Ka Triune ke Akua

1. HOOKAHI AKUA

'E hoʻolohe, Iseraela: o Iehova ko kakou Akua, Hookahi no Iehova: …’ Deut. 6:4.

'Aʻohe Akua i hana ʻia ma mua oʻu, ʻaʻole hoʻi ma hope oʻu.’ Isaiah 43:10.

ʻO wau ka mua a ʻo wau ka hope; ʻAʻohe Akua ma waho oʻu.’ Isaiah 44:6.

ʻO wau wale nō ke Akua? ʻAʻole, aohe Pohaku e ae; ʻAʻole au i ʻike i hoʻokahi. ‘Isaiah 44:8.

• (He mea pono keia pauku me ka poe Moremona, ka poe e olelo ana aia na Akua e noho alii ana maluna o na ao e ae. He mea wahahee keia i ke Akua, ʻoiai ʻaʻole hiki iā ia ke ʻike ʻole i ko lākou ola ʻana!)

Ua ʻike mākou he mea ʻole ke kiʻi ma ka honua a ʻaʻohe Akua hoʻokahi wale nō. No ka mea, ina he mau akua, ina ma ka lani a ma ka honua paha (no ka mea, ua nui loa “akua” a he nui loa “na haku”), aka, no kakou hookahi wale no Akua, ka Makua, nona mai na mea a pau, a nona hoi kakou e ola nei; a hookahi wale no Haku, o Iesu Kristo la, ma ona la i hiki mai ai na mea a pau, a ma ona la hoi kakou e ola nei. ‘1 Cor. 8:4-6.

(E hoʻi i nā ʻike)

2. EKOLU KANAKA

ʻIke ʻia ke kanaka me ka noʻonoʻo, makemake a me nā manaʻo o lākou iho; ʻaʻole naʻe e huikau me ka makemake ponoʻī: ʻoi aku ka nui o ke aloha o kekahi i kekahi, ʻoi aku ka manaʻo o ka poʻe ʻē aʻe, makemake a me nā manaʻo.

2.1 Ka Makua

ʻAʻole pono e hōʻoia ʻo wai ka Makua. ʻO ia ke Akua i ʻōlelo ʻia ma ka pauku hope i oleloia. Ua ʻōlelo mau ʻo Iesū i ke Akua ʻo ka Makua: 'Ko makou Makua i ka lani, e hoanoia kou inoa, ..’ (Mt. 6:9), 'E hoi ana au i ko'u Makua a me ko oukou Makua, i ko'u Akua a me ko oukou Akua’ (Jn. 20:17). Ua piha ka palapala hemolele i nā kuhikuhi e hōʻike ana i ka Makua ʻaʻole he mana abstract, aka, ma ke ano naauao, kanaka mana a manaʻo.

(E hoʻi i nā ʻike)

2.2 Ke Keiki

ʻAʻohe wahi e kānalua ai he kanaka noʻonoʻo ʻo Iesū, makemake a me kona mau manao. ʻOiai ua hana mau ʻo ia i ka makemake o ka Makua (Jn. 6:38; 8:29) he hihia 'aʻole koʻu makemake, akā, e hana ʻia kāu’ (Lk. 21:42).

Nui, akā naʻe, ʻaʻole i ʻike ʻo ia nō ke Akua. Ua huhū loa ka poʻe Iudaio i ka ʻoiaʻiʻo hoʻokahi wale nō Akua e ʻōlelo ai kekahi kanaka ʻo ia ke Akua a i ʻole ke Keiki a ke Akua. (i like me ka mea hookahi – ike Jn 5:18) ua lawe koke ʻia he ʻōlelo hōʻino.

Eia naʻe, ʻOiai ua pale pinepine ʻo Iesu i ka hoʻopaʻapaʻa ʻana ma kēia pilikia a hoʻohana i ka inoa 'Ke Keiki a ke kanaka’ (Mt. 16:13-20), ua hana ʻiʻo ʻo ia i kēlā mau koi.

Ua ʻike ʻo ia i ka wehewehe ʻana a Petero ʻo 'Ke Keiki a ke Akua’ i loko Mt. 16:16 a me ka poe Parisaio ma Mt. 26:63-4. Akaka loa, Ua hoʻohana ʻo ia i ka inoa Akua i hōʻike ʻia iā Mose (Ex. 3:14) i kāna ʻōlelo 'Ke haʻi aku nei au iā ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo, mamua o ka hanau ana o Aberahama, Eia au!’ a aneane e hailukuia ma ia wahi (Jn. 8:59). ʻElua ma mua o ia kamaʻilio ʻana (Jn. 8:24 & 28) ua hoʻohana ʻo ia i ka inoa like (ʻoiai ma kahi ʻano uhi ʻole i puka maopopo ʻole i ka unuhi), a ua lele ka poe Iudaio i ka hana mua loa: no laila ʻaʻole hiki ke hoʻomaopopo ʻole iā Iesu’ manaʻo. ʻOiai ua lawe ʻo Petero a me nā haumāna ʻē aʻe i kekahi manawa e ʻike iā Iesu ʻo ke Akua, ʻaʻohe mea kānalua ua hana lākou.

