Ngosipụta n'elu nrịgo.
N.B. Ibe a enwebeghị a “Bekee dị mfe” ụdị.
Ntụgharị asụsụ akpaghị aka dabere na ederede Bekee izizi. Ha nwere ike ịgụnye mperi dị ukwuu.
Na-esote nrịgo ahụ enwere mpụtara ole na ole. Luk kwuru naanị ntọghata Pọl n’onwe ya; ma Pọl dere katalọgụ Jizọs’ pụtara na 1 Ndị Kọrịnt 15:3-8 depụtara atọ ndị ọzọ. Dị ka anyị kwuburu, Pọl na-ezo aka n’ihe àmà e si n’ozi ọma ma akwụkwọ ozi nke ya nweta n’ihu. Ndepụta ahụ dị ka ọ dị n'usoro oge, na-ejedebe na ahụmahụ Pọl n'onwe ya. Enwere arụmụka gbasara ma atọ mbụ n'ime ihe omume ndị a mere tupu ma ọ bụ mgbe ọ rịgoro; ma itule nke ihe gbasara nke puru omume ga-adị ka ọ na-egosi nke ikpeazụ. Nzute Pọl n'onwe ya mere obere oge ka e mesịrị.
- 1. 500 ozugbo!
- Pọl kwuru na n'otu oge, Jizọs pụtara n'ihu ya 500 ndị ikom ozugbo! Ọ gbakwụnyere na ọtụtụ n'ime ndị akaebe a ka dị ndụ n'oge edere ya. Nke a na-eme ka ịgụ ihe na-esi ike nke ukwuu maka ndị na-akwado ma echiche efu na echiche ifo. Dị ka 'ọnụ ọgụgụ buru ibu’ ọ ga-abụ enweghị atụ: na ọtụtụ ndị akaebe ka dị ndụ Pọl na-atụgharị n'ụzọ doro anya na onye ọ bụla nke na-azọrọ na akụkọ banyere mbilite n'ọnwụ ka e mechara..
Ebe ọ bụ na ọnụ ọgụgụ ndị na-eso ụzọ ndị zutere na elu ụlọ tupu mbụ Pentikọst e nyere dị ka 120, ọ dị ka ọ gaghị adị 500 dị n'oge ahụ. O nwe nwep nwept d zz ka ukwuu na Galili kara na Jeruselem: ma eziokwu ahụ bụ́ na Luk akpọghị ya n’ozi ọma ya na-eme ka ụbọchị mbilite n’ọnwụ ghara ịdị ntakịrị. N'aka nke ọzọ, nke a nwere ike ime otu oge n'etiti Pentikọst na ntọghata Pọl.
- Laghachi na edemede bụ isi.
- 2. James.
- Pọl kwukwara (n'ime 1 Cor 15:7) na Jizọs pụtara ìhè nye Jems, Jizọs’ nwanne. Ọzọ, anyị amaghị kpọmkwem oge ma ọ bụ ọnọdụ nke mmemme a. N'oge Jizọs’ afọ ozi ụmụnna ya nwere obi abụọ maka nzọrọ ya (Jon 7:5, Mk 3:21,31). Otú ọ dị, Luk kwuru na ụmụnna Jizọs na ndị na-eso ụzọ Jizọs nọ na Jeruselem n’oge bu ụzọ tupu Pentikọst (Ọrụ Ndị Ozi 1:14), na Jems mesịrị ghọọ onye ndú nke chọọchị Jerusalem (Ọrụ Ndị Ozi 12:17, 15:13 & 21:18).
- Laghachi na edemede bụ isi.
- 3. Ndịozi niile.
- N'otu amaokwu ahụ Pọl na-ekwukwa na mgbe nke a gasịrị, ma tupu Pọl ntọghata n’onwe ya, Jizọs gosikwara ‘ndịozi niile’. Ntụaka a na-amasị ndị ọkà mmụta chọọchị dị ka o si egosi, n'ụzọ dị iche na 1 Cor 15:5, na okwu ahụ bụ ‘ndịozi’ ejedebekwaghị na nke mbụ iri na abụọ. Otú ọ dị, Pọl ekwughị kpọmkwem ndị ọzọ bụ́ ndịozi ahụ, ma ọ bụ ọnọdụ nke ọdịdị a.
- Laghachi na edemede bụ isi.
- 4. Paul.
N'ikpaazu, Pọl hotara ahụmahụ nke ya mgbe, n'okpuru aha ochie ya nke Sọl, ọ gara Damaskọs ijide Ndị Kraịst ‘ndị jụrụ okwukwe’ ma Kraịst dị ndụ kpọchiri ya n’ụzọ. A kọwara ihe omume a na Ọrụ Ndịozi 9:1-8, na ọzọ n’okwu Pọl n’onwe ya mgbe ọ na-akọ akụkọ ịgba-ama ya n’Ọrụ Ndịozi 22:3-11 na 26:12-18. Ìhè na-egbukepụ egbukepụ na mberede nwunyere gburugburu oriri Pọl. Ìhè a ka ha nile hụrụ, ma mee ka ha daa n’ala. Pọl nanị nụrụ olu: “Sọl, Sọl, gịnị mere i ji na-akpagbu m?” Mgbe ọ jụrụ, “Onye ka ị bụ, Onye nwe?” azịza bịara, “Abụ m Jizọs, onye ị na-akpagbu.” A gwara ya ka ọ chere na Damaskọs maka ntụziaka ndị ọzọ. Ahụmahụ ahụ mere ka ọ kpuo ìsì ruo ụbọchị atọ ruo mgbe otu onye na-eso ụzọ aha ya bụ Ananayas natara ozi sitere n’aka Onyenwe anyị nke na-agwa ya ka ọ gaa kpere Sọl ekpere..
