Ọchịchị & Ozi n’ime Nzukọ-nsọ ​​mbụ

1. Mmepe site na mgbọrọgwụ ndị Juu

1.1 Thekpụrụ ndị Juu

Nzukọ ndị Juu na-achị n’oge Kraịst bụ Sanhedrin (συνεδριον – sunedrion). Nke a bụ ndị isi nchụàjà (αρχιερευς – archereus), ndị okenye (πρεσβυτερος – Presbuteros) na ndị odeakwụkwọ (γραμματευς – grammatheus) (Lk 22:66, Mt 26:3, 57-9, Mk 14:43, 53, 15:1, Acts 4:5(cf Acts 4:23)). Mk 15:1 na-egosi na Sanhedrin zuru ezu nwekwara ike ịgụnye ndị ọzọ. Omume a na-emekarị nke izo aka n'ìgwè atọ ahụ n'ụzọ doro anya mgbe a na-ekwu banyere nzukọ ndị ndú ndị Juu na-egosi na okwu ndị ahụ abụghị ihe ọ bụla ma ọlị.: mana nke ahụ niile rụrụ nnukwu ọrụ na gọọmentị.

Okwu 'ndị ọchịchị’ yiri ka hà na ndị isi nchụaja ma dị iche na ndị okenye nọ Acts 4. N'ụfọdụ ntụaka ndị ọzọ anyị na-agụ nanị banyere ndị nchụàjà na ndị okenye: mana ntụnyere n’akụkụ akwụkwọ ndị ọzọ na-egosi na n’ọnọdụ ndị a, a na-eche nsonye nke ndị odeakwụkwọ (Mt 26:47(cf Mk 14:43), Mt 27:1(Mk 15:1)). Nke a na-egosi na ‘okenye’ bụ ruo n'ókè ụfọdụ okwu mkpuchi nke nwere ike ịgụnye ndị a na-akpọkarị dị ka ndị odeakwụkwọ. Gameliel, onye a ma ama na Sanhedrin, a kọwara dị ka ‘onye nkuzi iwu’ (νομοδιδασκαλος – nomodidaskalos) n'ime Acts 5:34) – Okwu a na-adịghị obere na-apụtakwa na Lk 5:17-21, ebe ọ dị ka etinyere ya na ndị odeakwụkwọ.

Na ụkpụrụ a usoro ọchịchị gụnyere pastoral, nhazi, ozizi na ọbụna ozi amụma (nke ikpe-azu n’iru onye-isi-nchu-àjà (Jn 11:49-52). adịghị ike ya na-egbu egbu dị n'ime ụmụ nwoke n'onwe ha. Ha tiri mkpu ka ọha na eze mara ha ma kwụsị ịbụ ndị ohu (Lk 11:43 & 46); ha debere ọdịnala mmadụ n’ihu okwu Chineke (Mk 7:6-13) ma tụfuo ezi ozizi ma ọ bụ amụma amụma (Mk 12:24-7, Jn 3:10-12 & 5:37-44).

1.2 Mgbanwe nke ihe ndị Juu

N'ime otu atọ dị n'elu naanị otu, 'ndị okenye', buru aha ya gaa n'ihu n'ime ụlọ ụka; ọ bụ ezie na ọbụlagodi na nke a aha ahụ kwụsịrị ruo nwa oge.

Obere esemokwu nke ndị odeakwụkwọ Jizọs’ ụbọchị emewo ka ha bụrụ ihe mkparị nye ụka mbụ (1 Cor 1:20), na ndị na-achọ ịbụ ‘ndị ozizi nke iwu’ (νομοδιδασκαλος – nomodidaskalos – 1 Tim 1:7) a kpasuru iwe. Nke a dị anya site n'ịjụ ozi onye nkuzi, mana. Ndị ode akwụkwọ’ nkuzi adịlarị, ntule na nit-ebu: ebe njiri mara Jisos’ nkuzi, na nke ndi soro Ya, bụ na ọ dị ọhụrụ, Ikike ma nwee nchegbu na mmụọ nsọ kama ịdewe ozi nke Iwu ahụ (Mt 13:52, 7:28-9, 23:23, Jn 3:10-11, 1 Pet 4:11 (Nwunye ikpeazụ a anaghị ekpuchi nkuzi naanị)). Ya mere, Ọ bụ ezie na a tụbara okwu ahụ, Ọrụ izi ihe ahụ gara n'ihu ma sọpụrụ nke ukwuu n'okpuru aha ndị nkuzi dị mfe nke 'onye nkuzi’ (διδασκαλος – daskalos).

Ọ bụ na ndị nchụàjà dị ka a na-achị achịghị ya site na-anabata Jizọs dị ka nnukwu onye nchụàjà anyị (Heb 7:11-28), na nke ndi-nchu aja nke ndi kwere ekwe (1 Pet 2:9). Ọrụ ha na-agagharị bụ ihe ndị ọzọ na ọrụ ha na-eleda anya na ndị ọzọ. Ndịozi ahụ nwere ike ịbụ na mbụ N.T. udinha.

