Motuhēhē o te Faufaa New – Ngā whakahē me pahonoraa

… No reira ko te whakatau arorau, I runga i nga taunakitanga o roto, Ko nga Rongopai whakapae Ko te Hunga o Hiruharama, a i runga i te whakaaturanga o nga kaiwhakaatu, i tohatohahia e nga tuhipoka tuhituhi.

Kaore mena ka whakapono koe ki te poropititanga!

Aita e haapapuraa no te mana‘o e ua ohipa Iesu mai te hoê a “hohe”, he matakite, a ki ta nga Hurai ki a ia he tangata teka “pito”, he kaiwhakamaori i te Torah.

Tino! Ki te whakaheke koe i ana poropititanga ki te timata, o te akoranga karekau he taunakitanga. A ka tino tumanako koe ka kiia ia e nga Hurai he poropiti?

Engari ko te kore whakapono ki te poropititanga ehara i te take tika hei tango i te pou AD 70 te whakatau. I te korero a tetahi kaitukino i te wa e korerorero ana mo tenei take:

'I taku kitenga e rua nga puni:

1. Ko te roopu e kii ana ko nga korero mo te whakangaromanga o Hiruharama e tohu ana kua pa ke tenei;
2. te roopu e kii ana he poropititanga tenei;

Ko taku ake whakaaro karekau he tirohanga e tika ana. Ka tino kitea ki te kohungahunga e mau ana tera, i roto i taua huru poritita e te mau Mesia huru rau e haaati ra i te tamata i te pee ia Iuda Maccabeus, i te mutunga ka hoha nga Roma me te whakangaro i nga taiepa o te pa, etc. Ko nga tohu o te hinganga o Hiruharama ehara i te mea tino whakamiharo, na he kuware ahau, aore ra te faahiti noa ra Iesu i te mea papu.

He poauau te whakaaro me i tuhia nga matapae i roto i tetahi tuhinga i muri i te huihuinga.’

Hoki ki tuhinga matua.

Na me pehea te haere mai o etahi 200,000 Nga panui rereke i roto i enei 24,300 tuhinga?

I etahi wa ka kiia kei waenganui 150,000 me ngā 200,000 panui rereke. Ko tenei whika ka kiia he kupu hee he kupu 'rereke rereke'; ka tatauhia i roto i ia tuhinga ka puta (i.e. mena ka puta ano te takikupu i roto 500 tuhinga, e kiia ana hei 500 momo rereke)! Na mena, hei tauira, tika 10 he hapa i riro mai i te nuinga o enei 24,300 tuhinga tuhi, kua tutuki tatou i te 200,000 katoa. Kei te marama, ehara tenei whika i te ine tika mo te tika o te tuhinga.

Hoki ki tuhinga matua.

E whakaatu ana te tātaritanga tuhinga ehara te Revelation i tuhia e te kaituhi o te rongopai a Hoani!

Ehara tenei i te mea pono, engari he kereme i ahu mai i nga tohenga whakahē tuhituhi, e hipoki ana i nga mea penei i te kupu kupu, wetereo, etc..

I korerohia ake i muri mai i te tuhinga matua, Ko tana ngoikoretanga ko te kore e tika ki te whakaatu i nga rereketanga o te ahua i puta mai i nga ihirangi me nga ahuatanga.. I etahi wa ka nui ake te ahua o nga rereketanga i te whakataurite i nga korero matakite me nga korero rotarota me nga korero noa. Ko te mea nui ake, e mohio ana matou i awhina a John i etahi atu ki te whakahiato i tana rongopai (c.f. Jn 21:24). He kaihao ika no Kariri, ehara i te reo Kariki taketake. Ua papai râ oia i te Apokalupo i to ’na tapearaahia i Patamo, i te mea kare pea he rite tonu nga kaiawhina i a ia, mehemea he mea. Ka miharo iti, e kore e rite te ahua o te reo.

Hoki ki tuhinga matua.

Engari ko te nuinga o nga kairangahau e whakapono tonu ana kaore i tuhia e te Rongopai a John tae noa ki muri i te panui 90!

Ko Hoani anake te apotoro kihai i maratiri, i whakaraua atu ki Patamo (Rev. 1:9), a kua tino kaumatua ia (Jn. 21:23-4); no reira ka taea e ia te tuhi i tana rongopai i te mutunga o nga tau 90 AD, i tenei wa e noho rongonui ana i waenga i te nuinga o nga tohunga.

