[pm_title]
N.B. ʻAʻole loaʻa kēia ʻaoʻao i kahi “Pelekania ma'alahi” manaʻo.
Hoʻokumu ʻia nā unuhi ʻakomi ma ka kikokikona Pelekane maoli. Hiki iā lākou ke komo i nā hewa nui.
Ua manaʻo ʻia ua ala ʻo Iesū i ke kolu o ka lā. Ua ʻōlelo ka ʻeuanelio ma ka lā mua o ka pule ke alahouana. ʻOiai ʻo ke kau ʻana ma ke keʻa ma ka Pōʻalima ʻo ia hoʻi ke kakahiaka Sabati a i ʻole ka lua o ka lā. He aha ka hewa? Ua hoʻoholoʻo ia e hoʻi mua? Malia paha ʻaʻole makemake ʻo ia i loko o Gehena!
ʻAʻole ʻoe e manaʻo ʻo ka poʻe kākau ʻeuanelio (nana i kakau pono ia Iesu’ nā ʻōlelo e pili ana i '3 lā a 3 nā pō’ a me ka la o kona make ana a me kona alahouana) hiki ke helu i 3 a me kā lākou poʻe heluhelu? A inā i manaʻo ʻia he pilikia ia e lākou, ʻAʻole ʻoe e manaʻo ua hiki iā lākou ke hoʻohaʻahaʻa iki? I ka ʻoiaʻiʻo, he olelo Iudaio maalahi (e like me ka Palani 'quinze jours’ no ʻelua pule), ma muli o kā lākou maʻamau o ka helu ʻana i nā lā (a me ko lakou mau po pili) komo pū.
Ua ʻaihue nā haumāna i ke kino, a ua ike na kamaaina a pau! No laila, pono ʻo ia e hōʻike i kēia mau hōʻike.
E like me ka ʻōlelo a kekahi loio aʻu i ʻike ai, 'Inā hiki iaʻu ke kiʻi i kēlā kiaʻi ma ke kahua hōʻike, E nīnau au i ke ʻano o ka nīnau a nā loio a pau: “Inā ua hiamoe ʻoe – pehea ʻoe i ʻike ai i ka mea i hana ʻia?!”‘ ʻO ka hoʻopiʻi e kū nei he hewa.
Ke holo hou nei mākou e kū'ē i ka maopopoʻole o kēia mau kānaka a pau e makemake e make no kahi kumu iʻikeʻia he wahaheʻe..
ʻOiai ʻaʻole nā haumāna, he poe kaili kino paha.
- Nui nā kumu e kānalua ai i kēia manaʻo:
-
a) ʻO ka manawa kūpono loa no ka hoʻāʻo ʻana i ke kino, ʻo ia ka pō a i ʻole ke ao ma hope o ke kau ʻana ma ke kea, no ka mea, ua ʻae ʻo Mataio ʻaʻole i hoʻopaʻa ʻia ka sila a me nā kiaʻi a hiki i kēlā lā. Akā inā ʻo ia ka hihia:
- Ua ʻike paha nā luna i ka ʻaihue i ka wā i hoʻopaʻa ʻia ai ka hale kupapaʻu, a
- ua paa ka halekupapau i ka wa i hiki mai ai na wahine. ʻAʻole ia: ua hamama.
-
b) ʻO ka hoʻāʻo ʻana e ʻōwili i kahi pōhaku nui mai kahi lua kupapaʻu a wehe i kahi kino me ka ʻole o ka leo nui e hoʻopilikia i nā kiaʻi e moe ana ma ka ʻaoʻao o ia mea he ʻoihana pilikia loa.. ʻAʻole e haʻi i ka hiki ʻole o nā kiaʻi ke kiaʻi. Ua alo lākou i ka hoʻoweliweli ʻana o ka hoʻopaʻi make no ka hiamoe ʻana ma ka hana ma ia mau kūlana.
Ua hoʻopaʻa paha lākou i nā kiaʻi’ meaʻai?