2. Ndi otu(αποστολος – Ndịozi)

2.1 Jizọs’ Na-akpọ nke iri na abụọ

2.1.1 Onye ha bụ?

• Simon na Andru Barjona ('Nwa nke Jona’ c.f. John 1:42, 21:15, Mt 16:17). Sinonku ('A Reed') bụ cefs (Onye anamadi aka) ma ọ bụ Peter (Greek – Ha abụọ pụtara 'nkume'). Ha bụ ndị ọkụ azụ si Betsaida, na njedebe nke oke osimiri Galili (Lk 5:10, Jn 1:44).
• Jems na Jọn, umu-ndikom Zebedi, nakwa ndị ọkụ azụ̀ ndị Betsaida (Lk 5:10, Jn 1:44). Ma eleghị anya, ezinụlọ ha bụ ndị ahịa azụ̀ bara ọgaranya, dika ha goro ndi-orù (Mk 1:20), ezigbo kọntaktị na Jerusalem (Jn 18:15-6) na nne nwere oke ochicho (Mt 20:20-1)! Aha ha bụ Boanerges ('ụmụ égbè eluigwe') site na Jisos (Mk 3:17).
• Filip, onye bu kwa onye Betsaida (Jn 1:44).
• Bartholomew (Onye anamadi aka, 'Nwa Tholmai'). Oziọma Jọn na-ezo aka na ya dị ka Nataniel (‘Onyinye Chineke’), nke bụ ma eleghị anya aha mbụ ya. Ọ bụ enyi Filip, si Cana (Jn 1:45-51 & 21:2), gbasara 12 kilomita (3 awa’ ije) W. nke Oké Osimiri Galili na 8 kilomita N. nke Nazaret.
• Thomas (Onye anamadi aka) ma ọ bụ Didymus (Greek – aha abụọ ahụ pụtara 'ejima'). Ọ bụ onye nwere obi abụọ, ma na-eguzosi ike n'ihe (Jn 11:16 & 20:24-9).
• Matiu (‘Onyinye Jehova’), a na-akpọkwa Livaị ('esonyere'), nwa Alfiọs. (c.f. Mt 9:9 (Matiu) ya na Mk 2:14 & Lk 5:27 (Livaị). Ọ bụ onye na-anakọta ụtụ (BY 'ọha') maka ndị Rom – ọrụ na-enweghị mmasị na ya! Ọ bụ onye Kapanaum (ebe Jisus nọkwa c.f. Mt 4:13, 9:1, Mk 2:1). Nke a dị n'akụkụ Oké Osimiri Galili, 3½ kilomita S.W. nke Betsaida.
• Jemes nwa Alfiọs. Ọ dịghị nke ọ bụla n'ime ntụaka ndị ahụ na-egosi njikọ ezinụlọ ọ bụla na Matiu, onye nna ya nwere otu aha.
• Lebbaeus, onye aha ya bụ Tadiọs (c.f. Mt 10:3 & Mark 3:18) ma a na-akpọkwa ya ‘Judas nke Jemes’ n'ime Luke 6:16 na John 14:22. Jizọs nwere ụmụnne abụọ aha ya bụ Judas na Jems (c.f. Mt 13:55): ma a gwara anyị na ha ekweghị na ya n’oge ozi elu ala ya (Jn 7:5 & Mk 3:21-32), ya mere ọ ga-abụ na Jemes bụ aha nna ya.
• Simon Zelotes (Greek) ma ọ bụ ndị Kanan (Onye anamadi aka) – ha abụọ pụtara 'Zealot'. Ndị Zealot bụ ndị Juu na-emegide ndị Rom na-eme mgbanwe. Ndị Kanan pụtakwara ‘onye bi na Kenan’ (okwu na-ekpuchi nnukwu akụkụ nke ọdịda anyanwụ Israel).
• Judas Iskarịọt, Jizọs’ onye raara onwe ya nye. O lekọtara ego ahụ; ma n'eziokwu (Jn 12:6).

2.1.2 Mbụ enwetara

Jn 1:35 – 2:25. Jizọs’ mbụ nzukọ ya na Jọn (onye na-eso ụzọ a na-akpọghị aha), Andrew, Sinonku, Filip na Nataniel, Mgbe ọnwụnwa ya gasịrị n'ọzara, Nye anyị ụfọdụ nghọta bara uru n'ụzọ o si gosipụta ndu ya.

• Tupu ịkpọọ nkwa, Jizọs gwara ha ka ha leba anya (Jn 1:39).
• Ọ chọrọ ndị na-eso ụzọ ndị na-agụta ọnụ ahịa ahụ (c.f. Lk 14:25-33). (Of the 11, all but John would be martyred!)
• Nlele a kpuchitere akụkụ niile nke ndụ ya – Ọ bụghị naanị n'ozi ihu ọha ya. Ọtụtụ mgbe, Anyị tụkwasịrị obi na onyinye ndị mmadụ na-eche ma lefuo ndụ ha.
• Jizọs nwedịrị ha iso ezinụlọ ya nọrọ; nke na-enweghị ike ịdị nfe, dika umu-nne-ya ekwere na Ya (Jon 2:12 & 7:5). Chee echiche banyere nke ahụ – Olee mmetụta ọ ga-enwe n'ahụ gị ịhụ ihe a niile?
• Jizọs anaghị ewe iwe nwa (Jn 1:45-51).
• O nyere aha ọhụrụ na ọhụụ (Jn 1:42 & 50-1). Ọ bụrụ na anyị ga-eduzi nke ọma, Anyị ga-ewere ndị mmadụ karịa erughị eru ha n'ụzọ ha si ahụ onwe ha na ọdịnihu ha. Anyị kwesịrị igosi ha ikike ha nwere na Chineke.
• O were nsogbu mata ha (Jn 1:39 oge, Jn 1:42 nghota, Jn 1:43 Na-achọ, Jn 1:48 ekpere). Ọ bụrụ na ị naghị eme nke a maka ndị ga-aza gị ozugbo, onye ozo ga adi?
• O gosipụtara ọtụtụ ihe ọ kuziri ma ikike ma na onwe ya (Jn 2:11 & 17).
• Ọ zeere iji ike gwụrụ ya (Jn 2:23-5). Offọdụ n'ime ndị a na-atọ ụtọ ga-abụrịrị ezigbo: ma, kama ịkpọsa onwe ya, na-achọ ma ọ bụ nyefee ọtụtụ ihe, n'oge na-adịghị anya, Ọ dị njikere ịtụkwasị obi ma chere.

