Tiki

ʻO ka mea kākau moʻolelo Roma a me ka mea haʻiʻōlelo ʻo Tacitus (c.55-120 AD) kakau i kela, ma hope o ke ahi o Roma ma 64 Kāleʻa, ua lohe ʻia ua hoʻomaka ʻia ke ahi ma ke kauoha a Nero:

“No laila, e hoopau i ka hoike, Ua hoʻopaʻa ʻo Nero i ka hewa a hoʻokau i ka hoʻomāinoino maikaʻi loa i ka papa i inaina ʻia no kā lākou mau mea hoʻopailua., i kapaia he Kristiano e ka lehulehu. Karisto, nona ka inoa i puka mai ai, Ua loaʻa i ka hoʻopaʻi koʻikoʻi i ka wā o Tiberius ma ka lima o kekahi o kā mākou mau luna hoʻomalu., Ponetio Pilato, a he hoomanamana kolohe loa, no laila nānā ʻia no ka manawa, aole ma Iudea wale no ka poha hou ana, ke kumu mua o ka ino, aka ma Roma, kahi e ʻike ai nā mea hilahila a me nā mea hilahila mai kēlā me kēia wahi o ka honua i ko lākou kikowaena a lilo i mea kaulana. Pela, ua hopu mua ia ka poe a pau i ae i ka hewa; alaila, ma luna o kā lākou ʻike, he lehulehu loa i hoahewaia, ʻaʻole nui ka hewa o ke kī ʻana i ke kūlanakauhale, e like me ka inaina i kanaka. Hoʻohui ʻia ka hoʻohenehene o kēlā me kēia ʻano i ko lākou make. Ua uhi ʻia me nā ʻili holoholona, Ua haehae ʻia lākou e nā ʻīlio a make, a i ʻole i maʻi ʻia ma nā keʻa, a i ʻole i hoʻopaʻa ʻia i ke ahi a puhi ʻia, e lilo i mea hoomalamalama i ka po, i ka pau ana o ke ao. Hāʻawi ʻo Nero i kāna mau māla no ka ʻike, a e hōʻike ana i kahi hōʻike ma ka circus, ʻoiai ʻo ia i hui pū me nā kānaka me ka ʻaʻahu o ke kaʻa a i ʻole ke kū ʻana ma luna o ke kaʻa. Na ia, ʻoiai no ka poʻe lawehala i kūpono i ka hoʻopaʻi koʻikoʻi a hoʻohālike, ua ala mai ka manao aloha; no ka mea, aole, e like me ka mea i ikeia, no ka pono o ka lehulehu, aka, e hoopau i ka lokoino o ke kanaka hookahi, e luku ʻia ana lākou.” (Nā moʻolelo 15.44.)

Hoʻomaopopo ka poʻe akamai iā Tacitus ʻo ia kekahi o nā mea kākau moʻolelo maikaʻi loa o kona manawa. He hoa paio maopopo ia no ke Kristiano, ka mea i olelo ia Iesu’ ʻO ke kau ʻana ma ke keʻa ma kēia ʻano ua manaʻo ʻia ʻo ia ka corroboration ikaika loa e nā kūlana mōʻaukala maʻamau. ʻO kekahi, ʻoi aku ka nui, ʻO ke koʻikoʻi e like me ka hōʻoia ʻana o ka hoʻomaʻau ʻana o Nero i nā Karistiano ma Roma ma hope o ke ahi o 64 Kāleʻa. E like me ka mea i kuhikuhi ʻia ma kahi'ē aʻe, kōkua kēia hanana i ka hōʻoia ʻana i ka lā mua o nā palapala o ke Kauoha Hou iā lākou iho.

Manaʻo kekahi e lawe wale ʻo Tacitus i kāna moʻolelo mai nā kumu Kalikiano: akā, ʻaʻole ʻo ia i hōʻike i ka ʻike i ke aʻo Karistiano, ka nānā ʻana iā lākou ma ke ʻano he hoʻomana ʻino, he mea hiki ole keia. Eia hou, akahele loa ʻo ia i kāna Annals e hoʻokaʻawale i waena o nā mea i hōʻike ʻia a me nā mea āna i manaʻo ai ua hoʻokumu ʻia ma waho o ke kānalua kūpono., e hoʻohana ana i nā huaʻōlelo e like me, 'Ōleloʻia,’ 'Ua kau kekahi ma ka mooolelo,’ etc. no ka lohe, a hiki, 'Ua hahai au i ka hapa nui o nā mea kākau mo'olelo,’ aiʻole 'ka mana nui loa a hilinaʻi,’ ma nā wahi āna i hoʻomaopopo ai aia i laila kekahi hoʻopaʻapaʻa. Ua kakau nae oia no Iesu’ ke kau ma ke kea me he mea la, me ka ʻike ʻole.

Ua kāheaʻo ia iā Christian i kahi mea make make, a'ōlelo aku nā poʻe Kristiano i hewa i nā hewa hewa!

Ina he kanalua kekahi i na mea e pili ana ia Iesu’ make, ʻAʻole i nele ʻo Tacitus i ka manawa e ʻōlelo ai pēlā; a, ma ke ano he kanaka kakau moolelo Roma, inā ua mākaukau ʻo ia e komo i ka waihona Imperial.

Akāʻaʻole e kapaʻia nā Archives Imperial iā Iesū, ', a he mea hou aku ko ", aole he pomaikai.

TECITUS āpau’ ʻO nā puke e pili ana i ka manawa ma hope o ka loaʻaʻana o ka siege. No ke aha mai?

Hoʻi i ka ʻatikala nui.