I mua i te neke ki te whakaako motuhake a Ihu, e mea maitai ia hi‘opoa poto i te huru o te maramaramaraa Bibilia no nia i teie vea.

Whakakitenga whakamua

Mea faufaa ia taa e te horoa ra te Bibilia i te hoê heheuraa i mua o te hinaaro o te Atua no te huitaata. I te timatanga, ua ora te taata i roto i te hoê huru auhoa e te Atua e ma te farii tamau i te ‘Te Rakau o te Ora’ i kaha ki te hanga i a tatou kia kore e mate (Gen 3:22). No reira, te patai, 'He aha te mea ka mate tatou?’ he mea koretake; a, i muri tata mai o te hara a Arama, kaore i rite te ahua o te mea kua nui noa atu - engari ka mutu te whakahoatanga o te tangata ki te Atua, ka peia atu ia i te kari o Erene.. Engari inaianei, i korero tinihangatia e te Nakahi, ua riro te taata ‘mai te Atua ra te huru, te mohio pai me te kino.’ I mua, he pai noa iho tana wheako: inaianei kua timata ia ki te kite i te kino (o roto, o waho hoki), te merekara o te ora hou, te kawa o te mauahara me te mate me te kore e kaha ki te mohio he aha te mea ka pa ki a ia ina mate ia. I tenei wa, heoi ano tana i mohio ai ka pirau ano tona tinana ki te whenua.

Engari kotahi tana whakamarie nui. Te Atua ta ’na i tuu i ta ’na tiaturiraa, te haapao noa ra oia ia ’na (Gen 3:21) kua korero hoki mo te nakahi: “Ka whakatupuria hoki e ahau he pakanga ma korua ko te wahine, ki waenganui hoki i ou uri ratou ko ona uri. ka maru ia i to mahunga, a ka maru i a koe tona rekereke.” (Gen 3:15) Aita Adamu e te Ophi atoa i ite i te auraa o te reira. Ae ra, he mea nui kia kore te Nakahi i mohio: no te mea he wahanga o te whakaaro a te Atua kia kaha te nakahi ki te tuku i tona hinganga..

Engari e korero ana matou i te whakaaro nui o te Atua i roto i te mea ngaro, te whakaaro nui kua huna, i whakaritea e te Atua i mua i nga ao, hei whakakororia mo tatou, kahore nei i mohiotia e tetahi o nga rangatira o tenei ao. Me i mohio hoki ratou, e kore ratou e ripekatia te Ariki o te kororia. (1Co 2:7-8)

I te roaraa o te mau senekele i muri a‘e, ua faaite mǎrû noa te Atua i te tahi atu â mau mea no nia i ta ’na opuaraa hopea: engari i nga wa katoa i roto i nga huarahi e huna tonu ana i tana rautaki mutunga i te wa e whakaakona ana tatou mo nga kaupapa o te pai me te tika o te Atua - me te mea nui ki te whakawhanake i te hononga whakapono ki te Atua..

• Gen 5:24. Ka ngaro a Enoka i tetahi ra i roto i nga ahuatanga kaore e taea te whakamarama tika. I mutu ohorere ana ona hikoi me te kakahu kua whakarerea, kaore he tohu o te pakanga, mai ia Elia i te mau matahiti i muri iho (2Kings 2:11-13)? Kaore matou e mohio: engari ko te hunga i mahue ki muri i whakatau tera, no te mea i mohiotia ko te whakatata ki te Atua tana mea tuatahi, Eita e ore e ua farii te Atua i to ’na hinaaro.
• Gen 6:5-8:22. Ka nui haere te kino ka whakatauhia e te Atua he mea tika kia whakamutua te horahanga ma te whiu mate tonu.. Ko Noa anake - he tangata nana, rite Enoka, i haere tahi me te Atua, i noho tika me te whakarongo ki te reo o te Atua - ka tiakina e te whakawa tonu, me tona whanau.
• … ka haere tonu te korero, me nga maiki whai muri hei whakapakari i tetahi, etahi atu, e rua ranei nga whakaaro ka utua e te Atua te kino ki te hunga e mahi kino ana: engari ko tera, ahakoa pehea, ahakoa te kino me te mate mate kua pa ki te tangata, Kei te rapu tonu te Atua ki a tatou, a ko te mate te mutunga mo te hunga e rapu pono ana ki a ia.

E hara i te mea karekau he poropititanga kee mo te taenga mai o Ihu. Ka haere te wa, i nui noa atu.

