רבנישע ליטעראַטור.

עס איז באקאנט אַז קאָנפליקט צווישן אידן און קריסטן האט ריזאַלטיד אין די אָנווער פון אַ נומער פון רעפערענצן צו יאָשקע וואָס פריער עקסיסטירט אין ייִדיש ליטעראַטור. דער אָנווער איז פארגעקומען פּראַגרעסיוולי איבער אַ לאַנג צייַט פון צייַט יקסטענדינג געזונט אין די רגע מיללעניום, מאל דורך געצווונגען צעשטערונג פון אַפענדינג טעקסטן און מאל ווי אַ רעזולטאַט פון אַ האַלב-וואַלאַנטערי סאַפּרעשאַן ינספּייערד דורך מורא פון אַ קריסטלעך באַקלאַש. אויף די אנדערע האַנט, ווי די צייט איז דורכגעגאנגען, צו שפעטערדיקע דאקומענטן זענען צוגעלייגט געווארן נאך עטליכע פאציענטע מעשיות. עס זענען אַ נומער פון פּאַסידזשיז, אָבער, וואָס זענען גערעכנט דורך די מערהייַט פון קריסטלעך און אידישע געלערנטע ווי אַן עכט פרי באַווייַזן צו יאָשקע. עטלעכע פון ​​די זענען געגעבן אונטן.

די תליה פון ישו

דער גמרא בבל איז א זאמלונג פון פריערדיגע אידישע טראדיציעס וואס איז פארזאמלט געווארן אין איר לעצטן פארעם אין דער תקופה 200 – 500 אַד. סנהדרין 43a כולל אַ 'באַראַיטה', אַ באַמערקונג וואָס איז פֿון דער תנאיטיק צייט (70 – 200 אַד), וואָס לייענט ווי גייט:

'עס איז געלערנט: ערבֿ פּסח האָט מען אױפֿגעהאָנגען ישו. און אַ מעלדן איז אַרויס, פאר אים, פאר פערציק טעג (זאגן): “מען גײט אים פֿאַרשטײנערט, װײַל ער האָט געמאַכט כּישוף, און האָט געפֿיטערט און פֿאַרפֿירט ישׂראל. ווער עס יז ווייסט עפּעס אין זיין טויווע, זאָל ער קומען און זיך בעטן פאַר אים.” אבער, ניט געפונען עפּעס אין זיין טויווע, זײ האבן אים אויפגעהאנגען ערב פסח.’

באַמערקונג אַז 'געהאַנג’ איז געווען אַ טערמין געניצט צו באַשרייַבן ביידע כאַנגגינג ווי מיר וויסן עס און קרוסיפיקשאַן. יאָשקע’ איז אן אנדער פאָרעם פון דעם נאָמען, 'יאָשקע.’ פילע אידישע געלערנטע האָבן געלייקנט אַז דאָס איז אַ רעפֿערענץ צו משיח: אָבער אַ נומער פון מאַנוסקריפּץ זענען געפונען אַז דאַטע פון ​​אַרום די צייט פון די 13 יאָרהונדערט קריסטלעך צענזור. עטלעכע פון ​​די בפירוש זאָגן, 'ישו דער נצרן': בשעת אין אנדערע די נאָמען, (אָדער אפילו די גאנצע דורכפאָר) איז פארשטעקט אדער אויסגעמעקט געווארן, געלאזן קענטיק גאַפּס פון עקוויוואַלענט לענג. א נוציק קיצער פון די ווערייישאַנז קענען זיין געפֿונען דאָ: יאָשקע אין די גמרא – וויקיפעדיע. א פיל מער דיטיילד אַנאַליסיס, דערלאנגט פון אַ קריסטלעך שטאַנדפּונקט אָבער אַרייַנגערעכנט אַ בילד פון די סענסערד מוניטש מאַנוסקריפּט דורכפאָר, קענען זיין געפונען דאָ: “יאָשקע פון ​​נצרת ס פּראָצעס אין די אַנסענסערד תלמוד,” דורך David Instone-Brewer.

מיר וואָלט דערוואַרטן אַז אַ ייִדישער מקור זאָל שילדערן יאָשקע אין אַ העכסט נעגאַטיוו ליכט און די ייִדיש אויטאריטעטן אין אַ positive: אָבער די באַשולדיקונג פון כישוף קאָרראָבאָראַטעס די ניו טעסטאַמענט אַקאַונץ, וואָס רעקאָרדירט ​​​​אַז די סופרים און פרושים האָבן געטענהט אז ער האט ארויסגעווארפן בייזע גייסטער דורך 'בעל-זבוב', דער פירשט פון די גייסטער. די רעפֿערענץ צו אַ פאָרגאָוינג פּראָקלאַמאַציע קען האָבן זיין עקאָו אין דער דערמאָנען פון די בשורה אַז די אויטאריטעטן זענען באקאנט צו פּלאַנירן זיין אַרעסט (יוחנן 11:57).

