اعمالن جو مغربي متن ۽ يروشلم جي ڪائونسل

Acts جا ٻه نسخا

هڪ حقيقت جيڪا اڪثر عيسائين لاءِ حيران ڪندڙ طور اچي ٿي, جيتوڻيڪ اهي نه آهن جيڪي نئين عهد نامي جي متن جي تاريخ کان واقف آهن, اهو آهي ته رسولن جي اعمال جا ٻه الڳ نسخا آهن. پر ان کان اڳ جو ڪو به ان بابت پريشان ٿي وڃي, مون کي وضاحت ڪرڻ ڏيو…

ٻئي نسخا بلڪل ساڳيا آهن ۽ ساڳئي ليکڪ جو ڪم. قديم دستاويزن جي نقلن جي وچ ۾ ننڍن اختلافن لاء اهو تمام غير معمولي ناهي, جيئن ته اصل گهڻو اڳ غير قانوني ٿي ويا ۽ رد ڪيا ويا, لباس ذريعي, ڳوڙها ۽ خراب ٿيڻ. ڪڏهن ڪڏهن ڪاپي ڪندڙ غلطيون ڪيون. ڪڏهن ڪڏهن اهي, يا ٻيا شاگرد, غلطين کي درست ڪرڻ واري صفحي تي نوٽس ٺاهيندو, مطلب کي واضح ڪرڻ, وغيره. ۽ ڪڏهن ڪڏهن اهڙن نوٽس کي متن جي حصي طور علاج ڪيو وڃي ٿو جيڪو ايندڙ ڪاپيسٽ طرفان.

نئين عهد نامي جي نصوص جي صورت ۾ ايتري قدر قديم نسخا بچي ويا آهن جو اسان هزارين اهڙين ننڍين تبديلين کي دستاويز ڪري سگھون ٿا ۽ انهن کي هڪ خانداني وڻ جي تعمير لاءِ استعمال ڪري سگهون ٿا.’ نصوص جي. هي عالمن کي ڪم ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿو جتي ۽ جڏهن هڪ خاص دستاويز ٺاهيو ويو, ۽ اصل جي صحيح لفظن کي وڌيڪ درستگي سان اندازو لڳائڻ.

Acts جي قديم نسخن ۾ مٿي ڏنل قسم جي مختلف قسمن جي مناسب حصيداري شامل آهي. پر اهو واضح آهي, پاڻ دستاويزن مان ۽ شروعاتي چرچ جي ليکڪن کان حوالا, ته Acts جا ٻه نسخا تمام ابتدائي تاريخ کان موجود هئا. انهن کي عام طور تي عالمن طرفان 'اليگزينڊرين' سڏيو ويندو آهي’ ('مختصر’ يا 'انٽيوشين') ۽ 'مغربي’ ('ڊگهو') نسخو. عملي طور, شروعاتي چرچ جي ليکڪن جي وچ ۾ مغربي متن جي وسيع حوالن جي باوجود, اهو اليگزينڊرين متن هو جنهن کي آخرڪار وسيع قبوليت حاصل ڪئي; ۽ جديد بائبل ترجمن جي اڪثريت, بشمول مجاز نسخو, گهڻو ڪري اليگزينڊرين متن جي پيروي ڪريو .

حيرت انگيز ڳالهه اها آهي ته اتي ڪافي اختلاف آهن جن ۾ عمدي ڦيرڦار جي ظاهر آهي.; اڃان تائين انهن مان گھڻا ننڍا ننڍا نظرياتي يا تاريخي اهميت وارا آهن (هڪ تمام اهم استثنا سان, جنهن تي اسان مختصر بحث ڪنداسين).

مثال جي ذريعي, ھتي آھن اعمال جون پھريون يارهن آيتون, هڪ جامع متن جي طور تي مرتب ڪيو ويو آهي ۾ 1923 پاران ڪينن جي. ايم. ولسن, ڊي.ڊي.. بولڊ قسم ۾ متن مغربي ورزن مان آهي: هيٺ ڏنل متن اليگزينڊرين مان آهي. ٻنهي ۾ سادي عبارت ملي ٿي:

اڳوڻو نسخو مون ٺاهيو هو, اي ٿيفيلس, انھن سڀني ڳالھين بابت جيڪي عيسيٰ ڪرڻ ۽ سيکارڻ شروع ڪيا, اُن ڏينھن تائين جنھن ۾ کيس اٿاريو ويو ھو, ان کان پوء هن پاڪ روح جي ذريعي حڪم ڏنو هو انهن رسولن کي جن کي هن چونڊيو هو, ۽ خوشخبري جو اعلان ڪرڻ جو حڪم ڏنو: جنهن کي هن ڪيترن ئي ثبوتن سان پنهنجي شوق کان پوءِ به پاڻ کي جيئرو ظاهر ڪيو, انهن کي چاليهن ڏينهن جي وقفي سان ظاهر ٿيو, ۽ خدا جي بادشاھت جي باري ۾ ڳالھيون: ۽, انهن سان گڏ گڏ ڪيو وڃي, ھن انھن کي تاڪيد ڪئي تہ اھي يروشلم مان نه وڃن, پر پيءُ جي واعدي جو انتظار ڪرڻ, جيڪو توهان ٻڌو, هو چوي ٿو, منهنجي وات مان: ڇاڪاڻ ته جان واقعي پاڻيءَ سان بپتسما ڏني هئي; پر توهان کي پاڪ روح سان بپتسما ڏني ويندي, ۽ جيڪو توهان حاصل ڪرڻ وارا آهيو ڪيترن ڏينهن کان پوءِ Pentecost تائين.