- c) ʻO ka paʻakikī loa e pili ana i kahi kikoʻī i hāʻawi ʻia, aole na Mataio, aka na Ioane. Hōʻike ʻo ia i ka hiki ʻana o nā haumāna i ka hale kupapaʻu, ʻike lākou i nā lole kupapaʻu e waiho mau ana, me ke kapa i uhiia ia Iesu’ poʻo, e moe pelu ana ma kahi e (Ua haʻi ʻo Jn 20:5-7). ʻAʻole hiki i ka mea ʻaihue kino ke kū i ka wehe ʻana i ke kino ma kahi o ka hewa., e waiho wale i na lole kupapau, ʻo ia ka mea e lilo ai i mau waiwai waiwai, hoʻokomo ʻia me nā mea ʻala pipiʻi. Eia hou, aia kekahi mea e pili ana i ka hoonoho ana ʻO kēia mau lole kupapaʻu i hoʻomaopopo iā Petero a me Ioane ʻaʻole kēia ka mea i hana ʻia.
- D) Ma waho aʻe o kahi ʻokoʻa intruiging, kahi a mākou e hele mai nei i loko o ka ʻatikala nui, ʻAʻohe mea hōʻike e pili ana i ka hana ʻaihue kino i loko o ka ʻIseraʻela i kēlā manawa. He ʻoiaʻiʻo ua laha ka ʻaihue mai nā hale kupapaʻu ma kekahi mau moʻomeheu pili, e like me Aigupita: aka, ua makemake ka poe powa i na mea waiwai mamua o na kupapau (ʻike i nā mummies o nā 'akua aliʻi o ʻAigupita’ e waiho mau ana i loko o ko lākou mau lua kupapaʻu i hao ʻia). ʻO nā mea waiwai wale nō i kanu pū ʻia me Iesū, ʻo ia nā lole kupapaʻu, a waiho iho la lakou.
- e) Ua ʻōlelo ka poʻe kākoʻo o kēia kumumanaʻo aia kahi mākeke no ke kanaka hemolele’ relics ma ka hikina loa. Malia paha: aka, o ka poe lawe kino, he mau kanaka malama ole, a ua ike ole ia o Iesu ma o aku o na palena o ka Iseraela. No ke aha e hele ai i nā pilikia āpau o ka hopu ʻia ʻana a me ka hoʻopaʻi hoʻopaʻi nui e kūʻai i kēia kupapaʻu inā ʻaʻole ʻoi aku ka naʻauao o kā lākou mea kūʻai inā he kupapaʻu kahiko wale nō.?
Malia paha ʻo kā lākou manaʻo e kāhiko i ke kino i nā ʻaʻahu maʻamau a laila e pakele me ia me ka hoʻohālike ʻana e kākoʻo ana lākou i kahi hoaaloha maʻi..
No laila, ʻai lākou i ka meaʻai a nā kiaʻi, a laila wehe a hoʻoponopono i ke kino… He manaʻo inventive, ʻoiaʻiʻo! Akā ʻo kahi hoʻolālā koʻikoʻi loa e pono ai ke ʻano o ka pāʻani comic ma mua o ka wehewehe koʻikoʻi, no ka mea, he ʻano kūlohelohe nā kino make. No ka mea, aia ka halekupapau mawaho o na pa o ke kulanakauhale, ʻO ka pōʻeleʻele a me ka holo wikiwiki ka mea maikaʻi loa.
Akā pehea inā ʻaʻole ʻo ia i make?
ʻoi aku ka maikaʻi e nānā i nā hōʻike ma ia hihia.
No laila ʻaʻohe kanaka i ʻike maoli i ke alahouana! He mea kupanaha kēia i hāʻawi ʻia ʻo ia ka hanana nui o ka moʻolelo holoʻokoʻa.
ʻaʻole naʻe. ʻO nā mea a pau e hōʻike ana ʻaʻohe mea i hele maoli i kēlā manawa – he mea kupanaha loa ina aia, oiai ua hanaia i ke kakahiaka nui iloko o ka halekupapau i hoailonaia!
No laila no ke aha ʻaʻole ʻōlelo ʻo Luka iā Iesu’ hui me na wahine?