Ko nga whakaaro o naianei me tuhi i mua ake nei (haunga te rite tonu ki nga whakaaturanga a te nga matua matua me te kore korero mo te whakangaromanga o te temepara kua puta) ua niuhia i nia i te mau haapapuraa no roto mai i te mau otaro o te miti Pohe. Ua haapapu teie mau mana‘o i roto i te Evanelia a Ioane tei mauhia i mutaa ihora nga kaiwhakapae teitei no muri mai, no te tau o Iesu.

Hoki ki tuhinga matua.

Mena i tuhia e John i mua i te rongopai o te Synoptic he maere kaore ratou i whai i nga korero a John a John…

Te taurite o te whakaaro, tae atu ki te whakaaturanga o te hahi tuatahi, ka puta tonu ki a Hoani i muri i te Synoptics. Engari ko te 'nui o Hoani’ ariā, hei tohu i te whānuitanga o nga taunakitanga o naianei i whakapumau ai i te ahua o naianei o enei kaute.

Heoi e kore nga kaituhi o te Synoptic e whai i a Hoani mena ka ngana ratou ki te tito korero. Katahi, ka whakaaro tetahi kia tino tupato ratou ki te pupuri i o raatau korero. Engari, ahakoa i tuhia a Hoani mai i te ahua rereke (te arotahi atu ki nga korero motuhake me te tika 7 nga merekara kua tohua), Ko te kore o nga ngana ki te huna i nga rereketanga e kitea ana ehara i te tito te whakaaro.

I roto i te meka, ahakoa karekau he tohu o te mahi pokanoa, Ko te tirotiro tata ki nga rereketanga ka kitea he maha nga wa ka awhina i te whakamarama i nga waahanga kaore i te maarama o era atu rongopai.. Hei tauira, no te aha te feia ravaai i vaiiho oioi ai i ta ratou upe‘a i to Iesu piiraa ia ratou? Te faaite ra te faatiaraa a Ioane e e ere teie i to raua farereiraa matamua ia Iesu.

Hoki ki tuhinga matua.

E ai ki a Ahorangi Mack, Ko nga reta a Paora i hipoki i te tima CE 55 ki 85.

He tirohanga tokoiti tenei, mai i te nuinga o nga tohunga (tae atu ki nga mea atawhai) te ra i mate ai a Paora i AD 62. Engari tera ano etahi whakaaro kua tukuna pea ia ka haere ki Spain i mua i tona mate maratiri; na reira i tukua ai etahi o ana pukapuka kia tuhia i muri mai o AD 62. Kaore tenei e pa ana ki te mana o nga tuhinga, heoi, i te mea ko te tino korero tenei mo te teití; ehara i te kaituhi.

(N.B. CE (Era noa) he mea rereke noa i te ao hou ki AD (I te tau o te Ariki, Tau o te Ariki). He rite tonu nga ra. E rave rahi o te ore e haapeapea ia faahaamana‘ohia e o te Mesia iho ta ’na e patoi i to ’na hi‘oraa i te pae o te aamu o te riro ei niu no ta tatou faanahoraa no te haamatauraa.)

Hoki ki tuhinga matua.

Whai noa mai? He toru tekau nga tau! Na, i runga noa i te tikanga kei te ora tonu nga kaituhi i kiia: kaua ki nga kaupapa e whakaahuatia ana e ratou.

Ka mutu 20, i roto i te huru o te mau rata a Paulo. Engari kaore koe e mahara ki nga kaupapa nui i puta i roto i to oranga 30 tau ki muri? Mēnā kua tūtaki koe ki te tangata i kiia kua mate, e kore koe e mahara ki nga mea i tupu? Ahakoa te maharatanga karekau i whakangungua ka taea tonu e koe te taki, tata kupu-tino, nga pehepehe i akohia e koe i a koe e tamariki ana. He aha ake te hunga i whakangungua mai i te tamarikitanga ki te maumahara ki nga wahanga nui o nga whakaakoranga tapu.?

E haamana‘o paha tatou i te mau ohipa i tupu i mutaa ihora, engari ka tino pohehe ahau ki nga korero a tetahi kaiwhakaatu e kii ana kei te mau mahara tika nga korero i korerotia 30 tau ki muri; me te tino marama kaore i taea e nga kaituhi o nga Rongopai te mahi penei ka whakaae nga korero katoa.