2.1.3 Ndị na-eso ụzọ n'oge

Jn 3:22-4 & 4:1-3. Ihe omume ndị a mere tupu njide Jọn Baptist, ya mere tutu ndi ahu na iri na abua ka ndi akowara na Ozizi Ozii ozo (ile Mt 4:12 & Mk 1:14). Ọ bụ ezie na naanị John, Andrew, Sinonku, Philip na Nathanael ekwuola aha ya, Acts 1:21-2 na-atụ aro na mmadụ iri na abụọ ahụ na-ezute Jizọs n'oge a.

N'agbanyeghị nke ahụ, Jizọs amalitelarị isoro ndị ikom a na-eso ụzọ, N'agbanyeghị, dị ka anyị ga-ahụ, ha emebeghi nkwa nye Ya. Nke a gụnyere ihe karịrị nanị ige ntị. Jizọs emeworị ka ha mee ndị ọzọ baptizim (Jn 4:2)!

Rịba ama na nke a bụ baptism nke nchegharị, n'enweghị nkwa onwe onye nye Jizọs (ntụaka mbụ na nke ahụ bụ Mt 28:19 na Acts 2:38; nke na-akọwa ihe mere Jizọs emeghị onye ọ bụla baptizim). Anyị enweghị ike ịrịọ mmadụ ka o mee mmadụ baptizim n’ime Jizọs’ ikike ma ọ bụrụ na ha edoghị onwe ha n'ụzọ zuru ezu: ma onye mmehie ọbụla nwere ike inyere onye ọzọ aka ikwupụta mmehie ha. Jizọs chọsiri ike itinye ndị na-eso ụzọ ya aka ruo ókè o kwere mee, ozugbo enwere ike.

2.1.4 Oge Mkpebi

Lk 5:1-11 (Mt 4:18-23). Ruo ugbu a, Iri na abụọ ahụ bụ ndị na-eso ụzọ nwa oge. Mgbe Jizọs gachara’ ijide azụ, Pita na-ahụ ka nchegharị ya na nkwa ya si bụrụ nke na-emighị emi. Jizọs kpọrọ ndị na-eso ụzọ ya ka ha hapụ ihe niile maka ya.

N'otu aka ahụ, Jizọs kpọrọ Matiu, Onye na-enye ọrụ na-arụ ọrụ ụtụ isi ya Mt 9:9-13, Mk 2:14-7 & Lk 5:27-32. Na mberede, Kedu ihe ị chere bụ ọdịiche dị n'etiti oriri Matiu na nke ga-eso onye na-eso ụzọ chọrọ ịga ma sị ndị ya n'ụlọ (Lk 9:61-2)?)

2.1.5 Na-ahọrọ iri na abụọ

Lk 6:12-6. N'agbanyeghị na Jizọs na ndị na-eso ụzọ ya nọrọ ugbu a n'agbanyeghị na Jizọs, Tupu ekpebie nke ịhọpụta dị ka ndịozi ọ nọrọ abalị ahụ dum n'ekpere.

Nke a kwesịrị inye anyị echiche nke mkpa ọ dị mkpali onye anyị họpụtara n'ọfịs ọ bụla na ụka.

Ọ na-egosikwa mkpa ọ dị ịchọ iduzi Chineke, kama ịdabere na nghọta anyị. Ọ dị mfe na-eduhie ya (1 Sam 16:6-7).

2.1.6 Onye inyeaka maka enyi

O nwere ike ịbụ na Jizọs maara ihe niile Judas ga-arara ya nye (Jn 2:25). Mana o lekọtara ya anya nke ahụ, ọbụna na mgbede ikpeazụ, ndị ọzọ na-eso ụzọ amaghị na ọ bụ onye sabo ahụ. Ya mere, ọ bụrụ na ndị ọzọ emechu gị ihu, daalụ Chineke maka na ọ gwaghị gị ụzọ na nke ahụ, n'adịghị ka Judas, enwere olileanya na ha ga-akawanye mma.

Rịba ama mkpụrụ nke Judas’ mbibi na Jn 12:4-8. O nwere ike na-emefu ego n'onwe ya mgbe ọ nweghị onye na-ele ya anya; ma ọ na-agbalị ime ka akọ na uche ya dị nro site n'ịchọta mmejọ n'ebe ndị ọzọ nọ (n'okwu a, Jizọs). Ọ bụ nnọọ ihe Setan nọ na-eche (c.f. Matthew 26:6-16 & Luke 22:3-6). Tupu ịkatọ ndị ọzọ, na-ajụ onwe gị mgbe niile, “Ọ̀ dị mgbe m na-eme ihe ndị dị otú ahụ?"

2.2 NKWUPUKWU NIILE

2.2.1 Ọdịdị nke onye ndu

• Ezi ndu bu Ohu. Mt 20:20-9 & Jn 13:1-17. Kpamkpam n'adịghị ka ndị ndú ndị Juu (Mt 23:2-12).
• Ikike na-abịa site n'okpuru ọchịchị. Mt 8:9, Lk 9:1-2, Jn 5:19-23, 15:4-17.