ʻO ke kumu maopopo loa (i ke kanaka o ke keneturi mua) ʻo ia ka manaʻo lanakila i ka hōʻike a nā wahine (ike kiko 7 ma ka ʻatikala nui). Hoʻoikaika ʻo Luka i ka kānalua o nā kāne i nā wahine a noʻonoʻo koke i ka ʻōlelo a nā kāne.. Akā, ʻaʻole paha i lohe ʻo Luka i kēia kikoʻī kikoʻī, no ka mea, aole ia i noho ma Ierusalema. ʻO ke kumu mua o kāna moʻolelo o ke alahouana ʻo ia kekahi o Peter, John, a o Maria Magedele, ʻO ia ka mea nāna i haʻi aku iā lākou, ʻaʻole ʻo ia me nā wahine ʻē aʻe i ka wā i hālāwai ai ʻo Iesū me lākou.
Ua haʻi ʻo Iesū iā Maria ʻaʻole ʻo ia i piʻi i luna no ka mea ʻaʻole ia i make!
Hoʻowahāwahā kēlā i ka hoʻokaʻawale ʻana i nā moʻolelo euanelio ma waena o ke alahouana (mai ka make mai) a me ka pii ana (i ke alo o kona Makua). Kaawale loa mai keia pii mua ana, He kanaha la mahope mai, ikeia aku la ia e pii ana i ka lani imua o kana poe haumana (Lk 24:50, Hana 1:9).
Pīhoihoi au i ka ʻike ʻana i ka like ʻole ma waena o nā moʻolelo euanelio ʻehā i hōʻike ʻia ma ka lōʻihi loa a laila hoʻohana ʻia e hoʻāʻo e hōʻoia i ko lākou ʻoiaʻiʻo.!
Kūlohelohe, inā loaʻa iā ʻoe nā moʻolelo ʻike maka maoli o kahi hanana, mai nā poʻe i ʻike mai nā ʻano like ʻole, ʻokoʻa lākou inā ʻaʻole i noʻonoʻo ʻia ka hui ʻana. Ma ka lima ʻē aʻe, i ka wā e hui pū ai nā kānaka e hana i ka moʻolelo, ʻoiai hiki iā lākou ke hoʻokomo i kekahi mau ʻokoʻa e hāʻawi i ka hilinaʻi, akahele lakou e pale aku i na kuee e hiki ai i na kanaka ke ninau i ko lakou pololei. Nui loa nā kū'ē i ke kākoʻo ʻana i nā manaʻo o ka hui ʻana a i ʻole ke kope kope ʻana a me ka hoʻonani ʻana., ʻo ia hoʻi, ʻaʻole ʻike ka poʻe kākau i nā moʻolelo ʻē aʻe a me nā kūʻē kūʻē ma waena o lākou.
Akā ʻoiai ua lawa kēia mau ʻokoʻa e hōʻike i kahi hoʻopaʻapaʻa ikaika e kūʻē i ka hui ʻana, ʻaʻole lākou i ʻoi aku ma mua o ka hiki ke helu ʻia e ke kūkulu hou ʻana i ke kaʻina o nā hanana a me nā manaʻo like ʻole o nā kumu., e like me ka hōʻike ʻana o kēia hōʻike.
ʻOiaʻiʻo, inā ua hana ʻia nā mea e like me kāu i ʻōlelo ai, ua ʻike pono nā kānaka a pau i ka mea i hana ʻia!
ʻAʻole i ka wā e noʻonoʻo ai ʻoe i nā kūlana o ia manawa. ʻElua mea nui ma ʻaneʻi:
- Mua, i ko mākou mau makahiki o ke kamaʻilio uila honua poina mākou i ka paʻakikī o ke kamaʻilio ʻana i ia mau lā. No ke kālailai ʻana i nā moʻolelo wahine, pono mākou i nā ʻeuanelio ʻehā: aka, ia manawa, he kakaikahi na mooolelo i kakauia. I ka hoʻomaka mua ʻana ka manaʻo nui ʻike maka ma mua o nā moʻolelo i kākau ʻia, a ua kaahele na mea hoike a puni ka honua i ikeia. ʻO ka mea makemake e hoʻoponopono i kā lākou mau moʻokāki, pono e hana like, me ka mama haahaa loa, me ka pono ole o ka ike pono i kahi o ka poe a lakou e imi nei. I kēlā mau lā mua, No laila, ua koi ʻia ka poʻe kākau ʻeuanelio e hilinaʻi i ka hui pū ʻana o kā lākou ʻike ponoʻī i nā hanana, a me nā moʻolelo i kākau ʻia a me nā moʻolelo pilikino i loaʻa iā lākou iho.
