[pm_sehlooho]

Hoo e ka bang lilemo tse peli tse fetileng, moqolotsi o ile a beha maikutlo sebakeng sa marang-rang bakeng sa buka ea ka, ‘E fetotsoe ke lerato (Pale ea Sefela sa Lifela)‘, moo ba ileng ba fana ka maikutlo a hore lerato la ’nete la bophelo ba Solomone e ne e le Mofumahali oa Sheba. Ho ne ho phehoa khang ea hore ka bobeli ba tlamehile ho ea linaheng tsa habo bona ’me kahoo ba tlameha ho arohana: empa seo se bapisitswe le yena, Solomone ha aa ka a hlola a fumana lerato la sebele.

Kaha sebaka sa marang-rang se ne se le mothating oa ho kopanngoa le sebaka sa liegeman.org, Ke ile ka arabela boinotšing, ke kopa tumello ea ho beha maikutlo mona, mmoho le lebitso la mongodi le karabo ya ka, joalo ka tlase. Ha ho mohla nkileng ka fumana karabo, kahoo ha kea ka ka ikutloa ke lokolohile ho e phatlalatsa: empa ke ntse ke ikutloa hore tlhaloso ena e ne e lokeloa ke karabelo e nepahetseng le thahasello e ka bang teng ho ba bang, kahoo karabo ea ka ke ena. …

Ka sebele ke lumela hore Solomone qalong o ne a rata mosali eo a qapileng pina ea hae ka eena; leha ke sa nahane hore enoa e ne e le Mofumahali oa Sheba.

Ha ke buisana ka monyetla ona bukeng ea ka, Ke supile phapano lipakeng tsa semelo sa pele le boitšoaro ba mosali ea hlalosoang pineng le ea Mofumahali oa Sheba., ya tlileng ka bokgabane le maruo a maholo ho leka Salomone ka dipotso tse thata ([x]2Chronicles 9:1[/x]). Empa ke belaela hore maikutlo a sengoli mabapi le taba ena a boetse a tsoa moetlong oa Arabia/Ethiopia mabapi le lerato la Morena Solomone le Mofumahali oa Sheba., e tsoang lekholong la bo14 la lilemo 'Kebra Nagast.’¹ Tokomane ena e bolela hore, bosiung ba pele a khutlela Sheba, Solomone o ile a thetsa Mofumahali hore a amohele keletso ea hae; ka ho etsa joalo a bina pina ea pele ea ‘Solomone’ ea Ethiopia’ leloko la borena leo qetellong le ileng la fela ka ho lihuoa ha Haile Salassie ka 1974. Empa, athe Sefela sa Lifela se hlalosa lenyalo ka ho hlaka ([x]Song 3:6-11 & 4:8-12[/x]), se lebisang kamanong e tsoelang pele, leha e le litlaleho tsa Bebele tsa ketelo ea Mofumahali kapa 'Kebra Nagast’ fana ka maikutlo a hore ho ne ho e-na le lenyalo la molao pakeng tsa bobeli. Litlaleho tsa Bibele tsa ketelo ea hae ([x]1Kings 10:1-13[/x] & [x]2Chronicles 9:1-12[/x]) u se ke ua bua ka likamano tsa thobalano. 'Kebra Nagast’ e re bolella hore ka mor’a kopano ea bona ea nakoana o ile a ea Sheba, ho beleha mora wa hae tseleng, 'me ka nako e telele a patela mora oa hae hore na ntate ke mang; ho hlakile hore ha aa ka a hlola a bona Solomone hape.

Ho tsoa ho 'malo oa tlaleho ea Bibele, ka sebele hoa khoneha ho nahana hore Mofumahali oa Sheba o ile a rata Solomone; mme leha ho le jwalo a bea pitso ya boikarabelo ka hodima pelo ya hae. Leha ho le joalo boitšoaro ba Solomone ka boeena bo thata haholo ho bo hlalosa. Ho thata ho tseba hantle hore na ketelo ea Mofumahali oa Sheba e etsahetse neng: empa e le mosali oa pele oa Salomone ea tla boleloa ka mor’a hore e be morena² ke morali oa Faro ([x]1Kings 9:16,24[/x] & [x]2Chronicles 8:11[/x]) mme mosadi pineng e ne e le mofumahadi wa bo 60 ho tswa ho 700! ([x]Song 6:8[/x] & [x]1Kings 11:3[/x]).