2.2.2 Prinkpụrụ Ndị Isi

• Nnweta. Ị nweghị ike iduzi ma ọ bụrụ na ị naghị ege ntị! Nye Chukwu, n'ekpere, na kwa ndi nọ n'okpuru gi (Mk 9:33-7).
• Lekwasị anya. Kama ịgbalị ịkụziri onye ọ bụla ihe, Jizọs kụziiri mmadụ ole na ole, ma kuziere ha ka ha na-eso ndị ọzọ Mt 28:19. Principkpụrụ a na-emetụta ndị isi ụka taa - ọrụ anyị bụ isi bụ ịkwadebe ndị ọzọ (ile Eph 4:11-2).
• Ndị na-anwale ma ọ gwụla karịa ndị na-anwaghị (e.g. Mt 14:25-32).
• Ndị nnọchianya na ntụkwasị obi. Ọ gbara ndị na-eso ụzọ ume ka ha mee ihe (e.g. Mt 14:16, Lk 10:1-20).

2.2.3 Ihe nkuzi

• Onye ndu anaghị adabere na akụrụngwa gị. Lk 10:3-4.
• Ị ga-enwerịrị n'udo inye udo. Lk 10:5-6 (Mara na ọ bụ udo gị nke enyere). Anyị na-enye ihe anyị bụ karịa ihe anyị na-ekwu.
• Ndị isi aghaghi inwe ike inye ma nweta. Lk 10:7-9. Ọ bụ ihe ùgwù inye: Ma mgbe anyị wedara onwe anyị ala inweta, Anyị nwekwara ike ịbụ ụzọ isi si agọzi onye nyere ya (e.g. Jn 4:6-15).

2.3 Mmepe nke Ozi Onyeozi

2.3.1 Judas’ Ndochi

Acts 1:15-26. Ihe ndịozi ahụ kwuru maka nnọchi maka Judas na-ekpughe na 12 Ọ bụghị naanị ndị sooro Jizọs ozi ọma. Anyị amaghị ole ndị ọzọ nwere; mana nke kachasị mma, Joseph Barsabas Justus na Matthias tokwara oke oke; ma n’ikpeazụ, ha malitere iji ekpere gbaa nza ka ha họrọ n’etiti ha.

Rụba ama ọnọdụ pụrụiche nke ejiri mee ihe a. Mbụ, ha tụlere ụkpụrụ Akwụkwọ Nsọ na-achịkwa nhọrọ ahụ, mgbe ahụ kwesịrị ekwesị nke ndị na-aga ime, ihe ịrụ ụka adịghị ya na ọ gụnyere ihe ha onwe ha maara banyere omume omume nke ndị ikom a. Naanị mgbe ahụ, na-achọtaghị ihe ọ bụla ịhọrọ n'etiti ha, ha riọrọ ihe-iriba-ama. Ajụla maka akara ma ọ bụrụ na enwere akụkụ Akwụkwọ Nsọ na ihe mere ị ga-eji mee nhọrọ ụfọdụ ma ọ bụ na ịkwesighi ime nhọrọ.

Ụfọdụ ndị ọkà mmụta kwuru na ndịozi ahụ mehiere n’ịhọpụta Mathias, ma na onyeozi nke iri na abụọ kwesịrị ịbụ Pọl. Nke a na-enyo enyo n'ihi isi ihe abụọ: mbụ, Pọl abụghị Onyeàmà nke ozi Jizọs n'ụwa, Ọnwụ na Mbilite n' (Acts 1:21-2) na, abuo, Ọ na-eche ebe ahụ ga-abụrịrị 12 keafo.

Ma gịnị banyere Josef, ihe fọrọ nke nta? Anyị niile enweghị ike ịbụ ndịozi: ma chee echiche onwe gị n'ọnọdụ ya. Ị ga-ewepụ sulked, iwe na Chineke agaghị achụ gị iwe, ma ọ bụ ekworo nke Mathias? Gịnị ka ị ga-eme ma ozi nwanne na-elebara gị anya karịa nke gị? Onye nwere ikike ịhọrọ? Onye ị na-eje ozi, na ihe kpatara ya?

2.3.2 Ọrụ Peter

Rịba ama na nke ahụ, Ọ bụ ezie na Pita malitere usoro ahụ, Emere mkpebi ahụ (cf. Acts 1:15,23,24,26).

Mt 16:19 emeela ka nnukwu arụmụka dị n'etiti ndị Katọlik na ndị Protestant, tumadi n'okwu a ma 'Oké Nkume a' putara Pita, Nkwupụta nkwuputa ya na Jizọs, ma ọ bụ Jizọs n'onwe ya. Okwu ndị Jizọs kwuru, 'M ga-enye gị mkpịsị ugodi nke alaeze nke eluigwe, na ihe ọ bụla ị ga-eke agbụ n’ụwa, a ga-eke ya n’eluigwe, ihe ọ bụla ị tọpụrụ n’ụwa a ga-atọpụkwa n’eluigwe.’ ka a gwara Pita n’otu n’otu, na-akwado ọrụ idu ndú nke Pita n’etiti ndịozi. Ma ọ dị ize ndụ iwulite ozizi na nkọwa a na-arụ ụka nke otu amaokwu. N'ime Mt 18:18, Jizọs kwere ndị niile na-eso ụzọ ya nkwa yiri nke ahụ; igosi ikike a abụghị naanị Pita ma ọ bụdị naanị ndịozi (ọ gwụla ma ị chere Mt 18:19 na-emetụtakwa naanị ha!).