- Ka lua, e like me ka mea i kuhikuhi wale ia, ua mālama haʻahaʻa ʻia ka hōʻike a ka wahine. No laila, ʻaʻole paha e noʻonoʻo kekahi i kēia mau moʻolelo i mea koʻikoʻi e hōʻoia i ka hoʻoikaika ʻana i ka ʻimi ʻana i nā moʻolelo o nā wahine ʻē aʻe..
He aha e pili ana i ka turin shroud?
ʻAʻole hoʻomaka ka moʻolelo kaulana o ka Turin Shroud a hiki i ka wā 1354, ma ia wahi nona ia e Geoffrey de Charnay, he naita Farani. Pela no, ʻoiai he ʻoiaʻiʻo, ʻO ka nele o nā kuhikuhi mua e hōʻike ana he mea koʻikoʻi ʻole ia i ka ʻekalesia mua.
Nānā, akā naʻe, o ke Kahua, he lole ia e wili ai i ke kupapau holookoa, ʻAʻole like ia me ka wehewehe ʻana i nā lole kupapaʻu ma ka moʻolelo a Ioane.
Ua like ia me kahi hihia maʻalahi o kaʻike hewa! Ua hele pahaʻo ia ma waho…
He mea kūpono paha kēlā, aka, no ke ano o kona puka ana. Heluhelu maoli ka kikokikona, ua lilo ia i mea ike ole ia lakou.’
ʻO ia wale nō paha ka hoʻonani ʻana ma hope.
E like me nā manawa a pau, pono e nānā ʻia kēlā ʻōlelo i ka ʻike o ka maikaʻi o Luke no ka ʻoiaʻiʻo a me ka pololei. Hāʻawi ʻo ia iā mākou i ka inoa o kekahi o nā mea hōʻike. A e ʻike i ka ʻoiaʻiʻo o kona ʻike ʻana ʻaʻole lākou i ʻike pono iā Iesu a hiki i ka manawa hope loa.. Inā ʻo ia e hoʻāʻo nei e hoʻonani i ka moʻolelo, ina ua ike koke lakou ia Iesu.
E like me ka hōʻailonaʻaʻole ia i hana: Ua'ōleloʻo ia i nā haumānaʻaʻole i manaʻo iā Iesū!
Ka euanelio a Mareko (16:12-14), olelo no hoi i ka moolelo Emaeus: aole nae he halawai me Petero. A ʻōlelo ʻo ia pēlā, i ka wa i ikeia'i o Iesu i na haumana i ke ahiahi, “papa aku la oia ia lakou no ko lakou manaoio ole, a me ko lakou hoole paakiki i ka poe i ike ia ia mahope iho o kona ala hou ana mai.” Ua haʻi mai ʻoe iā mākou ʻo Mark ʻO ka unuhi ʻōlelo a Petero, no laila e ʻike ʻo ia i ka mea i hana ʻia. Pehea e hiki ai i ka mana o Luka ke pololei?
Mua, e like me ka mea i hala i olelo mua ia, Manaʻo ka hapa nui o ka poʻe akamai i ka hopena o ka ʻeuanelio a Mareko me ka moʻolelo o nā wahine, ma ka pauku 8, a ʻo nā pauku i koe he hoʻohui hope. ʻO kēia no ka nalo ʻana mai nā palapala kākau mua loa i ʻike ʻia. No laila, ʻoiai ua ʻae nui ʻia kēia mau pauku e hōʻike ana i kahi moʻomeheu maoli o ka hale pule mua, no ka pale ʻana i ka hoʻopaʻapaʻa pono ʻole ʻaʻole mākou i haʻi iā lākou i mea hōʻike o ka hui ʻana o Emmaeus. Eia naʻe, lawe ana ia lakou ma ke kumu waiwai, kue maoli anei lakou i ka moolelo a Luka?