Mo tenei whakaoranga, i rapu, i ata rapu nga poropiti, i poropititia te aroha noa e puta mai ki a koutou, e rapu ana ko wai, he aha te ahua o te wa te Wairua o te Karaiti, i roto i a ratou, tohu ki, i tana tohu i nga mamae o te Karaiti, me nga kororia e whai ana i a ratou. (1Pe 1:10-11)

Ahakoa ra, he mea ngaro tonu te ahua o enei poropititanga e tutuki ai; me nga tangata whakapono takitahi i etahi wa ka rereke te tumanako me te pouri. Ka tohua e ahau etahi atu tauira e rua mo etahi tauira…

Hopa, i waenganui o ana amuamu katoa, ka puta mai me te tino taonga o te matauranga wairua:

E mohio ana ahau kei te ora toku kaihoko, a i tona mutunga ka tu ia ki runga ki te whenua. A i muri i te paheketanga o toku kiri, heoi ka kite ahau i te Atua i roto i toku kikokiko; (Job 19:25-26)

I te mea ka taea e matou te korero, Aita roa ’tu te Atua i faaite ia Ioba e te tahi atu peropheta na mua ’tu. I roto i te meka, ka puta mai Job 7:9 e kore tenei whakaaro i puta ki a ia i mua. Heoi ano karekau ia i te taha wairua ki te Atua i tera wa! Te tai'o noa nei oia i te mau tapa'o no roto mai i te mau ohipa a te Atua i mua i te taata e te tuuraa i to'na faaroo i roto i te maitai e te parau-ti'a hope a te Atua.. No reira ka whakatau ia me tae mai te whakaoranga – ahakoa me tatari ia ki te mutunga o te ao.

He tauira rite kei roto Psalm 49:1-20. Te faataa ra te papai salamo i te reira mai te hoê ‘riro’ – he patai karekau he whakautu tika engari ka whai tikanga ina kitea mai i te tirohanga tika. Ka timata ia ma te patai me pehea e taea ai e ia te anga whakamua me te kore mataku, i te wa e kino ana nga wa me te mohio ki tana ake hara. Kātahi ka whakatauritea e ia ki te whakahīhī o te māiatanga o te hunga kua eke ki te oranga me te mana o tēnei ao.; me te tohu kaore e taea e ratou te whakaora i o ratau ake oranga ka mutu katoa. Ka mutu ia ki enei kupu:

Ko ratou hei kahui mo te reinga;. Ko te mate hei hepara mo ratou. Hei rangatira te hunga tika mo ratou i te ata. Ka pirau to ratou ataahua i roto i te reinga, tawhiti atu i to ratou whare rangatira. Ma te Atua ia toku wairua e hoko mai i te kaha o te reinga, ka manako hoki ia ki ahau. Hera. Kaua e wehi ina whai taonga te tangata, ka nui haere te kororia o tona whare. Kahore hoki he mea e mau atu i a ia ina mate. e kore tona kororia e heke iho i muri i a ia. Ahakoa i a ia e ora ana i manaaki ia i tona wairua– ka whakamoemiti ano te tangata ki a koe ina pai tau mahi ki a koe ano– ka haere ia ki te whakatupuranga o ona matua. E kore rawa ratou e kite i te marama. He tangata whai taonga, kahore ona matauranga, he rite ki nga kararehe ka mate. (Psa 49:14-20)

Te reinga

‘Sheol’ ko te kupu Hiperu mo ‘te wahi o te hunga mate;’ i etahi wa ka kiia i roto i te Kawenata Tawhito ko 'te poka’ (Ezekiel 31:16). I te reo Ingarihi, he maha nga wa e whakamaoritia ana hei kupu whakarite ko ‘te urupa;’ ahakoa i te wa e tukuna ana he urupa tinana, he kupu rereke ta te Hiperu, te nuinga o te ' urupa.’ Te tuea ra te Sheol i te ta‘o Heleni, 'Hades;’ a kua whakamaoritia pera i roto i te Kawenata Hou me te Septuagint Old Testament. Ua huri-atoa-hia te reira ei ‘Sheol’ ranei 'Hades’ i te nuinga o nga whakamaoritanga Ingarihi hou.

Ezekiel 32:18-32 e peita ana i te pikitia o Sheol ano he rua nui kei reira nga tupapaku o nga iwi rereke e takoto ana i roto i nga roopu.; ko etahi he nui ake nga tohu o te honore i era atu: engari ahakoa kua mate. Ua faaitoito te tahi pae i te mea e aita teie orama a Ezekiela e parau no nia ia Iseraela e te feia atoa i faahitihia e mea peritome-ore-hia ratou.. Engari etahi atu, e mohio ana ki o ratou ake hara, e no to ratou ite-ore-raa i te tiaturiraa papu o te tia-faahou-raa i te pae hopea, ua ite noa te pohe i te hopea e ua haamau i to ratou tiaturiraa i nia i te fana‘oraa i te mau haamaitairaa a te Atua i roto i teie oraraa.. Ara ko Kingi Hetekia (tetahi o nga kingi pai rawa o Hura) e tumanakohia ana ka mutu ki te reinga, me te kore tumanako ki te oranga o te heke mai, i tona matenga:

ka mea ahau, “I waenganui o toku ora ka tomo ahau ki nga kuwaha o te reinga;. Kua kore ahau i te toenga o oku tau.” ka mea ahau, “E kore ahau e kite ia Ihowa, I te whenua o te hunga ora. heoi ano taku kitenga i te tangata ki nga tangata o te ao. Kua nekehia atu toku nohoanga, kua kahakina atu i ahau ano he teneti no te hepara. Kua hurihia e ahau, ano he kaiwhatu, toku ora. Ka tapahia atu ahau e ia i te miro. I te ao, i te po, ka mutu taku mahi ia koe. E kore hoki e taea e te reinga te whakamoemiti ki a koe. Kaore e taea e te mate te whakanui i a koe. Ko te hunga e heke ana ki te rua e kore e tumanako ki to pono. (Isa 38:10-12,18)

