Ko te Pūkete raa – Ngā whakahē me pahonoraa
N.B. e kore e tēnei whārangi ano i te “Ngāwari English” putanga.
hāngai whakamāoritanga aunoa e runga i te kuputuhi taketake English. kia ratou ngā hapa nui.
E kiia ana kua ara a Ihu i te toru o nga ra. E ai ki nga rongopai ko te aranga i te ra tuatahi o te wiki. I te mea ko te ripekatanga i te Paraire ko te tikanga ko te ata o te Rātapu, ko te ra tuarua ranei. He aha te he? I whakatau ia ki te hoki wawe mai? Kaore pea ia i pai ki te reinga!
Kaore koe e whakaaro ko nga kaituhi o te rongopai (nana i ata tuhituhi a Ihu’ nga korero mo te '3 ra me te 3 nga po’ me te ra o tona matenga, o tona aranga mai) taea tatau ki 3 me o ratou kaipānui? A mehemea i whakaarohia he raruraru tera na ratou, e kore koe e whakaaro ka taea e ratou te whakaiti i te iti? I roto i te meka, he kiwaha noa a nga Hurai (engari he rite ki te French 'quinze jours’ mo te rua wiki), i runga i ta ratou tikanga tatau ra (me o ratou po hono) whakauru.
I tahaetia e nga akonga te tinana, a ko nga tangata katoa i mohio! No reira me utu e ia enei purongo.
I korero tetahi roia i mohio ahau, 'Mehemea ka taea e au te tiki i taua kaitiaki i te turanga kaiwhakaatu, Ka patai au i nga momo patai e pai ana ki nga roia katoa ki te patai: “Mena i moe koe – me pehea e mohio ai koe he aha te mea i tupu?!”‘ Ko te whakapae e tu ana me he.
Ka oma ano matou ki te kore e rite o enei tangata katoa e pai ana ki te mate mo tetahi take i mohio ratou he teka..
Ahakoa ehara i nga akonga, I taea pea he kowhatu tinana.
- He maha nga take e ruarua ai tenei ariā:
-
a) Ko te wa tino pai mo te kapo tinana ko te po o te ao ranei i muri i te ripekatanga, i te mea ka whakaae a Matiu kare ano te hiri me te kaitiaki i whakaritea i muri mai o taua ra. Engari mehemea i penei:
- me i kitea e nga mana whakahaere te tahae i te wa i hiritia ai te urupa, me ngā
- kua hiri tonu te urupa i te taenga mai o nga wahine. Ehara i te mea: i tuwhera.
-
b) Ko te ngana ki te whakataka atu i tetahi kohatu nui mai i te urupa me te tango i te tinana me te kore e tino ngangau ki te whakararuraru i nga kaitiaki e moe ana i te taha o taua mea he hinonga tino morearea.. Kaua e whakahua i te kore e taea e nga kaitiaki te kore e mataara. I pa ki a ratou te whakatumatuma o te whiu mate mo te moe i runga i nga mahi i roto i enei ahuatanga.
Tena pea i werohia e ratou nga kaitiaki’ kai?
- c) Ko te tino uaua kei roto i nga korero kua tukuna, ehara na Matiu, engari na Hoani. E ai ki a ia, i te taenga atu o nga akonga ki te urupa ka kitea nga kakahu urupa e takoto tonu ana, me te tauera i takaia ai a Ihu’ upoko, e takoto takai ana ki tetahi atu wahi (Jn 20:5-7). Kore rawa pea ka tupono te kaipahua tinana ki te tu ki te wetewete i te tinana i te waahi o te hara., waiho noa iho nga kakahu urupa, ka waiho hei taonga nui, whakapouritia ki nga mea kakara utu nui. I tua atu, i reira tetahi mea mo te tūnga o enei kakahu urupa i whakapono ki a Pita raua ko Hoani ehara tenei i te mea i tupu.