Pita bụ onye ndu n'ozuzu ya, dị ka Jizọs kwuru (Lk 22:31-2, Jn 21:15-7). Ma ọ bụrụ na anyị elee anya n’omume nke ụka mbụ anyị na-ahụ nke ahụ, dị ka n'elu, mkpebi na-adabere na nghọta ụlọ ọrụ nke uche nke Chineke. Peter enweghị ntuli aka ịtụ vootu, ma ọ bụ ọbụna bụchaghị okwu ikpeazụ (hụ okpuru). Ma ọ bụ na ọ karịrị njehie ma ọ bụ mgbazi (Gal 2:11-4). Ndupu adighi adighi nma, ma ọ bụ tinye onye ndu ahụ ileghara ndụmọdụ ndị ọzọ anya na nghọta ime mmụọ.

2.3.3 James

N'ime Acts 8:1 & 14 Onye Ndú ahụ pụtara na ọ dị naanị n'aka ndịozi. N'otu aka ahụ Acts 9:27, na-akọwa nleta mbụ Pọl na Chọọchị na Jerusalem ekwughi maka ndị okenye, Ma ọ bụ naanị ndịozi. Ma Pọl kwuru banyere ya Gal 1:15-19 N'afọ atọ ahụ mgbe ọ na-akpọ ya mgbe ọ gara Pita na Jeruselem na, Ọ dị mma ịmara, Na Jizọs’ A na-ahụkwa nwanne Jems dị ka onyeozi. O doro anya na ndịozi ndị ọzọ nọ n'oge a (cf Gal. 1:19), na James bụ akụkụ nke ndu ndị ndu Jerusalem.

(O siri ike iso Gal 1:15-24&2:1-10, Dị ka njikọta na Acts 9:26-30, 11:29-30&12:1-25, 15:1-30 na akaebe nke Pọl na Acts 22:17-21 na-egosipụta ụfọdụ nsogbu. Enwere nkọwa abụọ ga-ekwe omume. Mbụ, oseihe nwoke Acts 9:27 Nzubia na-egosi na ọ bụghị ịnụ ihe ka ọ ga-ekpebi ma ọ dị mma ikwe ka Pọl na chọọchị na-akpakọrịta. Kemgbe Gal 1:15 na-amalite site na ịkpọ òkù ime nkwusa n'etiti mba, O nwere ike ghara inwe mmetụta nke a ka ọ bụrụ ihe mmụta ọ bụla nye ozi onye Jentaịl ya: n'okwu a Gal 1:18 na Acts 22:17-21 nwere ike izo aka na nleta ya Acts 11:29-30&12:1-25, ya na ọhụụ ọ na-akọwa na-eduga na ihe ndị mere Acts 13:1-3. Nleta ahụ akọwapụtara na Gal 2:1-10 ga-abụ nke akọwara na Acts 15:1-30, Mgbe njem nke ozi ala izizi ya. Nkea, O nwere ike ịbụ na Gal 1:17-8 na-akọwa n'etiti afọ atọ n'etiti ntụgharị nke Pọl na nnabata ya na Chọọchị Jerusalem, n'ime Acts 9:27; nke na-etinye nnabata nke okpukpe James tupu mgbe ahụ. Ana m akwado nkọwa nke ikpeazụ, Dị ka ọ na-egosi na nleta nke abụọ Pọl, nke bụ naanị maka iji napụta ndị okenye enyemaka enyemaka (Acts 11:28-30), mere n'oge mkpagbu kpụ ọkụ n'ọnụ (Acts 12:1-25); Mgbe ndịozi amachaghị ibe ha (cf. Acts 12:17). Enweghị aha maka nzukọ ọ bụla n'etiti Pọl na Jemes ma ọ bụ onye ozi ọ bụla n'ime ndịozi n'oge nleta a; nke ga-akọwa ihe kpatara Pọl ekwughi banyere ya Gal 1:15-24&2:1-10.)

Ntụziaka Pita nyere ndị chọọchị iji kọọrọ James na ụmụnna ya akụkọ banyere ya.’ n'ime Acts 12:17 na-atụ aro na ọ bụ onye ndu dị irè nke ụka na Peter enweghị. Onye ya na ya nọ na-arụ ọrụ ya na arụmụka banyere ibi úgwù na Acts 15:13-22, ebe ọ dị ka enyesịrị ya okwu ikpeazụ na okwu ahụ.

Mgbe Pọl na-alaghachi Jeruselem ruo mgbe nke ikpeazụ, ọ na-egosi n'ihu James, n'ihu ndị okenye (Acts 21:18). Ọ bụ naanị otu onye kpọtụrụ aha, Na-arị ike na ọ bụ onye ndu a ma ama: Ọ bụ ezie na ọ ga-ahụ na ọ ga-egosi na a kọwara Pọl nke ọma dịka nzaghachi mkpokọta. Enweghị aha nke ndịozi ndị ọzọ: ma ọ bụ e jikọtara njirimara ha n'ime nke elder ma ọ bụ, O nwere ike ịbụ na, Ha na-arụ ọrụ n'ọtụtụ mpaghara ndị ọzọ.