Hoʻomaka ʻo Ioane i kāna ʻeuanelio me ka ʻōlelo, I kinohi ka Logou, a me ke Akua ka Logou, a he Akua ka Logou,’ a laila hoʻomau i ka ʻōlelo, 'Lilo mai la ka Logou i kanaka, a noho iho la me kakou’ (Jn. 1:1 & 14).

• (Ka Haku o Iehova’ ʻōlelo ʻo ia he 'akua’ no ka mea, ʻaʻole ʻōlelo ka Helene kumu 'ke Akua’ he kumu ole. 'O ke Akua’ hoʻohana ʻia ʻelima mau manawa ʻē aʻe i ka mua 18 pauku a hoʻokahi wale nō ʻōlelo 'ke Akua'. Eia kekahi, ʻo ke ʻano o nā huaʻōlelo i hoʻohana ʻia ma ka ʻōlelo Helene ʻaʻole wale ia e pono ai no ka 'ka’ e waiho i waho: ʻoiaʻiʻo e hoʻokūpaʻa i ka ʻōlelo 'Ke Akua’ ma ka waiho mua ana.)

Ua haʻi ʻo Toma iā Iesu ʻo 'Koʻu Haku a me koʻu Akua!’ (Jn. 20:28)

• (He pauku pono keia no J.W, no ka mea, ʻo ka unuhi maoli ʻana ʻo 'ʻO ka Haku oʻu a ʻo ke Akua oʻu!’ a me Iesu, mamao loa mai ka hooponopono ana ia Toma, hōʻoiaʻiʻo ia ma ka ʻōlelo ʻana 'No ka mea ua ʻike ʻoe iaʻu, ua manaʻoʻiʻo ʻoe.)

Ua ʻōlelo ʻo Paulo, ʻO ia ke ʻano o ke Akua ʻike ʻole ʻia, ka hiapo maluna o na mea a pau i hanaia. No ka mea, ua hanaia na mea a pau e ia: mea ma ka lani a ma ka honua, ʻike ʻia a ʻike ʻole ʻia, ina he nohoalii, a me na mana, a me na alii, a me na mana; ua hanaia na mea a pau e ia a nona. Aia ʻo ia ma mua o nā mea a pau, a iloko ona e paa ai na mea a pau. A ʻo ia ke poʻo o ke kino, ka ekalesia; oia ke kumu a me ka makahiapo iwaena o ka poe make, i mea e lanakila ai ma na mea a pau. No ka mea, ua ʻoluʻolu ke Akua e noho i loko ona, a ma ona lā e hoʻolauleʻa ai iā ia iho i nā mea a pau, ..’ (Col. 1:15-20)

Ua kākau ka mea kākau o ka Hebera 'ua ʻōlelo mai ke Akua iā mākou ma kāna Keiki, ka mea ana i hoonoho ai i hooilina no na mea a pau, a ma ona lā i hana ai ʻo ia i ke ao holoʻokoʻa. ʻO ke Keiki ka mālamalama o ka nani o ke Akua a me ka hōʻike pololei o kona ʻano, e hoomau ana i na mea a pau ma kana olelo mana.’ (Heb. 1:2-3) A laila ʻōlelo ʻo ia ma Psalm 45:6-7 na ka Makua iho no i olelo no Iesu: 'O kou nohoalii, E ke Akua, e mau loa ana, a ʻo ka pono ke koʻokoʻo o kou aupuni. Ua makemake oe i ka pono, a ua inaina oe i ka hewa; nolaila ke Akua, ko oukou Akua, ua hoonoho ia oe maluna o kou mau hoa’ (Heb. 1:8-9)

Ua ʻōlelo ʻo ʻIsaia, "e kapa ʻia ʻo ia ʻo ka ʻōlelo aʻo kupanaha, Akua mana, Makua mau, Alii o ka Maluhia.’ (Is. 9:6)

Ua hoʻohana ʻo Iesū i ka inoa Akua 'ʻO wau.’ Isaiah 43:10 'Ōlelo 'o wau ka mua a me ka hope; ma waho oʻu ʻaʻohe Akua: nae o Iesu iloko Revelation 1:17; 2:8 & 22:13 'ōlelo 'o wau ka mua a me ka hope'.