- d) I tua atu i tetahi o nga mea rereke, e haere mai nei tatou i roto i te tuhinga matua, kare he taunakitanga e whakaatu ana mo te mahi kapo tinana i Iharaira i tera wa. He pono he nui te tahae i nga urupa i etahi ahurea tata, penei me Ihipa: engari he pai ake ta nga kaipahua ki nga taonga nui atu i nga tupapaku (ka kite i nga mummies o nga 'atua-kingi o Ihipa’ e takoto tonu ana i roto i o ratou urupa kua pahuatia). Heoi ko nga mea utu nui i tanumia ki te taha o Ihu ko nga kakahu urupa, a mahue iho ratou.
- e) Ko nga kaitautoko o tenei ariā e kii ana he maakete mo te 'tangata tapu’ relics i te taha rawhiti. Pea: engari he tangata kino nga kaipahua, a kihai i mohiotia a Ihu i tua atu o nga rohe o Iharaira. He aha te take ka raru katoa ki te hopukina, tae atu ki te whiu whiu ki te hoko mai i tenei tupapaku inaa kare o ratou kaihoko i te mohio mena he tupapaku tawhito noa.?
Akene ko ta ratou kaupapa ko te whakakakahu i te tinana ki nga kakahu noa, ka oma atu me te kii kei te tautoko ratou i tetahi hoa mate..
No reira ka werohia e ratou nga kai a nga kaitiaki, katahi ka wetekina, ka whakatika i te tinana… He ariā whakaaro, tino! Engari he rautaki tino morearea e tika ana mo te pakiwaitara nui atu i te whakamaarama nui, i te mea he ahua kino te ahua o nga tinana mate. I te mea ko te urupa kei waho o nga taiepa o te pa, Ko te pouri me te tere tere ko ta raatau whiringa pai.
Engari mehemea kaore ia i mate?
Ka pai ake koe arotake i nga taunakitanga mo tera take.
No reira kare e tangata i kite i te tupu anga o te tuakaouanga! He mea tino kore tenei i te mea koinei te kaupapa matua o te kaute katoa.
Kaore rawa. Ko nga mea katoa e tohu ana kaore he tangata i tae mai i tera wa – he tino rerekee me he mea, no te mea i mahia i te atatu i roto i te urupa kua oti te hiri!
Na te aha i kore ai a Luke e whakahua i a Ihu’ hui ki nga wahine?
Ko te take tino kitea (ki tetahi tangata o te rautau tuatahi) ko te ahua nui o te whakaaturanga a nga wahine (kite tohu 7 i roto i te tuhinga matua). Te haapapu ra o Luka i te mana‘o feaa o te mau tane i te mau vahine e ua haere oioi atura i te hi‘opoa i te faaiteraa a te mau tane.. Inara kare ano pea a Luke i rongo i enei korero, no te mea kahore ia e noho ki Hiruharama. E au ra e te tumu matamua o ta ’na faatia-faahou-raa o te hoê ïa o Petero, Hone, ko Meri Makarini ranei, e au ra e na ratou i hopoi i te parau apî e aita oia i pihai iho i te tahi atu mau vahine i to Iesu farereiraa ia ratou.
Ua parau Iesu ia Maria e aita oia i haere i nia no te mea aita oia i pohe!
Aita te reira e tâu‘a ra i te taa-ê-raa i roto i te mau aamu evanelia i rotopu i te tia-faahou-raa (mai i te hunga mate) me te kakenga (ki te aroaro o tona Matua). I tua atu i tenei kakenga tuatahi, E wha tekau nga ra i muri mai ka kitea ia e kake ana ki te rangi i te tirohanga a ana akonga (Whārangi 24:50, Ture 1:9).
Ua maere au i te iteraa i te mau taa-ore-raa i rotopu i na faatiaraa evanelia e maha i faataahia i te roaraa e ua faaohipahia no te tamata i te haapapu i to ratou parau mau.!
