai o le tiapolo lea. O le seleselega o le iʻuga o le tausaga, ma o ē selesele o agelu ia. E pei ‘ona fa‘aputuina o vao leaga ma susunuina i le afi; e fa‘apea fo‘i i le i‘uga o lenei tausaga. E aauina atu e le Atalii o le Tagata ana agelu, latou te fa‘apotopotoina fo‘i nai lona Mālō o mea uma e tautevateva ai, ma i latou o e fai amioletonu, ma o le a lafoina i latou i le ogaumu aasa. E i ai le tagiauē ma le lilivau o nifo. Ona susulu atu ai lea o e amiotonu e pei o le la i le malo o lo latou Tamā. O lē ‘ua i ai taliga e fa‘alogo ai, ia faalogo mai. (Mat 13:36-43)
‘Ua fetalai atu fo‘i o ia ‘iā te i latou i mea e tele i fa‘ata‘oto, fai mai, “Faauta, na alu atu le faifaato‘aga e lūlū saito. A o ia lulu, o isi fatu na pa'u'u i tafatafa o le auala, ‘ona ō mai ai lea o manu felelei ma ‘aina i latou. O isi na paʻuʻū i eleele papa, i le mea e le tele o latou eleele, ona latou tutū loa lea i luga, auā sa leai so latou loloto o le eleele. Ina ua oso a'e le la, sa mū i latou. Aua ua leai ni aa, sa latou mamae. O isi na pauu i le vao tuitui. Ua tupu aʻe le vao tuitui ma fetinaʻiina ai. O isi na pauu i le eleele lelei, ma fua mai ai fua: nisi faaselau le tele, pe tusa ma le onosefulu, ma nisi e tolu sefulu. O lē ‘ua i ai taliga e fa‘alogo ai, ia faalogo mai.” (Mat 13:3-9)
“Faalogo, ona, o le faataoto i le faifaatoaga. Pe a faalogo se tasi i le upu o le Malo, ma e le malamalama i ai, e sau le leaga, ma faoa le mea ua luluina i lona loto. O le mea lea na lūlū i tafatafa o le auala. O mea na lūlūina i mea papa, o ia lea e faalogo i le upu, ona talia loa lea ma le olioli; a e leai sona aa ia te ia lava, ae tumau mo sina taimi. Pe a tulaʻi mai sauāga ma sauāga ona o le upu, vave ona tautevateva o ia. O le mea na luluina i le vao tuitui, o ia lea e faalogo i le upu, a o le popole i nei olaga ma le pepelo o le oa, ua fetinaiina ai le upu, ona lē fua mai ai lea o ia. O le mea na luluina i le eleele lelei, o ia lea e faalogo i le upu, ma malamalama i ai, e matua fua mai lava, ma fanau mai, nisi faaselau le tele, pe tusa ma le onosefulu, ma nisi e tolu sefulu.” (Mata 13:18-23)
Aua e te fai mai, ‘Ua toe fa masina se‘ia o‘o i le seleselega?’ Faauta, Ou te fai atu ia te outou, ia ea i luga ou mata, ma vaavaai i fanua, ua sinasina mo le seleselega. O lē selesele e maua e ia le totogi, ma faapotopotoina fua i le ola e faavavau; ina ia olioli faatasi le lulu ma le selesele. Aua e moni lea upu, ‘Ua lulu le tasi, a o le tasi e selesele.’ Na ‘ou ‘auina atu ‘outou e selesele le mea tou te le‘i galulue ai. O isi ua galulue, ma ua e ulu atu i la latou galuega.” (Joh 4:35-38)
O tala lelei uma o loo faamamafaina lenei feau, e matua manino mai ai:
a) O le faamoemoe o le Atua ia i tatou o le fua tele mai; e ui lava o le a ia faatalitali ma le onosai seʻia oo i le taimi o le seleselega;
e) o lo tatou taimi i lenei lalolagi o le a faaiuina i se iloiloga mae'ae'a o le tulaga ua fua mai ai e o tatou olaga le fua manaomia; ma
i) o le a teenaina i latou sa ola i o latou olaga e aunoa ma le faia faapea.
vaefaamatalaga
- O se tasi o faʻataʻitaʻiga muamua ma sili ona ogaoga o lenei ituaiga o aʻoaʻoga faʻasalalau o le talitonuga sese a Marcionite., fa'aupuina e Marcion o Sinope, i. 144TA. Sa matuā talitonu Marcion o Iesu o le tino o le alofa mutimutivale o le Atua na ia musu ai e talitonu faapea o tusitusiga paia e faatatau i faamasinoga a le Atua faasaga i le agasala atonu e sau mai le puna lava e tasi.. Nai lo lena, sa ia teena le Feagaiga Tuai atoa ma le tele o le Feagaiga Fou, (e ese mai le talalelei a Luka ma tusi a Paulo), e pei o aʻoaʻoga sesē mai se ‘atua pepelo’ o le na saili e faapologaina i tatou.
Kiliki iinei e toe foi atu i Seoli e Manumalo po o le Lagi e Totogi.
Alu i le: E uiga ia Iesu, Liegeman itulau autu.
Fausiaina itulau e Kevin King