- Ya mere, ebe a anyị nwere onye mmegide na-enweghị atụ nke Iso Ụzọ Kraịst bụ́ onye nwere ahụmahụ na-akụrisị nnọọ njọ nke na o mere ka ọ kpuo ìsì ma mee ka ọ ghọọ otu n’ime ndị na-akpachapụ anya n’Iso Ụzọ Kraịst.. N'ụzọ doro anya, ọ hụrụ na ihe àmà ahụ doro nnọọ anya!
- Laghachi na edemede bụ isi.
Ekere ibe site Kevin King
Biko enwere m ajụjụ, Achọrọ m ịma ogologo oge ka Jizọs rịgoro n'elu ka o were ka ọ pụta ìhè n'ihu Sọl ka ọ na-aga Damaskọs, ọ bụ mgbe otu afọ gachara, ọnwa ụfọdụ ma ọ bụ ogologo oge. Biko ị nwere ihe ọmụma gbasara nke ahụ?biko email ma ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume, daalụ maka ọrụ ọma ahụ.
Ọtụtụ atụmatụ na-etinye ntọghata Sọl n'etiti 33 na 36 AD; ọ bụ ezie na ahụla m ụbọchị n'azụ ka 40 AD. Na-agụ n'ihu site n'aka Jizọs’ ọnwụ nke onwe, ọ na-esi ike ịmata kpọmkwem oge ole gafere ruo mgbe a tụrụ Stivin nkume (Ọrụ Ndị Ozi 7:58) na ogologo oge mkpagbu Sọl na chọọchị dịruru. Nke ikpeazụ nwere ike ịbụ obere oge, dị ka Sọl gaara eburu ụzọ buo ụzọ buso Ndị Kraịst nọ na Judia na Galili agha, tupu ya agbatịa ya n’ebe ugwu ruo Damaskọs.
Ọ bụrụ na anyị eleba anya n’ihe ndekọ Pọl banyere nleta ya na Jerusalem na Ndị Galeshia 1:15-19 na 2:1-10, ọ na-eji okwu 'mgbe 3 afọ’ na ‘mgbe 14 afọ’ iji kọwaa oge nleta ndị a. Site na nkọwa ya banyere nleta na 2:1-10 ọ dị ka nke a bụ ọgbakọ nke Jerusalem, kpọkọtara ka ha kparịta okwu banyere ibi úgwù (lee Ọrụ Ndịozi 15). Nke a na-abụkarị ụbọchị c.50AD; ya mere na-ewepu 14 afọ site na nke a na-eduga anyị na 36 AD. N'ebe a, 2 nkọwa ga-ekwe omume: ka anyị na-emeso 'mgbe 14 afọ’ dị ka ọ pụtara 14 afọ mgbe nleta ahụ ekwuru na mbụ, ma ọ bụ dị ka 14 ọtụtụ afọ ka a tọghatasịrị ya? Nke ikpeazụ dị ka ihe ezi uche dị na ya maka 2 ihe kpatara ya. Mbụ, ụbọchị nke 33AD na-arụ ọrụ naanị ma ọ bụrụ na anyị ewere nke mbụ, na-abụghị omenala, mkpakọrịta nwoke na nwaanyị Jizọs’ ọnwụ na 30 AD. Mana, nke ka mkpa, n’ihi na ịgbakwụnye oge abụọ ahụ ọnụ na-eleghara eziokwu ahụ anya na Kansụl Jerusalem bụ n’ezie nke Pọl nke atọ leta Jerusalem kemgbe o chegharịrị (Lee Ọrụ Ndịozi 9:26-30 na Ọrụ Ndịozi 11:27-30).
Ma eleghị anya Pọl ekwughị okwu banyere nleta ya nke ugboro abụọ nanị n’ihi na ọ dịghị mkpa kpam kpam n’ihe ndị ọ na-ekwu. Ọ bụ naanị ihe gbasara iwegara Jeruselem enyemaka ụnwụ nri; na Ọrụ Ndịozi 12 na-agwa anyị na ọ dabara n'oge mkpagbu kpụ ọkụ n'ọnụ a na-akpagbu ndịozi. Jems onyeozi anwụọla; Pita bụ onye Herọd kpara nkata igbu ya, ma eleghị anya ndị ọzọ nọ na nzuzo. E kwughị okwu banyere Pọl n'ezie izute onye ọ bụla n'ime ha. Ọbụna naanị aha Jizọs kwuru’ nwanne James (Ọrụ Ndị Ozi 12:17) na-egosi na Pita n'onwe ya apụghị izute ya ngwa ngwa.