Tikanga, mena kei a koe nga korero pono mo tetahi huihuinga, mai i nga tangata i kite mai i nga tirohanga rereke, ka rere kee ki te kore he mahi pokanoa. I tetahi atu ringa, i te wa e whakakotahi ana te tangata ki te tito korero, ahakoa kei roto pea etahi rereke hei tuku i te pono, kei te tupato ratou ki te karo i nga taupatupatu ka puta pea te patai a te tangata ki te tika. He nui rawa atu nga taupatupatu ki te tautoko i nga ariā mo te mahi pokanoa, mo te kape me te whakapaipai o muri mai., me te kii kaore nga kaituhi i mohio ki era atu korero me nga taupatupatu e kitea ana i waenganui ia ratou.
Engari ahakoa he nui te whakahua o enei rereketanga ki te whakaatu i te tohenga kaha mo te mahi pokanoa, kare noa atu i te mea ka taea te whakaaro ma te ata hanga ano o te raupapa o nga huihuinga me nga tirohanga rereke o nga puna, e whakaatu ana tenei tātaritanga.
He pono, mehemea i rite nga mea i korerotia e koe, me mohio nga tangata katoa ki nga mea i tupu!
Ehara i te wa e whakaaro ana koe ki nga ahuatanga o taua wa. E rua nga mea nui i konei:
- Tuatahi, i roto i to tatou tau o te whakawhitiwhiti hiko o te ao ka wareware tatou ki te uaua o te whakawhitiwhiti korero i aua ra. Hei tātari i nga korero a nga wahine i hiahiatia e matou nga rongopai e wha: engari i taua wa he iti noa nga korero kua oti te tuhituhi. I te timatanga ko te aro nui ko nga kaititiro kanohi kaua nga korero i tuhia, a ka haere nga kaititiro ki tawhiti puta noa i te ao e mohiotia ana. Ko te tangata e hiahia ana ki te hono i a raatau kaute me pena ano, i te tere iti rawa, me te kore rawa e mohio kei hea nga tangata e rapu ana ratou. I aua ra o mua, no reira, me whakawhirinaki nga kaituhi rongopai ki runga i te huinga o o ratou ake mohiotanga ki nga kaupapa, me nga rekoata tuhi me nga kaute whaiaro i taea e ratou ake.
- Tuarua, ka rite tonu ki te tohu, he iti rawa te whakaaro o te whakaaturanga a te wahine. No reira kare pea tetahi e whakaaro he mea nui enei kaute hei whakamana i te kaha ki te rapu i nga kaute a etahi atu wahine..
He aha mo te Turin Shroud?
Ko te hitori e mohiotia ana mo te Turin Shroud kaore i timata 1354, i taua wa na Geoffrey de Charnay te mana, he hoia Wiwi. No reira, ahakoa he pono, te kore o nga korero o mua e tohu ana kaore he mea nui ki te hahi tuatahi.
Matau, heoi, ko te Kahui, he kakahu tera hei takai i te tinana katoa, e kore e rite ki te whakaahuatanga o nga kakahu urupa i roto i te korero a Hoani.
Ko te ahua o te keehi ngawari o te pohehe! I haere noa pea ia ki waho…
He tino tika tera, engari mo te ahua o tona putanga. Ka panui te tuhinga, ’ua riro ’oia i te ’ite-’ore-hia ia rātou.’
He iti noa iho pea te whakapaipai o muri mai.
Ka rite ki nga wa katoa, me tirotirohia taua kereme i runga i te ahua o te ingoa o Luke mo te pono me te tika. Ka homai ano e ia te ingoa o tetahi o nga kaiwhakaatu. A hi‘o na i to ’na fariiraa i te parau mau e aita ratou i ite ia Iesu e tae noa ’tu i te taime hopea.. Mena i ngana ia ki te whakanikoniko i te korero, e au ra e mea papu a‘e ahiri ratou i ite oioi ia Iesu.
E ai ki a Mark kaore i tupu: ka mea ia kaore ano nga akonga i whakapono kei te ora a Ihu!