2.3.4 Ndịozi ndị ọzọ

Anyị amaghị kpọmkwem ụmụ nwoke ndị ọzọ nọ na Agba Ọhụrụ aha nke 'onyeozi'. Paul, n'ime 1 Cor 15:5-7 Na-ekwu na Pita hụrụ Jizọs, mgbe ahụ iri na abụọ, mgbe ahụ 500 Brethren n'otu oge, Mgbe nke James, Mgbe ahụ site 'Ndịozi ahụ nile', na site na Pọl n'onwe ya. Nkebi ahịrịokwu 'Ndịozi niile’ nwere ike ịbụ naanị ihe na-ekwu maka ndị iri na abụọ gbakwunye James; Ma ọ bụ, ọ nwere ike igosipụta na ọbụna tupu mgbe Pọl na-akparịta ụka Pọl nwere ndị ọzọ ghọtara dị ka ndịozi.

N'ime Acts 14:4 & 14 Anyị na-achọta Pọl na Banadum dị ka ndịozi, na-ewebata ọnụ ọgụgụ ndịozi a ma ama ruo 15. Pọl na-akọwa onwe ya mgbe nile ka ọ dị na akwụkwọ ozi ya.

Andronicus na Junia (Rom 16:7) mgbe ụfọdụ na-ezochi mgbe ụfọdụ: Ma emebi emebi ma okwu ahụ, 'Rịba ama n'etiti ndịozi ahụ,’ pụtara na ha onwe ha bụ ndịozi ma ọ bụ na ndịozi na-eche na ha.

'’ bụ okwu Grik nkịtị (nghota, 'Onye E zipụrụ', ma ọ bụ 'ozi') nke emechiri dika aha. Okwesiri iburu n'uche na enwere uzo ato ato ozo, ọ naghị ekwukarị ka 'onyeozi', nke na-eji ya: John 13:15, 2 Cor 8:23 (re. Taetis) na Phil 2:25 (EPAPHRODUS). N'ime nke ọ bụla n'ime okwu ndị a, a na-eji okwu ahụ eme ihe na-enweghị nkọwa doro anya; na na enweghị nkwado ndị ọzọ gbasara ọnọdụ anyị, anyị enweghị ike ijide n'aka na e bu n'obi dị ka aha kama ịpụta nanị 'onye ozi.’ n'ọnọdụ ndị a. N'akụkụ nke ọzọ nke ọnụ ọgụgụ, A kọwakwara Jizọs dị ka, ‘Onyeozi,’ n'ime Heb 3:1.

2.3.5 Ọrụ Dị Mkpa?

Ihe mbụ achọrọ maka 'iri na abụọ’ bụ na ha kwesịrị ịbụ ndị na-eso ụzọ site n’oge e mere Jọn baptizim ruo n’ịrịgoro n’elu, ka ha we buru ndi-àmà Jisus’ mbilite n'onwu (Acts 1:21-2). Ọ bụ ezie na njiri mara nke a emetụtaghị James, ọ bughi Pọlu, ụfọdụ na-arụ ụka na 1 Cor 15:5-8, jikọtara ya na 1 Cor 9:1, na-egosi na ịhụ n'ezie Jisọs e mere ka o si n'ọnwụ bilie bụ ihe a ga-achọrịrị maka ịbụ onyeozi. Site na nke a ka ekwuru na ndị ozi bụ maka naanị ụka mbụ. Otú ọ dị, nkwubi okwu dị otú ahụ bụ n'ezie ihe dị mkpa. Ọ bụ ezie na ihe atụ nke ndị a na-akpọ ndịozi mgbe ọgwụgwụ nke oge NT agaghị eme n'akwụkwọ nsọ, inyochakwu akụkụ Akwụkwọ Nsọ ndị a na ndị ọzọ na-enye ezi ihe mere anyị ga-eji nwee obi abụọ banyere nkwubi okwu dị otú ahụ.

Mbụ, ka anyị leba anya ọzọ 1 Cor 15:7-8: ‘Mgbe ahụ ọ pụtara n’ihu Jems, emesia nye ndị-ozi nile, ma n'ikpe-azu ihe nile O mere ka m'hu Ya anya, dị ka onye a mụrụ n'amaghị ama.’ Mgbe Pọl kwuru, ‘Ndịozi niile,’ o doro anya na ọ pụtaghị ọbụna, ‘Ndị niile bụ ndịozi ugbu a,’ hapụ ya, 'onye ọ bụla ga-abụ;’ ebe ọ bụ na okwu ya na-esote mere ka o doo anya na ọ bụghị gụnyere onwe ya. Ya mere, anyị nwere ike iji nkebi ahịrịokwu a mee ihe naanị maka ndị bụ́ ndịozi n’oge Jizọs’ ọdịdị. Ma ọ bụrụ na Pọl na-ewepụ onwe ya, anyị enweghị ike iche na ọ gụnyere Banabas, onye e bu ụzọ kpọọ onyeozi n’otu oge ahụ Pọl (Acts 14:4). Ya mere, na Banabas ayi nwere onye-ozi nke anādighi nti-ama-ya nke-ọma na ọ huru Kraist ahu emere ka onwunwu bilie.

Okwu Pọl na 1 Cor 9:1, ‘Ọ bụ na enweghị m onwe m? Abụghị m onyeozi? Ọ̀ bụ na ahụghị m Jizọs Kraịst Onyenwe anyị?’ na-etolite a usoro nke retorical ajụjụ, nke ọ bụla n'ime ha na-agbazinye ibu n'otu isi ihe; ya bu, 'Olee ikike i nwere ikpe m ikpe?’ (ile 1 Cor 9:3 gawa n'ihu). Ọ dịghị ihe ọ bụla n'ebe a na-egosi na ọ na-agbalị ịkọwa ihe ndị a ga-achọrịrị maka ịbụ onyeozi. Ma obughi otua, kedu ihe ajụjụ ya pụtara, ‘Ọ bụ na enweghị m onwe m?'; nke bụ akụkụ dị mkpa nke otu usoro ahụ?