تنهن ڪري اهي, جڏهن اهي گڏ ٿيا, هن کان پڇيو, چوڻ, رب, ڇا تون ھن وقت بني اسرائيل جي بادشاھت کي بحال ڪندين? ۽ ھن انھن کي چيو, وقت يا موسمن کي ڄاڻڻ توهان جي لاءِ ناهي, جنهن کي پيءُ پنهنجي اختيار ۾ مقرر ڪيو آهي. پر توهان کي طاقت ملندي, جڏهن روح القدس توهان تي اچي ٿو; ۽ اوھين يروشلم ۾ منھنجا شاھد ھوندؤ, ۽ سڄي يھوديہ ۽ سامريہ ۾, ۽ زمين جي انتها تائين. ۽ جڏهن هن اهي ڳالهيون ڪيون هيون, جيئن اهي ڏسي رهيا هئا, هڪ ڪڪر کيس قبول ڪيو, ۽ اھو انھن جي نظر کان پري ڪيو ويو. ۽ جڏھن اھي آسمان ڏانھن نھاري رھيا ھئا، جيئن ھو ھليو ويو, ڏس, ٻه ماڻهو سفيد لباس ۾ سندن ڀرسان بيٺا هئا; جنهن پڻ چيو, گليل جا مرد, تون بيٺو آسمان ۾ ڇو پيو ڏسين? هي يسوع, جيڪو توهان کان وصول ڪيو ويو آهي جنت ۾, اهڙيءَ طرح ايندي جيئن توهان هن کي جنت ۾ ويندي ڏٺو.

ٿي سگهي ٿو انهن مان هڪ مسودو ڪاپي?

انهن مان ڪنهن به تبديليءَ سان روايت ۾ ڪو خاص فرق نه ٿو پوي – حقيقت ۾ اهو اڃا تائين انهن مان ڪنهن کان سواء سٺو احساس ڏئي ٿو. اهو نسبتاً ناياب آهي ان صورت ۾ جڏهن سٽون يا جملا حادثاتي طور ختم ڪيا وڃن. ۽ تقسيم عجيب آهي – مغربي متن سان گڏ پهرين پيراگراف ۾ چار اضافي ٽڪڙا ۽ ٻئي ۾ اليگزينڊرين ٻه. عام طور تي, مغربي متن ۾ وڌيڪ اضافي مواد آهي, ان جي باري ۾ ٺاهڻ 6.5% ڊگهو ۽ ان کي 'ڊگهو' طور سڃاتو وڃي ٿو’ نسخو.

ڇو ڪو ڄاڻي ٻجهي انهن لفظن کي شامل يا حذف ڪندو جڏهن اهي تمام گهٽ نتيجا آهن? شايد سڀ کان وڌيڪ معقول وضاحت جيڪا هن لاءِ پيش ڪئي وئي آهي اها آهي ته انهن نسخن مان هڪ لوقا جي پهرين مسودي جي نمائندگي ڪري ٿو.. پوءِ, جڏهن لوقا ماسٽر ڪاپي تيار ڪري رهيو هو جيڪو گرجا گهرن ڏانهن پهچايو وڃي, هن متن کي بهتر ڪرڻ ۽ غير ضروري تفصيل کي ختم ڪرڻ لاءِ شايد معمولي ادارتي تبديليون ڪيون هجن. پر اتي ھڪڙو وڏو فرق آھي جيڪو ايترو آساني سان بيان نٿو ڪري سگھجي…

يروشلم جي ڪائونسل

مان ڪينن ولسن جي جامع متن مان ٻيهر حوالو ڏيندي شروع ڪندس, جيمس جي آخري لفظن سان شروع ٿي’ اختصار ڪرڻ:

تنهن ڪري منهنجو فيصلو اهو آهي ته اسين انهن کي تڪليف نه ڏيون جيڪي غير قومن مان خدا ڏانهن موٽندا آهن: پر اسان انهن کي حڪم ڪريون ٿا ته بتن جي گندگي کان پاسو ڪن, ۽ زنا کان, ۽ جيڪو گلا ڪيو ويو آهي ان کان ۽ رت مان: ۽ اهو ته جيڪو ڪجهه انهن سان نه ڪيو وڃي اهو توهان ٻين سان نه ڪيو. ڇالاءِ⁠جو موسيٰ قديم زماني کان وٺي ھر شھر ۾ سندس تبليغ ڪندڙ آھن, ھر سبت جي ڏينھن عبادت⁠خانن ۾ پڙھيو ويندو آھي.

پوءِ اهو رسولن ۽ بزرگن کي سٺو لڳو, سڄي چرچ سان, انھن ماڻھن کي پنھنجي جماعت مان چونڊيو ۽ پولس ۽ برنباس سان گڏ انتاخيا ڏانھن موڪليو, يھوداہ سڏيو برباس, ۽ سيلاس, ڀائرن جي وچ ۾ سردار. ۽ انهن لکيو سندن هٿن مان هڪ خط جنهن ۾ هن ريت آهي. رسولن ۽ بزرگن جي طرفان انھن ڀائرن ڏانھن جيڪي غير قومن مان آھن انتاخيا، شام ۽ ڪليسيا ۾, سلام: جيئن ته اسان ٻڌو آهي ته جيڪي ڪجهه اسان کان ٻاهر نڪري ويو آهي انهن لفظن سان توهان کي پريشان ڪيو آهي, توهان جي روح کي تباهه ڪرڻ; جن کي اسان ڪو حڪم نه ڏنو; اهو اسان کي سٺو لڳو, هڪ اتفاق سان اچڻ, مردن کي چونڊڻ لاء, ۽ انهن کي توهان ڏانهن موڪليو تنهنجو پيارا برنباس ۽ پولس, اهي ماڻهو جيڪي اسان جي خداوند عيسيٰ مسيح جي نالي لاءِ پنهنجي جان خطري ۾ وجهي ڇڏيا آهن هر آزمائش ۾. تنھنڪري اسان يھوداہ ۽ سيلاس کي موڪليو آھي, جيڪي پاڻ بہ اوھان کي اھي ئي ڳالھيون ٻڌائيندا. ڇالاءِ⁠جو اھو پاڪ روح ۽ اسان لاءِ سٺو لڳو, توهان تي انهن ضروري شين کان وڌيڪ بوجھ نه وجهو; ته بت جي قرباني کان پاسو ڪريو, ۽ رت مان, ۽ گلا ٿيل شين کان, ۽ زنا کان ۽ جيڪو ڪجھ به نه ڪرڻ گھرجي سو پاڻ سان ڪيو وڃي, توهان ٻئي کي نه ڏيو. جنهن کان جيڪڏهن توهان پاڻ کي سنڀاليندا آهيو ته توهان سٺو ڪندا آهيو, روح القدس جي ذريعي برقرار رکڻ. چڱو ڀلو.