Te evanelia a Mareko (16:12-14), te faahiti atoa ra i te aamu o Emaeus: engari kaore he hui ki a Pita. Na ka mea ia, i te wa i puta ai a Ihu ki nga akonga i te ahiahi, “ua riria oia ia ratou no to ratou faaroo ore e to ratou aau etaeta i te ore e tiaturi i te feia i ite ia ’na i muri a‘e i to ’na tia-faahou-raa.” Kua korero koe ki a matou ko Mark Ko Pita te kaiwhakamaori, no reira me mohio ia ki nga mea i tupu. Na me pehea e tika ai te korero a Luke mo nga huihuinga?
Tuatahi, kua rite kua whakahuatia i mua, Ko te nuinga o nga tohunga e whakapono ana ko te putanga tuatahi o te rongopai a Mareko ka mutu ki te korero mo nga wahine, i te irava 8, a ko nga toenga o nga whiti he taapiri i muri mai. Ko tenei na te mea kei te ngaro ratou mai i nga tuhinga tawhito e mohiotia ana. Na, ahakoa e whakaaehia tonutia ana ko enei irava e tohu ana i nga tikanga o te hahi tuatahi, no te ape i te mau tautooraa faufaa ore aita matou i faahiti i te reira ei haapapuraa no te farereiraa ia Emmaeus. Heoi, tango ratou i te uara kanohi, te patoi mau ra anei ratou i te faatiaraa a Luka?
E tino marama ana ko nga korero e rua e whakaatu ana i nga korero o te ahiahi. Engari ko te putanga a Luke he tino korero mo tatou ki te kite i tera, ahakoa inaianei, kare nga akonga i tino tino mohio ki te aranga; no te mea ka puta a Ihu ka tino wehi ratou, whakaaro he wairua ia. E te patoi mau ra Iesu i to ratou faaroo ore. Kare ano hoki i te marama mehemea ko te korero a Mareko ka riria ratou e Ihu mo to ratou kore whakapono ki a Pita me raua tokorua no Emaeus, mo to ratou pohehe o mua ki nga wahine.
Na ko te rereketanga e kiia ana ka tino heke iho ki tenei: ko te korero poto rawa atu i roto i a Mareko kaore i whakahua mo Ihu’ hui ki a Pita. Engari mena ko nga korero a Luke he korero noa mo tenei huihuinga me te kore korero mo te wa me te pehea i tupu ai, Ehara i te mea miharo ko te waahanga tuhi i roto i a Mark ka whakahua noa i nga mea kua pai ake te korero..
Ka taea e Paul te tiki i nga korero mai i a Luke, he rereke ranei! Kua korero mai koe ki a matou ko Paul he a hoa haere o Ruka, na e mohio ana matou i whai waahi ratou.
Engari no hea mai? Ua ite atoa tatou e ua farerei Paulo ia Petero i Ierusalema (Ture 15:1-7) me te noho puku ki a ia, te tirotiro i te tika o tana ake whakaakoranga (Karatia 2:1-2). Na tenei hui kei mua ko tana whakapiri tuatahi ki a Luke (Ture 16:10).
He ahua pohehe ano te ahua! Ka whakaae a John kaore tetahi o ratou i maia ki te patai ko wai ia.
Te parau atoa ra oia ‘Ua ite ratou e o te Fatu.’ Ko nga korero o muri mai ka tino marama, kare noa ratou i tino mohio ko Ihu tenei – he pera ano hoki ia!
Heoi, Ko tenei me te korero o mua a Luka mo nga akonga i runga i te huarahi o Emaeus ma te kore e mohio ki a Ihu, ka puta he patai whakamiharo mo te ahua o Ihu i muri i tona aranga mai.. He iti ake tana ahua, pakeke, nui atu – ka taea ranei e ia te whakarereke i tona ahua i te hiahia? E nehenehe tatou e rave i te hoê haapiiraa Bibilia rahi no nia i teie tumu parau; engari karekau he waahi i konei.
Mena i tupu i muri mai, he aha i kore ai a Ruka e whakahua i roto i nga Mahi?