Ọzọkwa, ahụmahụ Pọl dị nnọọ iche na nke ndị ozi iri na abụọ ahụ na Jems n'ihi na ọ hụrụ ọhụụ Jizọs mgbe ọ rịgoro n'eluigwe.. Ndị mmadụ ka na-ekwu na ha hụrụ Jizọs taa; ya mere ọ bụrụgodị na ahụmahụ dị otú ahụ bụ ihe a chọrọ maka ịbụ onyeozi, a ka nwere ike inwe ndị nwere ike ime. Ma olee otú a ga-esi kpee ikpe ziri ezi nke nkwupụta dị otú ahụ?

Ọ bụ ihe dị nnọọ mfe ịchọpụta ndị ha na Jizọs nọworo n'ezie, na akwụkwọ-nsọ ​​doro anya na a jụrụ ajụjụ kwesịrị ekwesị mgbe ọ na-ahọpụta Mathias. Otú ọ dị, n’ihe banyere Pọl na Banabas, ndị a na-akpọ nanị ndị-ozi mgbe ezipụworo ha site n’Antiọk (cf. Acts 13:1-3 & 14:4), ọ dịghị ihe ọ bụla a tụrụ aro maka ma ha ahụwo Jizọs ma ọ bụ na ha ahụghị. Ọbụna maka onye zuru ezu afọ ojuju Acts 1:21-2 akara, ịghọ onyeozi n'ikpeazụ bụ ihe Chineke họọrọ (Acts 1:23-6). N'ihe banyere Pọl na Banabas, ihe e lekwasịrị anya bụ nhọpụta nke Mmụọ Nsọ n'otu ọrụ.

Ọ dị mkpa karịsịa na, ebe ihe bụ́ isi a chọrọ n’aka mmadụ iri na abụọ ahụ bụ ka ha bụrụ ndị àmà Jizọs’ mbilite n'onwu (Acts 1:22), n'ime Acts 13:31 Pọl na Banabas doro anya na ha ezere iji okwu ndị a kọwaa onwe ha; na-edebe ọrụ ahụ maka ndị ‘si na Galili soro ya gbagote Jerusalem.’ Ya mere, anyị nwere ihe ngosi doro anya na a ghọtara na ọrụ nke ndị ozi ikpeazụ ahụ dị nnọọ iche na nke mmadụ iri na abụọ n'akụkụ a..

Site na nke a ọ pụtara na, ebe iri na abuo (na n'ókè dị nta, James) nọrọ otu ebe pụrụ iche dị ka ndị ji anya Jizọs hụ’ ndụ na mbilite n'ọnwụ, a ghọtara n’oge Agba Ọhụrụ na e nwere ndị ọzọ bụ́ ndị ozi na ọrụ ha n’ime chọọchị ahụ mere ka a kpọọ ha ‘ndịozi.’ Anyị nwere ike ịkpachara anya iji utu aha a taa n'ihi egwu nke mpako ime mmụọ: ma nke ahụ apụtaghị na e nwere ike ọ gaghị enwe ndị na-eje ozi yiri nke ndị ozi ikpeazụ.

2.3.6 Njirimara izugbe nke onye-ozi

Ahụrụ ndị ozi dịka onyinye ije-ozi nke Kraịst nyere ọgbakọ (1 Cor 12:28-9 & Eph 4:11-2). Ha bụ ndị na-ewu chọọchị. N'ime 1 Cor 9:2 Pọl kwuru, ‘N’agbanyeghị na m nwere ike ghara ịbụ onyeozi nye ndị ọzọ, n'ezie a bụ m gị! N'ihi na ị bụ akara nke ịbụ onyeozi n'ime Onyenwe anyị.’ N'ụzọ doro anya, ọ hụrụ nzukọ-nsọ ​​nke o hiwere dịka ihe ịrịba ama nke ntozu ya dịka onye-ozi.

O doro anya na mmadụ iri na abụọ ahụ nwere ozi karịrị nke mmadụ (cf. Acts 5:12). O doro anya na Pọl lere nke a anya dị ka ihe àmà dị mkpa nke ịbụ onyeozi; maka in 2 Cor 12:12 ọ na-ekwu, 'Ihe ndị na-aka onyeozi – akara, ebube na ọrụ ebube – were ogologo ntachi-obi me n'etiti unu.’

Otú ọ dị, naanị ihe ndị a adịghị eme onyeozi! Filip sụrụ ụzọ chọọchị dị na Sameria ma nwee ihe ịrịba ama na-esochi ozi (Acts 8:5-13): ma ọ dịghị mgbe a kpọrọ ya onyeozi; naanị dị ka onye ozioma (Acts 21:8). Iji ghọta ihe kpatara ya, anyị kwesịrị ịhụ ihe abụọ ọzọ e ji mara ndịozi.

Mbụ, ndịozi bụ ndị ikom nwere ikike ime mmụọ n'ihe gbasara ọchịchị na ozizi chọọchị (Acts 2:42, 15:2-6, 16:4, 1 Cor 5:3-5, 2 Cor 10:2-11 & Gal 1:8-9). (Ọrụ nkuzi ahụ dị mkpa karịsịa tupu edee ihe odide NT dị ka ụzọ e si echekwa ịdị ọcha nke ozi ọma na ikpebi ka ekwesịrị isi tinye ya n'ọnọdụ ọhụrụ., dika ntughari nke ndi mba ozo. Rịba ama na agbanyeghị, dị ka ugbu a, ule acid bụ otú ozizi ọ bụla metụtara azụ kpọmkwem ozizi Jizọs na ahụ dị adị nke Akwụkwọ Nsọ; ma ọ bụ nanị mgbe nke ahụ gasịrị ruo n’ozizi nke iri na abụọ ahụ na ndị ozi nke ikpeazụ (cf. Mk 8:38, Acts 15:7-21, Gal 1:8, 2:2 & 2:14).)