He mea maopopo loa ke hāʻawi wale nei nā moʻolelo ʻelua i kahi papa kuhikuhi o ke kamaʻilio ʻana o ke ahiahi. Akā ʻo ka ʻōlelo a Luke ua lawa ka kikoʻī no mākou e ʻike i kēlā, ʻoiai i kēia manawa, ʻAʻole maopopo ka poʻe haumāna i ke alahouana; no ka mea, i ka wa i hoikeia mai ai o Iesu, ua makau lakou, me ka manao he uhane ia. A ke hoʻopiʻi nei ʻo Iesū i ko lākou manaʻoʻiʻo ʻole. ʻAʻole maopopo ka manaʻo o Mareko ua pāpā ʻo Iesū iā lākou no ko lākou manaʻoʻiʻo ʻole ʻo Petero a me lāua ʻelua mai ʻEmaeus, a i ʻole no ko lākou kānalua mua ʻana i nā wahine.
No laila ʻaʻole i ʻoi aku ka ʻokoʻa i ʻōlelo ʻia ma mua o kēia: ʻaʻole i haʻi ʻia ka moʻolelo pōkole ma Mareko iā Iesū’ halawai me Petero. Akā inā ʻo ka moʻolelo a Luke e hana wale nei i kahi ʻōlelo pili i kēia hālāwai a ʻaʻole ʻōlelo i ka manawa a pehea i hana ʻia ai, ʻAʻole ia he mea kupanaha ka haʻi wale ʻana o ka paukū sketchier ma Mark i nā hanana i hōʻike ʻia..
Hiki iā Paulo ke loaʻa i ka moʻolelo mai Luke, a iʻole vice-versa! Ua haʻi mai ʻoe iā mākou ʻo Paul he a hoa hele o Luka, no laila ʻike mākou ua loaʻa iā lākou ka manawa kūpono.
Akā, no hea mai ia? Ua ike no hoi kakou ua halawai o Paulo me Petero ma Ierusalema (Hana 15:1-7) a noho kaawale me ia, e nana ana i ka pololei o kana ao ana (Nā Galatians 2:1-2). A keia halawai mua kona kamaʻilio mua ʻana me Luke (Hana 16:10).
Me he mea la he kuhi hewa hou! Ua ʻae ʻo John ʻaʻole i ʻaʻa kekahi o lākou e nīnau ʻo wai ʻo ia.
'Ōlelo pūʻo ia, 'Uaʻike lākouʻo ka Haku.’ ʻO ke kamaʻilio ʻana ma hope aʻe e maopopo ai kēlā, ʻAʻole wale lākou i manaʻo nui ʻo Iesū kēia kanaka – pela hoi oia!
Eia naʻe, ʻO kēia a me ka ʻōlelo mua ʻana a Luka o nā haumāna ma ke ala ʻo Emaeus me ka ʻike ʻole ʻana iā Iesū, ke hāpai nei i kahi nīnau hoihoi e pili ana i ke ʻano o Iesū ma hope o kona ala hou ʻana.. He ʻōpio paha ʻo ia, kahiko, nui aku – a i ʻole hiki iā ia ke hoʻololi i kona helehelena ma ka makemake? Hiki iā mākou ke hana i kahi haʻawina Baibala nui ma kēia kumuhana hoʻokahi; akā ʻaʻohe wahi ākea ma ʻaneʻi.
Inā ma hope aku, no ke aha i haʻi ʻole ai ʻo Luka iā ia ma Acts?
Nā Acts ka mea nui i palapala i ka ulu ana o ka ekalesia. Mokuna 1 ma o 7 e nānā i ka halepule ma Ierusalema ma mua o kona hoʻonui ʻana i waho. Ina ka nana aku i ka 500 ua hanaia ia manawa, Aneane paha e hai aku o Luka. Mokuna 8 hoʻololi i kona manaʻo i ka hoʻomaʻau ʻana i ka ʻekalesia e alakaʻi ana i kona neʻe ʻana i waho o Ierusalema. Hoʻopaʻa ʻo Luka i kāna moʻolelo i kēia manawa no ka misionari a Pilipo i Samaria – ʻO ka pou hoʻokūkū nui e hiki mai ana i ka honua Gentile, mahope iho o kona halawai ana me ke eunuka Aitiopa. Maopopo, ʻAʻole kona makemake ma ʻaneʻi i ka hāʻawi ʻana i nā hōʻoia hou o ke alahouana – ua manaʻo mua ʻo ia ua hoʻāʻo hewa ʻia (see Hana 1:3) – aka, ua hoihoi ia i na mea e alakai ana i ka laha ana o ka Euanelio. Hana 9 hāpai i ka huli ʻana o Paulo, i kona hoomaka ana e hoonui i kona hoomaau ana i Ieriko.