He tino pai nga rereketanga o te mahara mo nga rereketanga o nga korero korero. Ko te nuinga o nga tangata ka tino uaua ki te maumahara tika ki nga korerorero noa: engari i runga ake nei, tae noa ki tenei ra ka ngawari te maumahara ki nga wahanga nui o nga rotarota, whakaari ranei i akohia i nga tau maha ki muri. Te ahurea o Ihu’ i whakaritea te ra ki taua maumaharatanga, he pera ano a Ihu’ momo whakaako. Apiti atu ki tera ko te noho o nga kohinga maha a Ihu’ korero, hei kaiawhina-memoire, a kei a koe te tino whakamaramatanga mo te huarahi i taea ai e nga kaituhi o te rongopai te whakahiato i a ratou ake korero., te whakanui me te whakatikatika i nga korero i runga i o raatau ake maharatanga.

Hoki ki tuhinga matua.

Ko te Encylopedia Britannica ko Mark i te tekau tau i mua i te whakangaromanga o te temepara me era atu katoa i muri mai..

I te nuinga o te waa kaore he haumaru ki te mahi i te EB hei kaiarahi ki te ahua hou o nga whakaaro a nga tohunga mo nga take tautohetohe o mua. Ka tukuna he whakatikatika nui i nga wa roa noa iho, ko te wa ka huri te nama whakaputanga. Nga whakahoutanga ki nga tuhinga takitahi, te whakauru ranei i nga tuhinga hou, Ko te tikanga ka puta i waenga i nga putanga anake ka watea mai he huinga nui o nga raraunga hou. He iti noa te whakarereke i nga tuhinga o mua i waenga i nga take na te mea he tino puhoi te whakarereketanga o nga korero o mua.

Ka whakahouhia nga momo waahanga ki nga waahi e hiahiatia ana i ia tau. Tirohia te waahanga kei runga i nga Panuku o te Moana Mate hei tauira!

Ko nga korero mo nga Panuku o te Moana Mate kua whakahouhia mo te take ngawari kua puta mai te nui o nga mea hou i nga wa o mua. 20 tau; ina koa i muri i te whakaae a te Israel Antiquities Authority ki te tuku i a raatau ki te ao maatauranga 1992. A hi‘o atoa e ua tauturu te tuatapaparaa i muri a‘e i te tahi o teie mau tumu parau i te fariiraa i te mau taioraa o te mau Evanelia o mua., otira ko tera o Hone.

Kaua e raruraru ki te mana pupuri, ki nga ra whakaputanga ranei i runga i tetahi kape o te EB. Te au, 15 ranei, putanga (rite o 1997) i whakaputaina tuatahi i roto i 1974, a kaore tetahi o nga waahanga e pa ana ki te taatai ​​​​o nga tuhinga NT kua whakahoutia mai i tera wa. Ka whakamanahia tenei ma te korero ki te Pukapuka Tau EB. I te mea ko nga whakatau i korerohia i konei e whakaatu ana i te huringa hou o te whakaaro whakapono me te whakaaro arohaehae, Ko te rereketanga i waenga i enei ra me era i korerohia i roto i te EB kaore i te miharo.

Hei tauira, te tumu parau tumu no nia i te ‘Literature Bibilia’ na Rev. Krister Stendahl me Emilie T. Sander. I mate a Sander 1976, i taua tau i to te pukapuka ‘Redating the New Testament’ na Hone A.T. I taia tuatahitia a Robinson. Ehara a Robinson i te tohunga karakia, engari he tohunga rongonui rongonui mo te Kawenata Hou, he tohunga nui. Ko tetahi atu o ana pukapuka, ‘Haere ki te Atua’, i puta he tupuhi i te mutunga o te 60's ma te ahua whakahē i te ariā tuku iho o te Atua.

Hoki ki tuhinga matua.

Ko nga korero e rua mo te whanautanga ka tata ki te whakahē tetahi ki tetahi i etahi waahi. – Te ahua nei? Ka mahia e ratou!

Ko te tirohanga tata e whakaatu ana he kaute kaore i oti mai i te tirohanga a tetahi kaiwhakaatu rereke (No Maria ana‘e te faatiaraa a Luka, area te faatiaraa a Mataio no roto mai ia Iosepha, pea ma tana tama, Hemi, i noho hei rangatira mo te hahi o Hiruharama). Whakamātauria te whakatairite i a raatau:

• Ka timata a Matiu ma te ohorere o Hohepa i te mohiotanga o te haputanga o Meri, a ko tana moe hei whakamarie i a ia. Kaore ia e whakaahua i te whanautanga pono, haunga ki te whakahua i Peterehema, ka haere tonu te korero mo te taenga mai o nga tangata mohio (he wa i muri mai, te ahua, no te mea kua kore ratou i roto i te kainga) a ko nga moemoea hei whakatupato ia raua ko Hohepa kia mawhiti ia Herora. Ko enei korero katoa ka puta mai i te tirohanga a Hohepa.
• E haamata Luka na roto i te orama a Zakaria (Ko te papa o Hoani Kaiiriiri) i roto i te hiero, ka haere ki te tutaki a Meri ki a Kapariera etahi 3 marama i muri mai, whai muri ko tana haerenga ki a Erihapeti (tona whanaunga me te whaea o Hoani). Ka whai muri i te whanautanga o Hoani. E faataa Luka i muri iho no te aha Iosepha raua Maria i haere ai i Betelehema, i muri iho ko te whanautanga me te haerenga o nga anahera ki nga hepara. I muri iho, ua faataa oia i te mau ohipa i tupu i nia ia Iesu’ te kotinga i te wiki i muri mai. I tenei take, Ko nga korero katoa i puta mai i a Meri, tana e korero nei ki a tatou, ’Ua ha’aputu i te reira mau mea ato’a ’e ’ua feruri i roto i tōna ’ā’au’ (Luka 2:19).

Heoi ano – hoki ki te tuhinga matua.

Aroha ki te whakapae.

Ko etahi, āe: engari kaore i te nui. Te mana‘ohia ra e ua pohe Iosepha hou Iesu i haamata ’i i ta ’na taviniraa; engari ko ia anake te puna korero mo ana moemoea, na ko te patai, na wai i korero? I te mea karekau he korero a Matiu mai i te tirohanga a Meri, ehara ia i te kaiwawao tuatahi mo tenei korero.. Ko Ihu’ Ko nga teina he mema o te hahi tuatahi, a kua rongo pea ratou ki a Hohepa e korero ana mo enei mea, no reira he tino kaitono ratou.

Te ite nei vetahi i te faufaa rahi i roto i te oreraa e faatia i te faatiaraa no nia i te mau Magi e te hamani-ino-raa o Heroda i roto i te evanelia a Luka.: engari mena kare a Luke i rongo i tera wahanga o te korero e kore e taea e ia te tuhi mo taua mea. Ano hoki, Te mana‘o ra te mau matahiti o te mau tamarii i haapohehia e Heroda e ua tupu paha teie ohipa tau taime i muri a‘e i te fanauraa o Iesu..

Ko nga tikanga o tera wa kaore i aro nui ki te oranga o nga rangatira rangatira, ka aro nui ki a raatau mahi pakeke. Karekau he korero mo Ihu’ i whai wāhi nui te tamarikitanga ki te whakaakoranga o te hahi o te Kawenata Hou (i arotahi ratou ki a Ihu te aranga, whakanuia te Ariki – c.f. 2 Koriniti 5:16), no reira ehara i te mea tino miharo mena ko Ruka, he tangata ehara i te Hurai, kahore i rongo i tenei.

Heoi ano – hoki ki te tuhinga matua.

Ko te raruraru nui ake ko te whakaurunga o nga Magi ki a Matiu.

Mena ko te tikanga, no te mea he Mageana ratou (i kiia he tohunga makutu i roto i te NT), kare e kore he tino ohorere tenei ki tetahi Hurai Orthodox: engari he rite tonu ki a Ihu’ karere e kua whakaritea te rongopai ki nga iwi katoa, ahakoa i timata mai i nga Hurai.

Kua ngaro te kaupapa, Kei te mataku ahau. Ko te nuinga o nga Karaitiana ka kite i te whakaaro o te wheturangi he iti ake, ki te mea iti! Ko te hononga kitea ki te Zoroastrianism, o te akoranga. (Engari kaua e korero ki nga Karaitiana orthodox – he iti rawa te whakama).

Kore kau, koira tonu te take (engari ko te hononga motuhake ki te Zoroastrianism he pohewa). I tino mohio a Matiu ki te ahua o nga Magean i tana tuhi i tenei korero. No reira he tangata no te iwi ke, i mahi i nga mahi whakarihariha ki nga Hurai (kaua e whakaaro ki nga Karaitiana). Heoi ano, i roto i ta ratou rapunga mo te pono ka tutuki ratou i tetahi mea e puta ai ratou ki te rapu i te Kingi o nga Hurai. Ka kitea ia e ratou, koropiko ki a ia, e i muri iho ua maiti i te auraro i te Atua eiaha ia Heroda.

Hoki ki tuhinga matua.