N’ihe banyere Filip, o ziri ndị mmadụ ozi ọma: ma e nwere ihe mgbochi ụzọ mgbe ọ bịara ịkpọbata ha n’ebe ha ga-anata ike nke Mụọ Nsọ.. E wepụrụ nke a ruo mgbe chọọchị ndị Sameria bịara n’okpuru ozi ndịozi (Acts 8:14-25).

Dị ka e kwuru na mbụ, onyeozi pụtara ‘onye ozi,’ ma ọ bụ, ‘onye ezitere.’ Ọ bụ ezie na e nweghị ihe ịrụ ụka adịghị ya na Mmụọ Nsọ nọnyere Filip, ọ dịghị kpọmkwem ikike ọ nataworo site n’ọgbakọ ikwusa ozi ọma na Sameria. Ya mere, o nwere ite mmanụ; ma ọ bụghị ikike a chọrọ iji guzobe ọgbakọ ahụ.

Isi ihe nke abụọ pụrụ iche nke na-akụ nke na-akụ na chọọchị na-enye otu mmụọ nsọ na-enye ọrụ ya ịrụ ọrụ a. Dị ka Filip, Ndị kụrụ ụka na Antiọk (Acts 11:19-21) Ebe a na-ezo aka na ndịozi. Ọ bụ ezie na a na-ewetara ụlọ ụka ahụ n'okpuru ikike ndịozi site n'iziga Barnabus dịka onye nnọchi anya ha (Acts 11:22-4), Ma ebe a ma ọ bụ na Luk kọwaara Barnabus dị ka onyeozi; Naanị dị ka 'ezigbo mmadụ, jupụtara na mmụọ nsọ na okwukwe '. Ọbụna dị ka oge Acts 13:1 Naanị ihe ọ na-eso ndị amụma na ndị nkuzi.’ Ma mgbe Pọl na-ezipụ Banabus na Banabus ụka n'ozi nke mmụọ nsọ ọ na-amalite ịkpọ ha ma ndịozi ya (Acts 14:4).

Rịba ama na ọ bụghị ihe ndịozi nọ na Jerusalem nyere iwu ka ọgbakọ dị n'Antiọk ka ha gbasie mbọ ike n'ụzọ dị otú a; ọ dịghịkwa ihe àmà ọ bụla na-egosi na onye ọ bụla nọ ya bụ́ onye a maralarị dị ka onyeozi. Nke a bụ mmalite nke Mmụọ Nsọ (Acts 13:2 & 4) nke ndị ụka obodo ghọtara ma kwado ya (Acts 13:3 & 14:26-7). Ọ bụ ezie na ikike ime mmụọ na-adabere ma ọ dịkarịa ala n'otu akụkụ na ịdị adị nke mmekọrịta ziri ezi na ndị ọchịchị ndị ọzọ Chineke họpụtara n'ime ụka: ọkpụkpọ oku nke ndị ozi bụ n'ezie ọkpụkpọ oku nke Chineke, dịka Pọl n’onwe ya kwusiri ike na Gal 1:1.

A pụkwara ịhụ na ndịozi ahụ nile nwere ozi ntụgharị asụsụ; na-eche banyere nguzobe ma ọ bụ nlekọta nke ihe karịrị otu ụka. Nke a apụtaghị na ha mere njem dị ukwuu: A gwara anyị na ọ bụ ndị kwere ekwe, Ọ Bụghị Ndịozi, onye bu onye oru ugbo nke ulo uka ahu na Jerusalem (Acts 8:1-4). James pụtara ịnọ ọtụtụ oge na Jeruselem: Ma ihe odide ya na-egosi nchegbu ya maka nku nku nke ụka dum (Jas 1:1).

Okwu Pọl na 1 Cor 9:2 , ‘N’agbanyeghị na m nwere ike ghara ịbụ onyeozi nye ndị ọzọ, n'ezie a bụ m gị!’ na-adọrọ mmasị, Ka ọ na-egosi na Pọl lere usoro ọchịchị anya. Agaghị ele nwoke anya dị ka onyeozi nke ụka dị ka ihe niile; Ma n'oge na-adịghị anya bụ onyeozi ụfọdụ nke ya. Anyị na-ahụ echiche a Gal 2:6-9 ebe Pọl kwuru, 'Maka Chineke, onye nọ na-arụ ọrụ n'ozi Pita dị ka onyeozi ndị Juu, Nọ na-arụkwa ọrụ n'ozi m bụ onyeozi nye ndị Jentaịl.’ Ọ dị ka enwere ogo nke nnupụisi, sitere na mpaghara obodo ruo na ụka ụwa. Ọ bụrụ na ọ bụ ya, Mkpa anyị ga-eji okwu ahụ taa, Ọ bụrụhaala na anyị na-akpachara anya ịkọwa ihe ndị dị otú ahụ na ụdị ministriesdị nke ndị dị otú ahụ na ahapụghị utu aha na-eme ka ihe ndị na-eme ihe ike?

(Laghachi na ọdịnaya / Nọgide na-agụ)