Akwụkwọ kacha mma edekọ nke ha niile.

Ndubata.

Tupu anyị na-atụle ọdịnaya, Anyị kwesịrị inwe afọ ojuju na ederede anyị nwere taa bụ ihe ezi uche dị na ya. Ndị iro nke Kraịst na-ekwukarị na ọ bụ enweghị ntụkwasị obi: ma nke a, ezi n'ụzọ nkịtị, nwere ike ịbụ ime ebe site na eziokwu. Nke ọrụ oge gboo nke oge a bụ ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme, ọ bụghị otu bia remotey Na-esote Agba Ọhụrụ na oke nke ihe akaebe maka izi ezi ya.

Olee otú e si chekwaa akwụkwọ oge ochie?

N'oge ufodu, site na ụfọdụ fluke, Mpempe akwụkwọ mbụ ma ọ bụ ibe nke akwụkwọ oge ochie agbanahụ ụbọchị ugbu a: Ma ohere nke a na-eme dịpụrụ adịpụ nke na ọ nweghị akwụkwọ dị iche iche nke oge ndị a.. Ihe odide ahụ nke ụbọchị ahụ na-adị ire ere; na-ejikwukwu ha, ngwa ngwa ha ga-emebi, Yabụ na ọ dị mkpa iji depụta akwụkwọ, Maka nchekwa ha yana maka mgbasa. Karịsịa n'ihe banyere Akwụkwọ Nsọ, Ewere nlekọta dị otú ahụ na usoro a na-ede akwụkwọ, Ozugbo emechara ma lelee, E lere anya na ikike nhata na nke mbụ. Ozugbo ihe mbụ mebiri emebi ruo mgbe ọ bụla na-agaghị agụ ya, A na-atụfu ya, A na-akpọkarị ya ọkụ. N'ezie, Nchọpụta ihe odide nke Tischendorf mbụ na ebe obibi ndị mọnk nke st. Catherine na mt. Sainai (Codex Frede-Augustinus), nọ na nkata nke akwụkwọ ochie na-eji Ìhè. Mọnk doro anya chere na ọ dị ịtụnanya maka ịdị ukwuu maka itinye akwụkwọ nke akwụkwọ sekọndrị na ndị mebiri emebi! N'ihi ya, ọ bụghị ruo mgbe 15 Ọtụtụ afọ mgbe e mesịrị na 1859, Mgbe O mere ha onyinye nke otu Agba Ochie, na onye nlekọta ahụ na-eche na ọ nwere otu n'ime ndị a; ma gosi ya codex nke ụwa, nke nwekwara ihe kacha ochie nke Agba Ọhụrụ.

Kedu otu esi enyocha ntụkwasị obi oge ochie?

Igbanihe, Enweghị akwụkwọ mbụ na-enye nsogbu maka ihe mere eme, Ma enwere ike iji ọtụtụ ihe dị mkpa iji chọpụta ntụkwasị obi nke mbipụta ndị ahụ na-adị ndụ:

• Kedu ka nke mbụ si dị nso na nke mbụ dị larịị?
• Ole Kachasị Anwụ?
• Ndi ndi mmadu di la biri na ibe ha?
• Enwere ike ikwenye ederede site na ihe ndị dị na mpụga?

Kedu ka agba ọhụụ si yie akwụkwọ ndị ọzọ?

Isetịpụ Akwụkwọ Nsọ maka obere oge, site na akwụkwọ ndị Greeco - Rome na-eme ihe na-adịghị mma. Edere ya 900 Bc, A na-ekesa ya nke ukwuu, enwere 643 Ebiputara ihe odide. Otú ọ dị, mbụ n'ime ụbọchị ndị a 400 Bc, na-ahapụ oghere nke 500 afọ site na mbụ. Ọrụ nke Virgil nwere oghere kachasị, maka 350 afọ: Ma ndị a dabere na naanị 7 Udiri isi. Akwụkwọ ndị ọzọ na-enweghị ebe ọ bụla, na ọtụtụ ezughi ezu, Dika okpokoro di n'okpuru:

		Afọ ole na ole ruo:		Mba nke
Nkowa	Mbido	1pribe	1akwukwo	Ihe omuma
Volgal – Aineid	70-19 Bc		350	7
Homela – Iliaad	900 Bc		500	643
Puniny – Aguguala	61-113 AD		750	7
Suetonius – Na ndu nke caesar	75-160 AD		800	8
Siza – Agha Galic	100-44 Bc	950	950	10
Ume – Akụkọ Banyere Rome *	59 BC-17 Ad	200-300	900	25
Tacitus – Akụkọ ihe mere eme / anals *	100 AD	900	1,100	20
Keolu	?-55 Bc		1,100	2
Meghshenes	383-322 Bc		1,300	200**
Aristophan	450-385 Bc		1,200	10
Pluta – Tetwameries	427-347 Bc		1,200	7
Toucydides – Aguguala	460-400 Bc	500	1,300	8
Herdodotus – Aguguala	480-425 Bc		1,300	8
Ariperela – Ọrụ dị iche iche	384-322 Bc		1,400	49***
Sophocles	496-406 Bc		1,400	193
Euro	480-406 Bc		1,500	9
Agafeuru	54 Bc		1,600	3

* Partysọ dị ukwuu furu efu. ** Ihe niile site na otu ndeputa. *** Kacha maka ọrụ ọ bụla.