Mkpakọrịta nke Kansụl Jerusalem abụghị nke ziri ezi (48AD na-ekwukarịkwa okwu): ma a na-eme atụmatụ ya site na ihe omume abụọ a kpọtụrụ aha na Ọrụ Ndịozi nke enwere ike ịkwado ụbọchị ha n'onwe ha. Ndị a bụ nchụpụ Klaudiọs chụpụrụ ndị Juu na Rom na 50 AD (lee Ọrụ Ndịozi 18:2) na onye-isi Gallio nke Akaia na 52-53 AD (Ọrụ Ndị Ozi 18:12). Ya mere, 34-36 AD maka ntụgharị Pọl dị ka echiche ezi uche dị na ya. N'ihi ya, na-ewere ụbọchị ọdịnala nke 33 AD maka Jizọs’ onwu, mbilite n'ọnwụ na nrịgo, eleghị anya anyị na-ele anya na etiti oge nke 1-3 afọ.
Ewezuga nzute Pọl, Mpụta ihe ndị a nile nke Jisus bụ mgbe o bilitesịrị n’ọnwụ, na tutu ọ laa n’elu-Ya. Na, ma Pọl, na ndị ibe ya, ọ dịghị onye hụrụ Jizọs n'ezie.
Nnọọ, Elizabeth. Akọwara m n’elu na ajụjụ nke ma ọ̀tụ̀tụ̀ atọ nke mbụ n’ime ihe ndị ahụ e kwuru n’elu mere tupu Jizọs rịgoro ma ọ bụ mgbe ọ nwụsịrị bụ okwu nke arụmụka ụfọdụ.. Anụla m ma gụọ ndị nkuzi Akwụkwọ Nsọ na-ekwupụta echiche abụọ ahụ: mana amaghị m ihe akaebe agba ọhụrụ ọ bụla nke na-aza ajụjụ a nke ọma. Enyere m ihe kpatara m n'elu, na nzaghachi nye ajụjụ Ivan, 'Ọ bụrụ na o mere emechaa, gịnị mere Luk ekwughị ya n’Ọrụ Ndịozi?' maka ihe kpatara ya, itule, Echere m na ụbọchị nrịgoro elu ka enwere ike. Ọ bụrụ na ị maara ihe akaebe ọ bụla doro anya maka ụbọchị mbụ, Ọ ga-amasị m ịnụ ya.
N’ihe banyere ahụmahụ Pọl, i ziri ezi na Pọl apụghị ịhụ Jizọs kpọmkwem. Ọ ‘hụrụ ìhè kpuru ìsì nke si n’eluigwe, na-egbuke egbuke karịa anyanwụ, na-egbuke egbuke gburugburu m… .’ Ọ bụ olu ọ nụrụ mere ka a mata onye na-ekwu okwu bụ Jizọs (Ọrụ Ndị Ozi 26:13-15).
Gịnị banyere ọhụụ ahụ Jọn kọwara n'isi nke mbụ nke Mkpughe
Ebe ziri ezi! Okwukwe, enwere ike gụọ nke a dị ka ọdịdị elu-elu; ya mere, gịnị mere na e depụtaghị ya n'isiokwu dị n'elu?
Isi n'ihi na isiokwu a lekwasịrị anya n'ihe akaebe mere eme, maka abamuru nke ndị na-achọ ịjụ ajụjụ ebumnobi ya a pụrụ ịdabere na ya. N’ihe banyere ọhụụ Jọn, ọ dị nnọọ mfe iwepụ nke a dị ka ‘ihe nile dị n’uche;’ ebe ọ bụ na ọbụna Jọn n’onwe ya na-akọwa na ọ na-ewere ọnọdụ mgbe ọ ‘n’ime mmụọ’ (Mkpu 1:10 & 4:2). Pọl depụtara ihe atụ ndị a niile dị ka ezigbo ihe akaebe, na-ehota kpọmkwem ndị ji anya ha hụ ndị eleghị anya ka dị ndụ n'oge e dere ya. Ewezuga James’ ahụmahụ, na 'ihe niile dị n'uche’ A na-ewepụ nkọwa n'ụzọ doro anya site n'eziokwu ahụ bụ na ihe karịrị otu onye hụrụ ihe ndị a dị n'elu.
Ọhụụ Jọn so ná ndị mbụ n’ime ọtụtụ oge Jizọs pụtara ‘n’ime mmụọ’ nye ma ndị na-eso ụzọ ma ndị na-enwe obi abụọ. Pọl kwuru banyere ihe nwere ike ịbụ ahụmahụ yiri nke ahụ 2 Ndị Kọrịnt 12:2-4. Ọdịdị dị otú ahụ na-aga n'ihu ruo taa. N'afọ adịbeghị anya, ọmụmaatụ, A maara ọtụtụ ndị Alakụba na a gbanwere n'ụzọ dị egwu site n'ọhụụ na nrọ ndị a na-atụghị anya ya nke Jizọs kpọlitere n'ọnwụ..