Leha ho le joalo, ho na le tšobotsi e ’ngoe e thahasellisang ea basali ba bangata ba Salomone: Mangolo a bolela feela hore o ne a e-na le barali ba babeli le mora a le mong ([x]1Kings 4:11,15; 14:21[/x]). Mora eo, Roboame, e ile ea e-ba mohlahlami oa Solomone ho sa tsotellehe ho hlalosoa e le mora oa ‘Naama oa Moammone.’ Sena sea makatsa, joalokaha molao oa Moshe o boletse, ‘Moamone kapa Momoabe ba ke ke ba kena phuthehong ea Jehova; ho isa molokong wa leshome ho se be le ya mong wa bona ya kenang phuthehong ya Jehova ka ho sa feleng: hobane ha ba a ka ba le kgahlanyetsa tseleng ka bohobe le ka metsi, mohla o etswang Egepeta, le kahobane ba ile ba o hira Balaame, mora Beore, wa Pethore, Mesopotamia, ho u rohaka.’ ([x]Deuteronomy 23:3-4[/x]) Leha ho le joalo, Ho sa tsotelehe sena, banna ba Juda ba mo amohela e le morena wa bona, joaloka Baiseraele ba bang ho fihlela a ba sokela ka makhetho a eketsehileng ([x]1Kings 12:1-19[/x]). Taba e bonahala e le hore ho ne ho e-na le khaello e hlakileng ea bakhethoa ba bang.

Ho na le litlhaloso tse 'maloa tse ka khonehang. E ka ’na eaba Solomone o ne a e-na le bothata ba ho ba le bana. (Ho ka ’na ha phehoa khang ea hore ona e ne e tla ba moputso o loketseng bakeng sa bohlasoa ba hae.) Hape ho ka etsahala hore manyalo a hae a mangata e ne e le ka mabaka a lipolotiki eseng a botho: moo e ka ’nang eaba ke ka seoelo a ileng a kopanela liphate le basali ba hae. (Leha a ne a entse joalo hang ka mosali ka mong, o ne a ntse a lokela ho tsoala bara ba bangata.) Ho boetse ho boletsoe hore borapeli ba ba bang ba basali ba hae’ litšoantšo li ne li ka akarelletsa mahlabelo a bana: le hoja ho se bonolo hore sena se ka be se etsahetse ka tekanyo leha e le efe ea bohlokoa ntle le ho hohela ho buuoa ka ho toba litlalehong tsa Bibele (c.f. [x]2Kings 16:3, 17:17, 21:6[/x]). Kapa na Roboame o ne a e-na le bohlokoa bo itseng ho Solomone? Ha ho buuoa ka boikutlo boo ho bonahalang bo le bobe ho mosali oa barab’abo pina ea Solomone ([x]Song 1:6[/x]), Ke ile ka bolela hore mohlomong e ne e le oa morabe o tsoakaneng. 'Me ho sa tsotellehe bar ba Ammone le Bamoabe, ho ne ho e-na le mohlala. Nkhono oa Morena Davida ka boeena e ne e le Ruthe, mosali oa Moabe ([x]Ruth 4:17[/x]).

Hape, leha ho le joalo, sena ha se qhelele ka thōko monyetla oa hore ka sebele Solomone o ile a ba le kamano le Mofumahali oa Sheba. Leha pale ea 'Kebra Nagast’ e bonahala e khabisitsoe le ho hlophisoa ho lumellana le maikutlo a itseng a bochaba le a thuto, e ka ’na eaba e ntse e e-na le tekanyo e itseng ea bohlokoa ea ’nete ea histori.

Kevin King, 23/7/20

Mengolo e botlaaseng ba leqephe

1. N.B. Kopantsoe 2,000 lilemo ka mor'a liketsahalo tse hlalositsoeng. Bona ‘Khotso ea Phooko’ ho Wikipedia kapa sheba phetolelo ea mongolo ho https://www.sacred-texts.com/chr/kn/index.htm.
2. Puso ea Solomone e ile ea tšoarella 40 lilemo tse: empa Roboame o ne a le joalo 41 ha e e-ba morena (c.f. [x]1Kings 11:42[/x] le [x]1Kings 14:21[/x].