Kehena

‘Keena’ Ko te kupu Kariki no te ingoa Hiperu, ‘te awaawa o te tama a Hinomo.’ Ko tenei awaawa, i waho noa o Hiruharama, he wahi ingoa kino. I te wa i taka atu ai te iwi Hurai i te Atua, i hanga e ratou he ‘wahi teitei’ (he waahi patunga tapu) reira; i reira te mau tamarii i ‘haerehia ’i na roto i te auahi’ (i.e. patunga tapu) ki te Atua tauiwi, Moreke. Ua faahiti te peropheta Ieremia i te mau parau i muri nei no nia i te reira:

Na ratou i hanga nga wahi tiketike o Topete;, i te raorao o te tama a Hinomo, hei tahu i a ratou tama me a ratou tamahine ki te ahi; he mea kihai i whakahaua e ahau, kare ano hoki i tae mai ki roto ki toku hinengaro. No reira, nana, kei te haere mai nga ra, e ai ta Ihowa, e kore ai e kiia i muri ko Topete, Ko te raorao o te tama a Hinomo ranei, engari ko te raorao o Patu: no te mea ka tanu ratou ki Topete, kia kore ra ano he wahi hei tanumanga. Ko nga tinana mate o tenei iwi hei kai ma nga manu o te rangi, mo nga kararehe hoki o te whenua; a kahore he tangata hei whakawehi atu i a ratou. (Jer 7:31-33)

Jeremiah 19:1-15 ka kaha ake te korero mo tenei waahi; ma te haapapu e e î te reira i te mau tino o tei faarue i te Atua; a ka rite ano a Hiruharama ki a ia mo te kino o ona tangata.

Te Waahi Temepara Tuarua

I roto i nga tau i waenganui i te hokinga mai i te whakaraunga ki Papurona me te whanautanga o Ihu, he nui te tautohetohe i waenga i nga Hurai.. Ua patoi te pǔpǔ Sadukea maramarama i te mana‘o o te mau melahi, wairua, te ora i muri a‘e i te poheraa e te haavaraa hopea mai te peu tahutahu noa; area te mau Pharisea i onoono i to ratou huru mau. Heoi, Ko nga whakamaoritanga mo nga tikanga tika o nga karaipiture e pa ana ki te kaupapa he mea whakaaro, i runga ano i nga whakamaarama a nga rabi takitahi - he rerekee. Engari i te wa o Ihu 'Sheol’ Ko te tikanga ko te waahi o te hunga mate; noa ’tu e e au ra e ua faaoti te mau Pharisea e e paruruhia te mau ati Iuda parau-tia i to ratou huru au ore e e farii-popou-hia ratou i roto i te pǔpǔ o te mau patereareha no te tiai i to ratou tia-faahou-raa i muri a‘e i te tau Mesia.. Ko te ahua tenei i kiia i etahi wa ko 'te uma o Aperahama.’

Kia tae ki te rautau tuatahi BC Aramaic, kaua ki te reo Hiperu, kua riro hei reo o ia ra o te iwi Hurai; e e peu matauhia ia apee i te taioraa i mua i te taata i te mau irava Hebera e te hoê irava i te mau irava faataaraa na roto i te reo Aramea., e mohiotia ana ko te Targum. I te timatanga, i taki maharatia enei mea: engari i te waenganui o te rautau tuatahi AD kua kaha ratou ki te tuhi.

Ko nga Targums e whakaatu ana, i te wa o Ihu, ‘Keena’ kua waiho hei whakatauki mo te wahi i whiua ai e te Atua te hunga mahi he, ina koa nga Tauiwi whakaponokore.: engari ano hoki nga Hurai. Heoi, i whakaarohia me whai tepe mo te roanga o aua whiunga me nga tikanga rabi i puta i roto i tenei waa ka whakatakoto te rohe morahi 12 marama. I whakaponohia ka whai waahi te tangata ki te aranga, ki te whakangaromanga ranei; ko te whakamutunga e kiia ana ko 'te Mate Tuarua.’ He maha nga huarahi, no reira, Ko nga tikanga a nga rabi mo te Gehena he tino rite ki te kaupapa Katorika o te Purgatory i to ta tatou e kiia nei ko te reinga..

No reira, i to Iesu haamataraa i ta ’na taviniraa, ua haamau-a‘ena-hia te mau mana‘o i muri nei i roto i te mana‘o ati Iuda, ahakoa i noho tonu to ratou ahua pono hei tautohetohe:

• Te Reinga – Te Wahi o nga Mate.
• Te Ouma o Aberahama – te hoê vahi i reira te mau ati Iuda parau-tia e tiai ai i to ratou tia-faahou-raa.
• Gehena – he wahi utu a te Atua, ki te whai ranei i te aranga mutunga, ranei
• Te Matenga Tuarua – he whakangaromanga, he ahua mate tuturu ranei.

Panuihia …