ڪائونسل جو اهو فيصلو چرچ جي تاريخ ۾ اهم موڙيندڙ نقطن مان هڪ هو: اڃان تائين مغربي نسخو لفظن کي ختم ڪري ٿو, '۽ گلا ٿيل شين کان,’ جڏهن ته اليگزينڊرين نسخو ختم ڪري ٿو, '۽ جيڪو توهان نٿا چاهيو اهو توهان سان نه ڪيو وڃي, توهان ٻئي کي نه ڏيو.’ اهي ٻه نسخا ڪيئن ٿي سگهن ٿا, جيڪو هڪ سرسري نظر ۾ ايترو بنيادي طور تي مختلف نظر اچي ٿو, هڪ ئي ليکڪ جو ڪم هجي? هن نظريي کي موت جو ڌڪ لڳي ٿو.

پر جيڪڏهن اهي نسخا حقيقت ۾ بلڪل مختلف آهن, پوءِ اسان کي اڃا به پڇڻو پوندو ته ڪير صحيح آهي, ۽ ڇو?

تنهن هوندي به, ان کان اڳ اسان کي اهو ڪرڻ گهرجي، اسان کي اهو پڻ اشارو ڪرڻ گهرجي, جيڪو به نسخو اسان قبول ڪريون ٿا, اتي هڪ ٻيو دلچسپ بي ترتيب آهي. ڪوبه نسخو سڌو سنئون اصل سوال جو پتو نٿو ڏئي جيڪو ڪائونسل اڳيان آندو ويو; جيڪو هو, ”ڇا غير قومن جي عيسائين کي طھر ڪيو وڃي?’ (ڏسو Acts 15:1-2 ۽ 5-6, هيٺ.)

۽ ڪي ماڻھو يھوديہ کان آيا ۽ ڀائرن کي تعليم ڏيڻ لڳا, چوڻ, سواءِ طھر جي ۽ هلڻ موسى جي رواج کان پوء, توهان کي بچائي نه ٿو سگهجي. ۽ پولس ۽ برنباس جو انھن سان ڪو ننڍڙو تڪرار ۽ سوال نه ھو, ڇالاءِ⁠جو پولس سختيءَ سان ڳالھايو ھو تہ انھن کي ائين ئي رھڻ گھرجي جيئن انھن ايمان آندو ھو; پر جيڪي يروشلم کان آيا ھئا, انهن کي چارج ڪيو, پولس ۽ برنباس ۽ ڪجهه ٻيا جو انهن ۾, يروشلم ڏانھن وڃڻ لاءِ رسولن ۽ بزرگن ڏانھن ته جيئن انهن جي سامهون انصاف ڪيو وڃي هن سوال جي باري ۾.

… پر جن کين بزرگن وٽ وڃڻ لاءِ چيو هو, هجڻ فريسين جي فرقن مان ڪي جن ايمان آندو, چوڻ لڳو, ان جو طواف ڪرڻ ضروري آهي, ۽ انھن کي موسيٰ جي شريعت تي عمل ڪرڻ لاءِ چيو.

۽ رسول ۽ بزرگ گڏ ٿيا ته هن معاملي تي غور ڪرڻ لاء. …

جامع متن مان اهو ڏسي سگهجي ٿو ته ٻنهي نسخن تي اتفاق آهي ته ختنه بنيادي مسئلو هو: اڃان تائين ڪائونسل جو جواب سڌو سنئون ذڪر نٿو ڪري, ثانوي مسئلي تي ڌيان ڏيڻ بجاءِ ته غير قومن کي يهودي قانونن جي تعميل ۾ ڪيتري حد تائين وڃڻ گهرجي.

ڇو? خير, اسان کي غور ڪرڻو پوندو ته اهو ڪير هو جنهن هن فرمان جو آخري لفظ تجويز ڪيو. اهو پيٽر نه هو, جنهن کي خدا جي طرفان پهريون چونڊيو ويو هو ته جيئن غير قومن کي خوشخبري ٻڌائي: پر جيمس عيسى جو ڀاءُ. جيمس رسولن جي غير موجودگي ۾ يروشلم چرچ جو حقيقي اڳواڻ بڻجي چڪو هو (c.f. عمل 12:17) ۽ يهودين-عيسائي لاڳاپن کي سفارتي طور تي سنڀالڻ لاءِ وڏي عزت حاصل ڪئي (جيتوڻيڪ غير عيسائين کان, جيئن يهودي مورخ جوزفس), جنهن ڪري هو ’جيمس دي جسٽ‘ جي نالي سان مشهور ٿيو.’