Ko nga Acts e whakaatu ana i te tipuranga o te hahi. Nga Upoko 1 mā 7 arotahi ki te hahi i Hiruharama i mua i tona roha ki waho. Mena ko te ahua ki te 500 i tupu i tera wa, Kua tata tonu a Luke ki te whakahua. Upoko 8 ka huri i tana aro ki te whakatoi i te hahi e arahi ana ki te neke ki waho o Hiruharama. Ka aro a Luke ki tana korero i tenei wa mo te misioni a Piripi ki Hamaria – te pou whakaari nui e whai ake nei ki te ao Tauiwi, whai muri ko tana tutakitanga ki te unaka o Etiopia. Kei te marama, e ere to ’na anaanatae i ǒ nei i te horoaraa i te tahi atu haapapuraa o te tia-faahou-raa – ki a ia ano kua tino whakamatauria (kite Acts 1:3) – engari rā, te anaanatae ra oia i te mau ohipa o te aratai i te parareraa o te Evanelia. Ture 9 ka mau i runga i te tahuritanga o Paora, i to ’na haereraa e faarahi i to ’na hamani-ino-raa i Ieriko.
Te parau ra o Paulo e na mua te ohipa i tupu i mua i to ’na faafariuraa. No reira, te taime tano roa ’‘e o te omuaraa ïa o te mau hamani-ino-raa a Paulo, i te wa e marara ana te hahi i Hiruharama. Ko te take a Luke mo te kore e whakauru i te kaute ko te kore ia i reira, kaore hoki i te tika ki tana korero..
I tukitukia pea e te uira! Ka puta mai i nga Acts 26:14 kua raruraru a Haora i tona hinengaro: na ki te mea i turakina ia e te uira, ka taea e ia te whakaaro ko Ihu te korero ki a ia.
He ariā tino pohewa, engari he mea tawhiti rawa ka waiho hei semeio tata me i penei te mahi! Heoi, ka tohe etahi korero ki tera. Kare he uira e puta mai he 'marama e whiti mai ana i te rangi’ ki ona patunga – he paoho ohorere me te paoho tino kaha.
Paoro uira, pea?
Ngana tonu – kei te kaha haere ake tenei i nga wa katoa! Ina hono tatou i nga kaute e toru, ka kitea e matou ko te roopu katoa o Paora i te tuatahi i hinga ki te whenua (26:14): engari i te wa e korero ana a Paora ki a Ihu, kua hoki mai ona hoa ki runga, ka rongo i te tangi o tenei reo engari kare e marama ki te kite ranei i tetahi (9:7 & 22:9). Te miharo, ehara i te mea ko Haora anake te tangata i rongo ki te reo: ko ia anake i pa te titiro.
Hinengaro-somatic hara-whakaawe?
I te mea kei a matou etahi atu kaiwhakaatu mo tenei marama rereke, e kore e taea e tatou te whakakore i tenei he hinengaro-somatic. Na me whakaaro tatou ki nga taunakitanga e pa ana ki te ahua o tana whara, me te mahi a Anania. Ua faaroo Anania ia Iesu i te parauraa ia ’na no nia i te matapo o Saulo e te a‘oraa ia ’na ia haere e pure ia faaorahia oia. Ehara a Anania i te poauau me te kii ehara tenei i te whakaaro pai, i homai nga korero a Haora. Engari ka haere ia, ka inoi. Ina pera ana ia, he hua tinana, me te mea he unahi e marere ana i nga kanohi o Haora.
No reira ahakoa ka ngana koe ki te whakakore i te wheako o Haora ma te whakamahi i tenei 'uira-pooro’ ariā, E mea tia ia faaanaanatae roa ’tu â na roto i te mana‘o e e faaroo te hoê Kerisetiano i te pepe o Saulo, kia whakaponohia ka taea e ia me te mahi i tetahi mea mo taua mea, katahi ka tino angitu ki te whakaora tinana o nga kanohi o Haora.
hanga Whārangi e Kevin King
Me mōhio! Ki te hiahia koe ki te kōrero i runga i tetahi o nga tūemi i tenei whārangi, tēnā te whai i ona 'Hoki ki te tuhinga matua’ hono a titiro hoki te puka kōrero i te waewae o taua whārangi.