נאָך דעם דורכפאָר, אַ לערער פון שפּעט 3 יאָרהונדערט גערופן 'וללאַה, מוסיף די באַמערקונג:

'וואָלט איר גלויבן אַז קיין פאַרטיידיקונג וואָלט האָבן געווען אַזוי פאַרברענט פֿאַר אים? ער איז געווען א פארפירער, און דער רחמנות זאָגט: “זאָלסט אים ניט שפּאָרן, און זאָלסט אים ניט באַהאַלטן.” עס איז געווען אַנדערש מיט יאָשקע, װאָרום ער איז געװען נאָנט צו דער מלוכה.’

ר' אליעזר'ס אפיקורסות’

ביידע די בבלי תלמוד, אבודה זרה 165, 17א, און די תוספתא, הולין 2.24, אנטהאלט ווערסיעס פון אן אינצידענט ווען ר' אליעזר איז ארעסטירט געווארן פארן מינוט (אפיקורסות) און גענומען פֿאַר די יידל פּראָקוראַטאָר. נאך זיין פרייהייט, איינער פון זיינע תלמידים זאגט אז אפשר איז ער געווען אונטערטעניק צו דער באשולדיקונג ווייל ער האט אמאל געהאט הנאה פון א ווארט פון אפיקורסות, פּראַוואָוקינג די פאלגענדע ענטפער:

אַקיבאַ, דו האסט מיר דערמאנט! אַמאָל איך בין געגאנגען צוזאמען דעם אויבערשטן מאַרק פון ספפאָריס און געפונען איינער פון די תלמידים פון יאָשקע פון ​​נצרת און יעקב פון כפר סעקאַניאַ איז געווען זיין נאָמען.. האָט ער צו מיר געזאָגט, עס איז געשריבן אין דיין תורה, “דו זאלסט נישט ברענגען די לוין פון אַ זונה, אאז"ו ו” וואָס איז געווען צו טאָן מיט אים – א לאטרינע פארן כהן גדול? אבער איך האב גארנישט געענטפערט. האָט ער צו מיר געזאָגט, אַזוי יאָשקע פון ​​נצרת געלערנט מיר: “װאָרום פֿון דעם שכר פֿון אַ זונה האָט זי זײ אײַנגעזאַמלט, און צו די שכר פֿון אַ זונה זאָלן זײ זיך אומקערן”; פון דעם אָרט פון שמוץ קומען זיי, און צו דעם אָרט פֿון שמוץ זאָלן זײ גײן. און דאָס וואָרט האָט מיך געפֿעלן, און צוליב דעם בין איך ארעסטירט געווארן אפיקורסות. און איך האָב איבערגעטראָגן דעם וואָס שטייט אין דער תורה: “האלט דיין וועג ווייט פון איר” – דאָס הייסט אפיקורסות; “און ניט גענענט צו דער טיר פֿון איר הױז” – דאָס איז די ציווילע רעגירונג.

יעקב ציטירט א טייל פון דברים 23:18, וואָס פאַרווערן געלט באקומען דורך ינאַפּראָופּרייט מיטלען צו זיין דערלאנגט ווי אַ קרבן צו גאָט, און סאַגדזשעסץ אַן אנדער ברירה נוצן וואָלט זיין צו בויען אַ לאַטרינע (אַ טיפּיש ייִדישער לייזונג, רעמאַניסאַנט פון די באַשלוס צו נוצן די 'בלוט געלט’ פון יאָשקע’ ביטרייאַל צו קויפן אַ בייס - וילעם פֿאַר פרעמדע). אין שטיצן פון דעם ער ציטירט יאָשקע, וואס האט משמעות ציטירט טייל פון מיכה 1:7 (פאקטיש אַ ווארענונג פון אָנקומענדיק משפט קעגן יידאַלאַטרי און ימעראַליטי), נאכגעגאנגען דורך די ווערטער, 'פון דעם אָרט פון שמוץ קומען זיי, און צו דעם אָרט פֿון שמוץ זאָלן זײ גײן.’ אָבער מיר טאָן ניט וויסן אויב יעקבֿ איז געמיינט צו זיין סיטינג יאָשקע’ ווערטער אין ענטפער צו עטלעכע אַקטואַל געשעעניש אָדער ניצן זיי פיגוראַטיוולי. די לעצטע באַניץ אָפט סטרייד עטלעכע וועג פון די ליטעראַל טייַטש פון אַ זאגן, ווי מיט רבי אליעזר'ס אייגענע באנוץ פון משלי 5:8 אין די סוף פון די דורכפאָר.

דער פרי נאַטור פון דעם רעפֿערענץ איז אנגעוויזן ביידע דורך יעקבֿ ס פאָדערן צו זיין געלערנט דורך יאָשקע זיך, און דער משמעות פרײַנדלעך דיאַלאָג צווישן דעם רבין און דעם קריסטן. תלמידי חכמים טייטן דעם משפט פון רבי אליעזר צו בערך 95 אַד, און די פריער שמועס פון וועגן 60 אַד און ווייטער.