ھاڻي اسان پولس جي خطن ۽ اعمالن جي پوئين بابن مان ڄاڻون ٿا ته طھر جو مسئلو يھودين جي سوچ ۾ تمام گھڻي جڙيل ھو ۽ صرف پري نه ٿيو.. يهودي قانون غير مختيار عيسائين کي پنهنجي يهودي ڀائرن کي مندر جي اندرين ڪورٽ ۾ شامل ٿيڻ کان روڪيو (ڏسو Acts 21:27-9). ۽ جيتوڻيڪ پطرس ۽ برنابس ان ڳالهه تي مايوس ٿي ويا ته ڇا يهودي عيسائين کي غير ختني غير قومن جي صحبت ۾ کائڻ گهرجي يا نه. (گلي 2:11-13). ته پوء, جڏهن اسان پاڻ ئي فرمان کي ڏسون ٿا, جيڪو اسان ڏسي رهيا آهيون اهو هڪ شاندار سياسي سمجھوتي بيان آهي, هڪ طرفان پيش ڪيو ويو جيڪو انهن مشڪل ثقافتي مسئلن کي هٿي ڏيڻ ۾ انتهائي ماهر هو. اهو بحث جي انهن پهلوئن تي هڪ جرئتمند اعلان ڪري ٿو جن تي اتفاق ممڪن آهي, جڏهن ته ان خيال کي قبول ڪرڻ جو مطلب آهي ته غير قومن جي عيسائين کي نجات حاصل ڪرڻ لاءِ طھر ڪرڻ جي ضرورت ناهي; اڃان تائين وڃڻ جي بغير واضح طور تي چوڻ گهرجي ته انهن کي نه هجڻ گهرجي.

هاڻي اچو ته اسان کي وڌيڪ ويجهي نظر اچي ٻنهي نسخن جي وچ ۾ فرق:

مغربي نسخو

هي نسخو پڙهي ٿو, بت جي قرباني کان پاسو ڪريو, ۽ رت مان, ۽ زناڪاري کان ۽ جيڪي ڪجھ نه ڪرڻ گھرو سو پاڻ سان ڪيو وڃي, توهان ٻئي کي نه ڏيو.’

هي اخلاقي قدرن جي بلڪل سڌي بيان وانگر نظر اچي ٿو. بت پرستي ۽ زنا، غير قوم جي ثقافت ۾ عام مسئلا هئا ۽ صرف ان کان بچڻ جي اميد رکي ٿي., "سونهري راڄ" جي تعميل سان گڏ’ (يسوع جي بنياد تي’ Mt ۾ واضح تعليم 22:39) ڪنهن به پروفيسر مسيحي لاء لازمي هجڻ گهرجي. پر رت کان پرهيز ڪرڻ جي اهميت’ شايد گهٽ واضح آهي. ڇا هي خونريزي کان پرهيز آهي؟ (قتل, وغيره)¹ يا اهو وٺڻ گهرجي ته رت پيئڻ کان پاسو ڪيو وڃي (جيئن ڪجهه غير ملڪي رسمن ۾ ڪيو ويندو هو) يا گوشت کائڻ جنهن مان رت مڪمل طور تي نه نڪتو هو?

اليگزينڊرين نسخو

اهو غير قومن جي عيسائين کي ٻڌائي ٿو, بت جي قرباني کان پاسو ڪريو, ۽ رت مان, ۽ گلا ٿيل شين کان, ۽ زنا کان.’

هتي سڀ کان وڌيڪ واضح فرق اهو آهي ته 'سونهري حڪمراني' جي حوالي سان ختم ٿيڻ’ ته 'جيڪو توهان کي نه ڪرڻ گهرجي ته توهان کي ڪرڻ گهرجي, توهان ٻئي کي نه ڏيو.’ يقينن اهو ڪنهن به پروفيسر عيسائي لاءِ گهربل هوندو? ها, ضرور: پر اليگزينڊرين ورزن جا حامي قانوني طور تي اشارو ڪري سگھن ٿا, ڇاڪاڻ ته اهو نه آهي جيڪو اصل سوال بابت هو, اهو واقعي ضروري نه هو ته فرمان لاءِ واضح بيان ڪيو وڃي. پر بلاشڪ اهو تقاضا ڪيو ويو - ۽ شايد واضح طور تي تصديق ڪئي وئي - ڊگھي بحثن ۾ جيڪي ٿي ويا..

ڇا جي باري ۾ واضح حوالن جي باري ۾ 'شيون strangled?’ هي دلچسپ آهي, جيئن ته اهو مشورو ڏئي ٿو ته خوراڪ جي قانونن مان هڪ اهم مسئلن جي علائقن مان هڪ هئا ۽ يهودي پارٽي اهو واضح ڪرڻ چاهي ٿي ته پهرين پنهنجي زندگي جي رت کي ختم ڪرڻ کان سواء ڪنهن به شيء کي کائڻ کان بچڻ جي هدايت کي مڪمل طور تي مشاهدو ڪيو وڃي.. ڪجهه هن کي هڪ ڪوشش جي طور تي ڏسندا آهن ته سڄي تصور کي پٺتي دروازي ذريعي رسم الخط رکڻ جي: پر ان ۾ پڻ هڪ تمام عملي پاسو هو. يهودي عيسائي پنهنجي غيرتمند ڀائرن سان رفاقت جو کاڌو ڪيئن شيئر ڪري سگھن ٿا جيڪڏهن ڪا به ضمانت نه هجي ته کاڌو گهٽ ۾ گهٽ 'ڪوشر' هو.?’

ابتدائي چرچ جي ابن ڏاڏن کان ثبوت.