N.B. 1st iberibe’ na '1 nke 1’ Dates na tebụl dị n'elu bụ ihe na-egosi naanị, Dị ka '1 6’ Ihe odide na-ezughị ezu, na nke 1’ Ubochi na-esikarị ike inweta. A ga-anabata data ọzọ. Site na iche, Ọ bụghị naanị na etiti n'etiti ụbọchị ederede akwụkwọ ọhụrụ, iberibe ha ndị mbụ na ihe odide zuru oke dị mkpụmkpụ karịa nke ọ bụla, ọnụ ọgụgụ nke ihe odide ndị dị ndụ karịa ngụkọta nke ihe niile dị n'elu, dị ka egosiri n'okpuru:

		Afọ ole na ole ruo:		Mba nke
Nkowa	Mbido	1pribe	1akwukwo	Ihe omuma
Agba Ọhụrụ	40-100 AD		300	24,300 *
Matiu	50-65 AD	150
Mark	50-60 AD	175
Luk	59-70 AD	140
Jọn	90 AD	35-85
Paul	50-65 AD	150

* 5,000 n'asụsụ Greek, 10,000 Ntụgharị Latin na 9,300 N'asụsụ ndị ọzọ.

Ubo ndị a dị n'elu sitere na Clololastic na-adịbeghị anya, nke na-eme ọhụụ na-egosi na ụbọchị mbụ dị ugbu a dị ugbu a na mbido afọ 1900. N'ezie, Ọ bụrụ na akwụkwọ ahụ amalitela mgbe e mesịrị, Mgbe ahụ, oge a ga-adịkarị obere.

Ndi ndeputa di ndu kwenyere?

Ya na otutu ihe nlere anya, Udiri ederede na-esite na ndị na-edebanye aha’ ndị nsụgharị na’ Njehie bụ ka a tụọ anya. Otú ọ dị, si na ike 20,000 ahịrị na nt, naanị ihe 40 nwere obi abụọ. Site na iji usoro image, nke nwere ọnụ ọgụgụ ndị ọzọ nke ihe odide extrants, inwe 15,600 ahịrị, nke 764 (5 peri) nwere obi abụọ. Ọbụlagodi ọdịiche dị na-eme, Achọpụtara ya na ọtụtụ ihe dị oke mkpa nke mkpoputa, Okwu Okwu, wdg. Ndị ahụ dị n'otu uche ọ bụla’ harate ihe dị ka otu puku kwuru puku. Ọbụnadị ndị ọzọ dị oke mkpa abụghị ezigbo mkpa akụ. Na okwu ndị editọ nke Resonion Standard Version:

“Ọ ga-edo anya na nlezianya na-agụ akwụkwọ 1946, dị ka 1881 na 1901, Ntụgharịghị ahụ ọ bụla e mejọrọ n'okwu okwukwe Ndị Kraịst, Maka ihe dị mfe ihe mere, N'ime puku kwuru puku mgbanwe dị na ihe odide, Ọ dịghị onye sirila otú ahụ nke chọrọ idegharị ozizi Ndị Kraịst.”

Enwere ike ikwenye ederede site na ihe ndị dị na mpụga?

Akụkụ ọzọ dị egwu nke Agba Ọhụrụ bụ nke e zoro aka na ya na akwụkwọ Ndị Kraịst mbụ. Ọrụ nke Justin Martyr, Irenaeus, Clement nke Alexandria, Origen, Tertulllian, Hippolytus na Eusebius n'etiti ha nwere 36,000 Nhota. Ngụkọta nke 86,000 Ederela akwụkwọ, Ọ bụ ezie na ọ bụghị nkọwapụta ndị a niile. Akụkụ nke ihe ndị a nwere nnukwu obosara na a na-eme atụmatụ na Agba Ọhụụ, mgbochi naanị amaokwu iri na otu, enwere ike ịchọta ndị na-ekwu okwu na isi mmalite nke narị afọ nke abụọ na nke atọ!

Nchịkọta

On ọ bụla n'akụkọ ihe mere eme criterion, Ederede Agba Ọhụụ ma na-atọgbọ karịa akwụkwọ ọ bụla ọzọ nke oge ndị a. Na okwu nke Sir Frederick Kenyon, director na isi oba nke British Museum:

“Oge ahụ mgbe ahụ n'etiti ụbọchị nke usoro izizi na ihe akaebe mbụ gbara agba agba agba agba agba agba agba agba agba agba, Ntọala ikpeazụ maka obi abụọ ọ bụla nke Akwụkwọ Nsọ gbadata anyị nke ọma mgbe e dere ha akwụkwọ. Ma izi ezi na izi ezi nke akwụkwọ nke Agba Ọhụụ ka enwere ike idobe ya n'ikpeazụ.”

Laghachi na edemede bụ isi.