'אַזאַ-אַ-איינער’

אין סדר צו ויסמיידן דערוועקן דעם גרימצארן פון קריסטן, עס איז באקאנט אַז אַ נומער פון באַווייַזן צו יאָשקע’ נאָמען זענען געביטן צו 'אַזאַ-אַ-איינער.’ צווישן די עס זענען עטלעכע יקנאַלידזשד דורך געלערנטע ווי זיי זענען פון לעפיערעך פרי אָנהייב. פֿאַר בייַשפּיל, די פאלגענדע פון ​​דער משנה, Yebamoth 4.13 (אויך בבלישע תלמוד, יבאמאטה 49 ב):

ר. האָט שמעון בן עזאי געזאָגט: "איך האָב געפֿונען אַ גענעאלאגיש בוך אין ירושלים וואָס איז געווען רעקאָרדעד, אזא-איינער איז א ממזר פון א נואפע; צו באַשטעטיקן די ווערטער פון רבי יהושע.’

ר. שמעון בן עזאי האט געלעבט בערך 100 לספירה, און איז געווען א תלמיד פון ר'. יהושע.

ישוע בן פאנטרא

עס זענען אויך אַ נומער פון באַווייַזן צו יאָשקע ווי 'בן פּאַנטעראַ’ (זון פון פּאַנטער).

פֿאַר בייַשפּיל, עטלעכע דאָקומענטן (אַרייַנגערעכנט די ירושלימער און בבלי תלמודס און די תוספתא, הולין 2.22.) דערציילן די געשיכטע פון ​​ווי, ווען ר' אלעזר בן דמא האט געביסן א שלאנג, אַ מאַן מיטן נאָמען יעקב איז געקומען אים היילן אין נאָמען פון ‘ישוע בן פנתרה’., אָבער אַן אַנדער רבי האָט אָפּגעזאָגט אַרײַננעמען, האָט זיך גערופֿן ישמעאל. ר׳ אלעזר איז נפטר געװארן אײדער די מחלוקת האט זיך געקאנט פארלײגן; וואָס ר׳ ישמעאל האָט געהאַלטן, איז בעסער ווי אַ טעות דורכצולאָזן יעקבן צו דינען אים. טראָץ דעם טראַגישן רעזולטאַט פון דעם פאַל, די דורכפאָר גיט ווערטפול באַשטעטיקונג אַז קריסטן האָבן פיר היילונג אין דעם נאָמען פון יוזל.

עס זענען עטלעכע טיריז וועגן די אָנהייב פון 'בן פּאַנטעראַ'. אין העברעאיש, דער נאָמען מיטל 'פּאַנטער', אָבער אין גריכיש איז ענלעך צו 'פּאַרטהענאָס', טייַטש 'בתולה'. עטלעכע גלויבן אַז דאָס איז געווען אַ דיליבראַט שפּיל אויף ווערטער, מאַקינג די פאָדערן פון די בתולה געבורט. אָריגין, און אַנדערע נאָך אים, קליימד אַז יאָשקע גענומען דעם נאָמען פון זיין זיידע, יוסף 'ס פאטער, וואס מען האט געזאגט אז מען האט גערופן פאנטער.

חוץ אַז עס איז קיין דערווייַז פון אַזאַ אַ פיר – און אַפֿילו דעמאָלט עס וואָלט האָבן צו זיין זיין מוטערלעך זיידע.

אן אנדער טעאָריע, קעגנערס פון קריסטנטום האָבן בכלל געגעבן מער פאַקטואַל קרעדענץ ווי געלערנטע, צי ייִדיש אָדער קריסטלעך, איז , א ז ע ר אי ז געװע ן דע ר אומלעגאלע ר זו ן פו ן א רוםיש ן סאלדאט , מי ט דע ם נאמען. אבער אזוי ווי די מעשה איז באקאנט אז זי איז געווען אין סערקיאַליישאַן צווישן די אידן שוין נאך א 178, עס קען האָבן פריער אָריגינס. ווי דער נאָמען איז באקאנט צו זיין פּראָסט אין די רוימער פאָרסעס, עס קען לייכט האָבן געווען פּיקט אין טראַפ, זינט קיין איינער קען זיין זיכער וואָס 'פּאַנטעראַ’ מען האט ריפערד צו. נאָך אַלע, אויב מרים האט קאַנטראָולד אַ קינד איידער זיי רעכט באהעפט צו יוסף, לשונות וואלטן געווען געבונדן צו וואקן!

אבער פארוואס האבן די קלאנגען ספעציפיש געזאגט אז דער פאטער איז געווען א רוימישער לעגיאנער?

אויב מיר זוכן היסטארישע באשטעטיקונג פון יידישע קוואלן, וואָס מער מסתּמא שטיק פון זאָגן ווי אַ זאַפטיק ביסל פון יענטע אַזאַ ווי דעם?

צוריק צו הויפּט אַרטיקל.