آئرنيس, تفصيل سان هن اقتباس جو حوالو ڏنو (”بدڪارن جو دشمن,’ ڪتاب 3, ch.12.14 – c.130AD) واضح طور تي مغربي ورزن جي پيروي ڪري ٿو, شين جو ذڪر نه ڪرڻ 'گلا ٿيل شيون.’ ٽرٽولين (عفت تي,’ چ. 12 – c.200) مغربي نسخي جو حوالو ڏيڻ لڳي: پر سونهري قاعدي کي ختم ڪري ٿو ۽ گڏوگڏ 'شيون گلا.’ سائپرين ('ڪورينس کي يهودين جي خلاف ثبوت,’ ڪتاب 3.119 – c.250) مغربي نسخو بيان ڪري ٿو. پر جيروم ('گلاتين تي تبصرو’ – c.388) Galatians جي بحث ۾ 5 چوي ٿو:

“… بزرگ جيڪي يروشلم ۾ هئا, ۽ رسول, گڏ ٿيڻ, انهن خطن ذريعي مقرر ڪيو آهي ته قانون جو جوڙو مٿن نه لڳايو وڃي, ۽ نه ئي وڌيڪ مشاهدو ڪيو ويو آهي; پر صرف ايترو ته هو پاڻ کي صرف انهن شين کان پري رکڻ گهرجي جيڪي بتن کي پيش ڪيا ويا آهن, رت مان, ۽ زنا کان; يا مان, جيئن ڪجهه نسخن ۾ لکيل آهي, "گلا ٿيل شين مان,’ يا 'ڪجهه گلا ٿي ويو'.”

سڀ کان وڌيڪ معقول پڙهڻ ڇا آهي?

جيتري قدر سونهري حڪمراني جو تعلق آهي, اهو تمام گهڻو ممڪن ناهي ته ڪو به ڄاڻي واڻي ان کي متن مان حذف ڪري. ۽, ڇاڪاڻ ته اهو مسئلو نه هو، اتي ڪو به زبردست سبب نه آهي ته ان کي حڪم ۾ شامل ڪيو وڃي ها.. پر, مسيح جي تعليم جو اهڙو مرڪزي حصو آهي, ۽ تنهن ڪري واضح طور تي غير تڪراري, اهو بلڪل ناقابل تصور آهي ته ڪنهن به ليکڪ انهن لفظن کي ڇڏي ڏنو هوندو, جيڪڏهن اهي ڄاڻن ٿا ته اهي اصل خط جو حصو هئا. ۽ جيڪڏھن اھي حادثاتي طور ختم ٿي ويا آھن, اهو تمام گهڻو ممڪن ناهي ته اها غلطي ڪنهن جو ڌيان نه ڏني وئي هجي ۽ بعد ۾ ڪاپي ۾ اڻ سڌريل هجي. تنهنڪري حقيقت اها آهي ته اهو ڪيترن ئي نسخن مان غائب آهي، هڪ مضبوط دليل آهي ته اهو اصل رسولي خط جو هڪ لازمي حصو نه هو.. پر اهو يقينن تمام گهڻو امڪان آهي ته اها واضح طور تي ڪائونسل جي اندر بحث دوران تصديق ڪئي وئي هئي.; تنهنڪري ڪائونسل جي فيصلي جي زباني رپورٽن شايد اهو تاثر پيدا ڪيو آهي ته اهو اصل ۾ خط ۾ شامل هو..

اهم سوال اهو آهي ته فرمان جو پتو پوي ٿو, ”ڇا, جيڪڏهن ڪو, يهودي قانون جي اضافي گهرجون غير قومن کي پڻ مشاهدو ڪرڻ جي اميد آهي?’ ان جو جواب آهي, بت جي قرباني کان پاسو ڪريو, ۽ رت مان, [۽ گلا ٿيل شين کان?] ۽ زنا کان.’ اهي ڇو? ڇاڪاڻ ته اهي اهم اخلاقي علائقا آهن جتي غير قومن جي ثقافتن کي يهوديزم کان تمام گهڻو نمايان طور تي ڦيرايو ويو آهي. ڪوڙو ديوتا جي پوڄا ۽ جنسي لائسنس جي مختلف شڪلن کي وڌايو ويو. ۽ زندگي سستي هئي. يهودي ڏانهن, جيتوڻيڪ جانورن جي زندگي خدا جو هڪ قيمتي تحفو هو ۽ عزت سان علاج ڪيو وڃي; جڏهن ته ڪيترائي غيرتمند مذهب ٻين جي زندگين کي پنهنجي تابع ڪرڻ جي علامت طور خون وهائڻ ۾ خوش ٿيا..

پر ڇا 'شيون گلا ٿي ويون’ رسمي طور تي اصل فرمان ۾ لکيل هو يا نه لکيو ويو, پر رت کان پرهيز ڪرڻ جي حڪم ۾ شامل ٿيڻ جو اعتراف ڪيو, - يا ٻي صورت ۾ بعد ۾ اضافو - وڌيڪ تصوراتي آهي.

اهو دليل ڏنو ويو آهي, اموس جي بنياد تي 9:11-12 (جنهن جو ذڪر جيمس ايڪٽس ۾ پنهنجي اختصار دوران ڪيو آهي 15:16-17), گڏوگڏ Leviticus بابن سان گڏ 17-18, ته اهي سڀئي چار گهرجون اصل ۾ نه رڳو يهودين تي لاڳو ٿين ٿيون, پر انھن غير ملڪي ماڻھن لاءِ جيڪي انھن جي وچ ۾ رھندا ھئا (ڏسو 'The Book of Acts in its Palestinian setting (پهرين صدي جي ترتيب ۾ اعمالن جو ڪتاب, جلد 4),’ ايڊ. رچرڊ باخام, ISBN: 978-0802847898, پي پي. 450 &ff)