(E hoʻi i nā ʻike)

2.3 Ka Uhane Hemolele

He kakaikahi ka poe e hoopaapaa ana i ke Akua o ka Uhane Hemolele. Ua wehewehe ʻia ʻo ia ʻo 'ka ʻUhane o ke Akua’ (Rom. 8:9), 'ka Uhane Hemolele o ke Akua’ (Eph. 4:30), 'ka Uhane nani a me ke Akua’ (1 Pet. 4:14), 'ka Uhane o ka Haku’ (2 Cor. 3:17), 'ka Uhane o ka Haku ke Akua’ (Is. 61:1), 'ka Uhane o Kristo’ (Rom. 8:9) a 'o ka Uhane mau’ (Heb. 9:14), e hai aku i kekahi mau inoa.

Ua hōʻike ʻia kona hemolele loa ma ka ʻōlelo a Iesū, 'Ke haʻi aku nei au iā ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo, e kalaia na hewa a pau a me na olelo hoino a kanaka. Aka, o ka mea olelo hoino i ka Uhane Hemolele, aole loa ia e kalaia; he hewa mau loa ia.’ (Mark 3:28-9). (Nānā, akā naʻe, e hōʻike ana ka pōʻaiapili i kēlā ʻōlelo hōʻino he hōʻole i ka hana hoʻōla a ka ʻUhane Hemolele. – e nana hoi Heb. 10:29.)

ʻAʻole naʻe he nui nā sekta e ʻae i ka ʻUhane Hemolele ma ke ʻano he kanaka.

• Ua haʻi aku ʻo J.W. ʻO ka unuhi honua hou,’ ʻo kahi laʻana, pili mau i 'ka Uhane Hemolele’ me he 'uhane hemolele’ a hoʻohana 'ia’ ma kahi o 'he'. ʻO ka mea mua i pale ʻia e lākou ma ke kumu o ka haʻalele pinepine ʻana i ka Helene 'ka’ a ʻo ka lua, no ka mea, ʻo ka ʻōlelo Helene no ka ʻuhane he neuter. He oiaio keia mau mea elua: aka 35 mailoko mai o ka 55 ʻO nā kuhikuhi i ka ʻUhane Hemolele ma Acts hoʻohana 'ka’ a me nā mea a pau akā 2 o ka 17 ʻO nā hihia kahi o ka ʻUhane Hemolele ke kumuhana o ka ʻōlelo e ʻōlelo nei 'ka’ (kekahi o kekahi 2, Acts 19:2, ua maopopo ka manaʻo e heluhelu 'he ʻUhane Hemolele'). A ʻoiai ua koi ʻia nā mea kākau e ka ʻōlelo Helene e hoʻohana 'ia’ i hui pū me ka huaʻōlelo neuter 'uhane', ko lakou makemake no 'he’ hiki ke ike ma John 16:7-15, kahi o ka 'Aka'olelo kāne’ hoʻohana ʻia ma Jn 16:7, ukali ʻia e ka ʻuhane’ i loko Jn 16:13. ʻOiai ʻo kēia nā huaʻōlelo 'I ka wā ʻo ia’ a ‘o kona iho’ i loko Jn 16:13 a 'E hana ʻo ia’ i loko Jn 16:15 hoʻohana mau i ke ʻano kāne.

ʻAʻole pono mākou e lilo i mau loea Helene, akā naʻe! He heluhelu manao maalahi o Ioane, mokuna 14 i 16 (Jn 14:15-16:15), e hoike koke mai he kanaka io ka Uhane Hemolele: aʻo a hoʻomanaʻo mai iā mākou (Jn 14:26), hoike no Iesu (Jn 15:26), hoahewa (Jn 16:8), alakai, ʻōlelo a lohe (Jn 16:13) a lawe i ka Iesu mea a hoike mai ia kakou (Jn 16:14-5).

Roma, mokuna 8, he mea pono no ka hooiaio ana i ka poe makemake ole e alo i keia oiaio. Rom 8:34 ʻōlelo ʻo Kristo .. aia ma ka lima akau o ke Akua, a ke uwao nei no hoi no kakou.’ ʻO ka uwao ke komo ʻana o kekahi e noi aku i kekahi no kekahi. E nīnau inā hiki iā Kristo ke uwao no mākou inā ʻaʻole ia he kanaka? ʻAʻole naʻe! I kēia manawa e nānā Rom 8:26-7: ke uwao nei ka Uhane Hemolele no kakou, no laila, he kanaka kekahi. ʻAʻole wale kēlā, aka, 'o ka manao o ka Uhane’ ua olelo maopopo ia.

Acts 13:2-4 a Acts 16:6-7 hoike akaka i ka Uhane e hana ana i kona makemake no na hana a ka ekalesia. Rom. 8:26 olelo no ka Uhane e kanikau ana no kakou a Eph. 4:30 'ōlelo mai iā mākou 'mai hōʻeha i ka ʻUhane Hemolele o ke Akua, me ia oukou i hoailona ai no ka la o ka hoolapanai’ (e nana hoi Is. 63:10). Pela na ano a pau o ke kanaka maoli ua hoike maopopo ia ma ka Uhane Hemolele.

(E hoʻi i nā ʻike/E hoomau heluhelu)