Ua haʻi mai ʻo Paulo iā mākou ma mua o kona hoʻohuli ʻana. No laila ʻo ka manawa kūpono loa i ka wā mua o ka hoʻomaʻau ʻana o Paulo, i ka wa e hoopuehu ana ka ekalesia mai Ierusalema aku. ʻO ke kumu o Luka no ka hoʻokomo ʻole ʻana i ka moʻolelo, ʻaʻole ʻo ia ma laila a ʻaʻole pili pono i kāna moʻolelo..
Ua pā paha lākou i ka uila! Ua ikeia mai Acts 26:14 ua pilikia ʻo Saula i kona lunamanaʻo: no laila, inā i kī ʻia ʻo ia e ka uila, hiki iā ia ke noʻonoʻo e ʻōlelo ana ʻo Iesū iā ia.
He manaʻo noʻonoʻo loa, aka, he mea mamao loa ia, he mea kupanaha ia ina ua hanaia pela! Eia naʻe, ke paio nei kekahi mau mea oiaio. ʻAʻole ʻike ʻia ka uila me he 'kukui mai ka lani mai’ i kona poe i hoehaia – he hopena koke wale nō a me ka pā nui loa.
uwila kinipōpō, paha?
E ho'āʻo mau – ʻoi aku ka paʻakikī o kēia i nā manawa a pau! Ke hoʻopili mākou i nā moʻolelo ʻekolu, ʻike mākou ua hāʻule mua ka hui a pau o Paulo i ka lepo (26:14): aka, i ka manawa a Paulo i kamailio pu ai me Iesu, Ua hoʻi kona mau hoa ma luna o ko lākou mau wāwae, ka lohe ʻana i ke kani ʻana o kēia leo akā ʻaʻole hiki ke hoʻomaopopo a ʻike ʻole i kekahi (9:7 & 22:9). ʻO ka pīhoihoi, ʻAʻole ʻo Saulo wale nō ka mea i hoʻomaopopo i ka leo: ʻo ia wale nō ka mea i pili i ka ʻike.
Psycho-somatic hewa-hoʻokomo?
No ka mea, he mau mea hoike e ae no makou no keia malamalama kupanaha, ʻAʻole hiki iā mākou ke hoʻokuʻu i kēia ma ke ʻano he psycho-somatic. A laila pono mākou e noʻonoʻo i nā hōʻike e pili ana i ke ʻano o kona ʻeha, a me ka hana a Anania. Lohe ʻo ʻAnania iā Iesū e haʻi ana iā ia no ka makapō o Saulo a kauoha iā ia e hele e pule no kona hoʻōla ʻana.. ʻAʻole naʻaupō ʻo Ananias a hoʻopaʻapaʻa ʻaʻole kēia he manaʻo maikaʻi, haawi mai i ka moolelo a Saula. Akā hele ʻo ia, a pule. Ke hana ʻo ia pēlā, he hopena kino, me na unahi i haule mai na maka o Saulo.
No laila, inā ʻoe e hoʻāʻo e haʻalele i ka ʻike o Saula me ka hoʻohana ʻana i kēia 'uila-pōleʻa’ manaʻo, a laila pono e hoʻonui i ka maikaʻi ma ka manaʻo e lohe kekahi Karistiano i ka ʻeha o Saulo, hiki iā ia ke hana i kekahi mea e pili ana i ia mea, a laila lanakila maoli i ka ho'ōla kino ʻana i nā maka o Saula.
Hana ʻaoʻao e Kevin King
E ʻoluʻolu e hoʻomaopopo! Inā makemakeʻoe e'ōlelo i kekahi o nā mea ma kēiaʻaoʻao, Eʻoluʻolu e hahai i kāna 'hoʻi i kaʻatikala nui’ pili a nānā i ka palapala'ōlelo ma ka wāwae o kēlāʻaoʻao.