حقيقت ۾, ليو 17:8-13 واضح طور تي چيو ويو آهي ته رت نه کائڻ جو قانون نه رڳو يهودين تي لاڳو ٿيڻ گهرجي; پر انهن جي وچ ۾ رهندڙ ڪنهن به غير ملڪي کي پڻ. جيئن اڳ ۾ ئي اشارو ڪيو ويو آهي, اهو لازمي طور تي هڪ مسئلو هوندو جڏهن يهودين ۽ غير قومن جي عيسائين گڏجي هڪ رفاقت طعام شيئر ڪيو. پڻ, هن حڪم جو بنيادي سبب, Lev ۾ ڏنل 17:11, اهو آهي ته رت جانور جي زندگي جو نمائندو آهي جيڪو هڪ کفاره جي قرباني طور پيش ڪيو پيو وڃي; ۽ اهڙو ڪفارو صرف خدا جي طرفان مقرر ڪيل طريقي سان ٿي سگهي ٿو. تنهن ڪري, جيڪڏهن اهو ممڪن نه هو, پوءِ رت کي زمين تي وهايو وڃي ۽ نه وسايو وڃي (ليو 17:12-13).

وڌيڪ, پراڻي عهد نامي ۾ ڪٿي به گلا ڪرڻ واضح طور تي منع ٿيل ناهي; ڄاڻن, اهو مٿين مان هڪ منطقي نتيجو آهي, ڇاڪاڻ ته اهو رت کي صحيح طور تي خارج ٿيڻ کان روڪي ٿو. جيڪڏهن پراڻي عهد نامي جي قانون پاڻ کي گلا ڪرڻ جي خلاف مخصوص هدايت جي ضرورت نه هئي, ڪائونسل جي فرمان ۾ هڪ کي شامل ڪرڻ ڇو ضروري سمجهيو ويندو? جيتوڻيڪ اسان ڄاڻون ٿا ته اهي ٻه نسخا لوقا جي اڪائونٽ جي گردش ۾ هئا, اهو قابل ذڪر آهي ته گلا ڪرڻ جي فائدن يا خرابين بابت سنجيده تڪرار جو ڪو ثبوت ناهي. (جڏهن ته, جي برعڪس, ان بابت بحث جو ڪافي ثبوت موجود آهي ته غير قومن جي عيسائين کي بتن تي قربان ڪيل گوشت کان بچڻ ۾ ڪيتري حد تائين وڃڻ گهرجي.!)

اهو پڻ نوٽ ڪريو ته Leviticus ۾ ڪا به تجويز ناهي ته اها گهرج غير قومن تي لاڳو ٿيڻ گهرجي جيڪي يهودين جي ڪنٽرول واري علائقي ۾ نه رهندا هئا.. نه ته اهو ظاهر ٿئي ٿو ته يسوع جي يهودين’ ڏينهن جي ڪا به اميد هئي ته هي قانون ڪنهن ٻئي حالتن ۾ غير قومن تي لاڳو ٿيڻ گهرجي. بلڪه, جيئن يروشلم جي تباهي کان پوءِ وارن سالن ۾ لکيل ربنڪ ماخذ ظاهر ٿيندا آهن, اسان کي معاهدي جا اڀرندڙ ثبوت مليا آهن ته غير يهودين تي لاڳو صرف کاڌي جو قانون 'نوهائيڊ' آهي’ جيئري جانور کان ڦٽيل عضوو کائڻ کان منع ڪرڻ جو قانون.² ٻين هنڌن تي رهندڙ غير قومن ڏانهن هي نرمي وضاحت ڪرڻ ۾ مدد ڪري ٿي ته ڇو خون ۽ گلا ڦاڙڻ جي ممانعت غير قومن جي گرجا گهرن ۾ تمام گهٽ تڪرار يا تشويش جو سبب بڻيل آهي.. اسرائيل کان ٻاهر, اهو صرف پنهنجن يهودي ڀائرن کي ڏوهن کان بچڻ سان تعلق رکي ٿو.

نتيجتن, مان سمجهان ٿو ته اهو چوڻ مناسب آهي, رت کان پرهيز ڪرڻ جي هدايت ڏني وئي,’ ”گلا ٿيل شين کان پاسو’ هڪ لازمي گهربل طور سمجهيو ويندو, ۽ تنهنڪري بنيادي طور تي غير تڪراري. تنهن هوندي به, يسوع جي ربيبي تعليمات’ ڏينهن هن جو خاص ذڪر ڪيو; ۽, جيئن اڳ ۾ ئي نوٽ ڪيو ويو آهي, جڏهن يهودي ۽ غير قومون گڏ کائڻ لاءِ گڏ ٿين ها ته يهودي شرڪت ڪندڙن لاءِ اهو يقين رکڻ ضروري هجي ها ته سندن کاڌو ”ڪوشر“ آهي.’ تنهن ڪري اهو ممڪن آهي ته اهو ڪوڊيڪل طور شامل ڪيو ويو آهي, شڪ کان بچڻ لاء.

اهي تبديليون ڪڏهن ۽ ڪيئن ٿينديون آهن?

'چڱو گلا ٿي ويو' شامل ڪرڻ ۾ تمام گهٽ نقطو هوندو’ خط جي ڪاپين کان پوءِ شق اڳ ۾ ئي غير قومن جي گرجا گھرن ۾ ورهائي چڪي هئي. تنهن ڪري ان لاءِ سڀ کان وڌيڪ امڪاني وقت اهو هوندو هو جڏهن خط پاڻ ئي تيار ڪيو ويندو هو, يا فوري بعد, اجلاس جي پڄاڻي. اڳ ۾ ئي رت کان پرهيز ڪرڻ تي اتفاق ڪيو ويو آهي, اهو ممڪن نه هجي ها ته ڪنهن به ڏکيائي پيش ڪري.

ٻي پاسي, سونهن قاعدي جي غير شامل ٿيڻ جي سڀ کان وڌيڪ معقول وضاحت اها آهي ته ان کي ضروري نه سمجهيو ويو.. جيڪڏهن توهان عيسى جي پيروي نه ڪيو’ پرائمري تعليم, توهان ڪنهن به صورت ۾ مسيحي نه ٿي سگهيا!

ڇا لوقا اهو غلط حاصل ڪيو؟?

انهن اختلافن جي ممڪن وضاحت سوال ۾ آهي, ”ڪهڙي موڙ تي لوقا کي پهرين رسولن جي اصل ڪاپي تائين رسائي هئي’ خط?’ اليگزينڊرين متن عام طور تي ٿورڙي مختصر طور لڳي ٿو, وڌيڪ پالش, نسخو, ان نتيجي تي پهتو ته هي لوقا جو ختم ٿيل ايڊيشن هو ۽ مغربي متن وڌيڪ ممڪن آهي ته لوقا جو اصل مسودو هجي..

اليگزينڊرين ورزن ۾, لوقا پاڻ پهريون ڀيرو اعمالن جي داستان ۾ اچي ٿو 16:4-10, جتي هو ترواس ۾ پولس جي پارٽي جو حصو بڻجي ٿو. اهو پولس ۽ سيلاس جي گرجا گھرن کي فرمان پهچائڻ کان پوءِ آهي ۽ ان کان اڳ جو انهن کي ميسيڊونيا جي اڳئين غير منقول ٿيل علائقي ڏانهن خداوند جو سڏ مليو.. لوقا وري پولس ۽ سيلاس جي گرفتاري ۽ آزاد ٿيڻ کانپوءِ فلپي ۾ پوئتي رهجي ويو (cf. عمل 16:16-17:1), آخرڪار پولس کان وڌيڪ ٻيهر شامل ٿيو 4 سالن کان پوءِ جيئن هو فلپي ذريعي واپس آيو (c.f. عمل 18:11, 19:8-10 & 20:3-6) .

تنهن هوندي به, Acts جو مغربي نسخو 11:27-28 پڙهي ٿو, “ھاڻي انھن ڏينھن ۾ يروشلم کان انتاخيا ڏانھن نبي آيا. ۽ ڏاڍي خوشي ٿي; ۽ جڏھن گڏ ٿياسون انھن مان ھڪڙو اگابس نالي شخص اٿي بيٺو ۽ ڳالھايو, …” ان جو مطلب اهو آهي ته لوقا ذاتي طور تي اگابس جي موقعي تي موجود هو’ گهمڻ; جيتوڻيڪ لوقا اگابس سان گڏ پهتو, يا اڳ ۾ ئي انٽيوچ ۾ چرچ جو ميمبر هو, يا اُن وقت اُتي ڪيترو عرصو رهيو، ان جي خبر ناهي.³ پر Acts جي مغربي نسخي ۾ ھڪڙو ٻيو ننڍڙو تفصيل آھي 12:10 اها دلچسپي آهي. جڏهن پطرس فرشتي طرفان جيل مان آزاد ڪيو ويو, لوقا شامل ڪري ٿو, ٻاهرين لوهي دروازي مان گذرڻ تي, اهي ‘ست قدم ھيٺ لھي ويا.’ اها معلومات ڪنهن ٻاهرئين ماڻهوءَ لاءِ بي معنيٰ لڳي ٿي ۽ ان جي مطابق اليگزينڊرين ورزن مان ڊهي وئي آهي; پر ان جي شامل ٿيڻ ۾ جيڪو ظاهر ٿئي ٿو لوقا جي اصل مسودي مان اهو ظاهر ٿئي ٿو ته هو پاڻ يروشلم جي گهٽين کان چڱي طرح واقف هو..

اهو پڻ نوٽ ڪرڻ جي لائق آهي ته لوقا جي ان جي خوشخبري جي شروعاتي بابن جي معلومات جي مکيه ذريعن مان هڪ مريم هئي., جن کي جان صليب تي چاڙهڻ واري جاءِ کان يروشلم جي ڪنهن گهر ۾ وٺي ويو هو (c.f. جين 19:27; 20:2; عمل 1:14; 8:1). اهڙيء طرح اهو ممڪن آهي ته لوقا ڪائونسل جي وقت يروشلم ۾ هو: جيتوڻيڪ اهو ممڪن ناهي ته هو ڪائونسل جي اجلاس ۾ پاڻ موجود هو. اهو پڻ سمجهي سگهجي ٿو ته هو انتاخيا ۾ هوندو جڏهن پولس ۽ برنابس يروشلم کان فرمانن جي نقلن سان واپس آيا.; پر ان دور جي لوقا جي حساب ۾ ٽئين شخص جو استعمال, جيستائين فرمان جي آخري ڪاپيون هٿ ڪيون ويون, اهو تمام گهٽ امڪان بڻائي ٿو.

اهڙيء, اهو امڪان آهي, جڏهن لوقا پنهنجي شروعاتي چرچ جي تاريخ مرتب ڪرڻ شروع ڪيو, يروشلم جي ڪائونسل بابت سندس معلومات صرف زباني رپورٽن تي ٻڌل هئي. تنهن ڪري اهو تمام گهڻو ممڪن آهي ته ڪو به ذڪر نه ڪيو ويو هجي غير ضروري تفصيل جو گلا ڪرڻ بابت: پر هن کي يقين ڏياريو ويو هو, 'بالڪل,’ سڀني عيسائين کي سون جي حڪمراني جي پيروي ڪرڻ جي اميد هئي. تنهن هوندي به, لوقا حقيقت جي تفصيل لاء هڪ اسٽائلر هو; تنهن ڪري Acts جو آخري نسخو شايع ڪرڻ کان اڳ, هن قدرتي طور تي حقيقي لفظن جي تصديق ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي هوندي, جيڪڏهن ممڪن هجي, فرمان جي لکيل ڪاپي ڳولڻ ۽ ان جي متن ۾ ترميم ڪندي.

ڇو ته مغربي متن شايع ڪيو ويو?

امڪان اهو آهي ته لوقا جو مسودو سندس سفر دوران مرتب ڪيو ويو هو. اها حقيقت قابل ذڪر آهي ته داستان جا اهي حصا جتي هو استعمال ڪري ٿو 'اسان’ ان جي بدران’ عام طور تي ٻين ماڻهن جي رپورٽن تي ٻڌل انهن کان وڌيڪ تفصيل تي مشتمل آهي. پر اسان هتي دستاويز جي باري ۾ ڳالهائي رهيا آهيون: لفظ پروسيسر نه. هڪ دفعو لکيو, سڌارا مشڪل ۽ امڪاني طور تي مونجهارو هئا: تنهن ڪري هڪ بهتر ۽ درست حتمي نسخو جي ضرورت آهي, نقل ۽ عام ڇڏڻ لاء مناسب.

پر اهو فرض ڪرڻ بلڪل قابل اطمينان آهي ته لوقا اصل کي پنهنجي حوالي سان برقرار رکيو هوندو. روايت موجب, هو عمر ۾ مري ويو 84 مرڪزي يونان ۾ ۽ Thebes ۾ دفن ڪيو ويو. پوءِ جيڪڏھن سندس مسودو ٻين ھٿن ۾ ويو, اهو تمام گهڻو امڪان آهي ته اهو محفوظ ڪيو ويو هجي ۽ بعد ۾ نقل ڪيو ويو هجي, جيڪو هاڻي مغربي متن جي نالي سان مشهور آهي.

آخري تي

پهرين نظر ۾ يروشلم جي ڪائونسل جي اڪائونٽن ۾ اختلاف ان خيال کي تباهه ڪندڙ نظر اچن ٿا ته مغربي متن لوقا جو پهريون مسودو هو.. پر, جڏهن سڀني ثبوتن تي غور ڪيو وڃي, هي نظريو انهن اختلافن جي سڀ کان وڌيڪ معقول وضاحت پيش ڪري ٿو.

فوٽن جا نشان

1. ڪينن ولسن پاڻ ان خيال جو پختو هو ته ”رت’ قتل جي خلاف اخلاقي ممانعت جي طور تي تعبير ڪيو وڃي, بلڪه کاڌي جي قانون جي طور تي; ۽ اهو ته سونهري راڄ اصل ۾ ڪائونسل جي فرمان جو حصو هو. (ڏسو هتي هن معاملي تي سندس خيالن جي مڪمل پيشڪش ۽ تمام دلچسپ اضافي مشاهدو لاء.) تنهن هوندي به, جيڪڏهن گولڊن اصول شامل ڪيو ويو آهي, قتل جي مخصوص ممانعت جي ضرورت نه پوندي; جيئن ته, بدمعاشي ۽ ٻيا گھڻا ڏوھ سڀ ان ھڪڙي قاعدي جي ڪري منع ٿيل آھن: جڏهن ته زنا ۽ بت پرستي وڏي پيماني تي ترقي يافته سرگرمين جي طور تي غير قومن جي دنيا ۾ تمام گهڻي ترقي ڪئي وئي - جيئن اهي اڄ آهن.
2. هتي هئا 7 نوحه’ قانون; جيڪي نوح جي زماني کان وٺي سڀني انسانن لاءِ فرض سمجھيا ويا. انهن جي سڀ کان پهرين مڪمل ربيڪن جي فهرست توسفتا آوداه زراه مان اچي ٿي 9:4, جيڪو چوي ٿو: “نوح جي پٽن کي ست حڪم ڏنا ويا: (1) فيصلي جي حوالي سان (ڄاتو), (2) بت پرستي جي حوالي سان (avodah ذرات), (3) توهين جي باري ۾, (quilelat ha-shem), (4) ۽ جنسي غير اخلاقيات بابت (gilui arayot), (5) ۽ خونريزي بابت (شيخ ديم) ۽ (6) چوري جي باري ۾ (ها - ساٿي) ۽ (7) جيئري جانور کان ڦاٽيل عضون بابت (ايبر منهنجو ها-هائي).” (مان حوالو ڏنو ويو ”دي آڪسفورڊ هينڊ بڪ آف ريليجيئس ڪنورشن’ مارڪ ڊيوڊ بيئر ۽ ٻين طرفان., جي جي. 591. © آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس, 2014.) Tosefta 3 صدي عيسويء کان تاريخون; پر شايد پهرين صديءَ جي اوائل کان وٺي ربيڪن جي بحث جي نتيجن کي ظاهر ڪري. شيءِ (7) جنرل تي ٻڌل آهي 9:4 , “پر ان جي زندگي سان گوشت, ان جو رت, توهان نه کائو.” شيءِ (5), ٻي پاسي, قتل جو حوالو ڏئي ٿو: نه کاڌي جا قانون. انهن بابت مڪمل بحث لاءِ, ڏسو Maimonides’ 12صديء جو ڪم, 'مشن تورات, Sefer Shoftim, بادشاهن ۽ جنگين,’ 8:10-9:14.
3. اعمال جو مغربي متن 11:27-28 اهو پڻ ظاهر ڪرڻ ۾ دلچسپي رکي ٿو ته لوقا شايد ذاتي طور تي مانين سان واقف ٿي چڪو هو, هيروڊ جو رضاڪار ڀاءُ ۽ بهترين دوست (عمل 13:1); اهڙيءَ طرح هن کي هيروڊ جي درٻار جي معاملن بابت تفصيلي اندروني معلومات تائين رسائي فراهم ڪري ٿي.